ଏହିଭଳି, ଆତ୍ମାଧିପତି ଭଗବାନ୍ ସ୍ୱୟଂ ତାଙ୍କ ଜନ୍ମାନ୍ତର ନିଗୃହୀତ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏକ ସ୍ୱନିର୍ମିତ ନଗର ଓ ତାହାର ନିବାସୀମାନେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ପୂର୍ବରୁ ସୃଷ୍ଟିହୋଇଥିବା ପ୍ରଜାମାନେ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କୃତ୍ୟ ଦେଖି, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, "ହେ ଜଗତ୍ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଆପଣଙ୍କର କୃତ୍ୟ କିମ୍ବା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ! ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଏକତ୍ରିତ, ଆସନ୍ତୁ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ଭୋଜନ କରିବା।" ଏହିପରି, ତପସ୍ୟା, ଜ୍ଞାନ ଓ ଯୋଗରେ ନିପୁଣ ହୃଷୀକେଶ, ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କ ଗଭୀର ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଆବଶ୍ୟକ ପ୍ରଜାମାନେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସେ, ଅଜନ୍ମା, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଜାକୁ ତାଙ୍କ ସ୍ୱ ଦେହର ଏକ ଅଂଶ ଦେଲେ—ଏହା କ'ଣ? ତାହା ହେଉଛି ଧ୍ୟାନ ଓ ଯୋଗର ଶ୍ରୀ, ତପସ୍ୟା, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ। ଏହିପରି ଉପାଖ୍ୟାନରେ, ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ—ଶରତ୍କାଳର ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଳ ଓ ଖିଲିଥିବା ପଦ୍ମର ସୁଗନ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ, ଅଚ୍ୟୁତ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ଗୋପବାଳକ ଓ ଗାୟମାନେ ସହ ଶୀତଳ ପବନ ବହୁଥିବା ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଉଁଠାରେ ଖିଲିଥିବା ଗଛମାନେ, ମଧୁମକ୍ଷିକାର ଝୁଣ୍ଡ ଗୁଞ୍ଜନ, ଝରଣା ଓ ନଦୀରେ ପକ୍ଷୀମାନେ କୁହୁ କରୁଥିଲେ। ମଧୁର ଭାବରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ସହ ଗାୟମାନେ ଚରାଇବା ସମୟରେ ବାଂଶୀ ବଜାଉଥିଲେ। ବ୍ରଜର ମହିଳାମାନେ ଏହି ବାଂଶୀର ସ୍ୱର ଶୁଣିଲେ, ଯାହା ପ୍ରେମକୁ ଉଦ୍ବୁଧ କରେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଏହି ଧ୍ୱନିକୁ ଅନ୍ୟ ସଖୀମାନେ ସହ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଲୀଳା ସ୍ମରଣ କରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରେମର ଭାବନାରେ ଅତିବେଗ ହେବାରୁ ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ବର୍ଣ୍ଣନା ଅବରୋଧିତ ହେଲା। ଏହି ସମୟରେ, ମୟୂରପଙ୍ଖଧାରୀ, ନୃତ୍ୟଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବରେ ଶୋଭିତ, କର୍ଣ୍ଣରେ କର୍ଣ୍ଣିକାର ଫୁଲ, ସୁନା ଭଳି ପୀତବସ୍ତ୍ର, ଅରଣ୍ୟ ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧି, ତାଙ୍କ ମୃଦୁ ଠୋଉଁ ରସରେ ବାଂଶୀର ଗଭୀର ସ୍ୱର ଭରି, ଗୋପବାଳକମାନେ ସହ ବୃନ୍ଦାବନ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାଙ୍କ ପଦଚିହ୍ନ ଓ ଗୀତରେ ଏହି ଅରଣ୍ୟ ଆନନ୍ଦମୟ ହେଲା। ହେ ରାଜନ୍, ଏଭଳି ମଧୁର ବାଂଶୀ ଧ୍ୱନି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କଲା। ବ୍ରଜର ସମସ୍ତ ମହିଳାମାନେ ଏହି ଧ୍ୱନିକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରି, ଏହି ମଧୁରତାରେ ଲୀନ ହେଲେ। ଗୋପୀମାନେ କହିଲେ—"ହେ ସଖୀମାନେ, ଆମ ପାଇଁ ଆଖିର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଫଳ ଏହି—ବ୍ରଜଧୀଶର ଦୁଇ ପୁଅଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ସହ ଗାୟମାନେ ଚରାଇଥିବା, ବାଂଶୀର ଶୋଭାରେ ମୁହଁ ଅଳଙ୍କୃତ, ଏବଂ ଏଇ ପ୍ରେମମୟ ଚାହୁଁ ଦ୍ୱାରା ଦେଖିବା।" ଆମ୍ରପଲ୍ଲବ, କୋମଳ ଗଛପତ୍ର, ମୟୂରପଙ୍ଖ, ପଦ୍ମ ଓ କୁମୁଦ ମାଳା, ଅରଣ୍ୟ ଫୁଲର ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ଦୁଇଜଣ ଗୋପପୁତ୍ର ଗୋପସମୁଦାୟ ମଧ୍ୟରେ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ପରି ଚମକୁଥିଲେ। "ହେ ସଖୀ, ଏହି ବାଂଶୀର ଭାଗ୍ୟ ଦେଖ! ଦାମୋଦରଙ୍କ ଅମୃତମୟ ଠୋଉଁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବାର ସଉଭାଗ୍ୟ ଏକା ବାଂଶୀ ପାଇଛି, ଯାହାକୁ ଗୋପୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି। ନଦୀମାନେ ଏହି ଅମୃତ ଶେଷ ରସ ଚୁଷି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଜଳ କମ୍ପିତ ହୁଏ, ଗଛମାନେ ବୃଦ୍ଧମାନେ ପରି ଅଶ୍ରୁ ବର୍ଷାନ୍ତି।" "ବ୍ରିନ୍ଦାବନ ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ବିଶିଷ୍ଟ, କାରଣ ଏଠି ଦେବକୀପୁତ୍ରଙ୍କ ପଦପଦ୍ମର ଜଳ ପ୍ରବାହିତ। ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ବାଂଶୀ ବଜାଉଥିବା ଦେଖି, ମଦମାତ୍ତ ମୟୂରମାନେ ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି, ପାହାଡ଼ ତଳର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ନିର୍ବିକାର ହୋଇଯାନ୍ତି।" "ଏହି ଅରଣ୍ୟର ମୂଢ଼ ହରିଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଧନ୍ୟ, କାରଣ ତାଙ୍କର କଳା ହରିଣ ସାଥୀମାନେ ସହ ନନ୍ଦନନ୍ଦନଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ଭୂଷା ଓ ବାଂଶୀ ଧ୍ୱନି ଦେଖି, ପ୍ରେମମୟ ଚାହୁଁ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରନ୍ତି।" "କୃଷ୍ଣଙ୍କ ରୂପ ଓ ଚରିତ୍ର ଦୃଷ୍ଟିର ଉତ୍ସବ, ତାଙ୍କର ବାଂଶୀର ମଧୁର ଏକାନ୍ତ ଗୀତ ଶୁଣି, ଦେବୀମାନେ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ବସିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରେମରେ ମନ ବିକଳ ହୋଇ ମୂର୍ଛିତ, ମାଳା ଖସିଯାଏ, ବସ୍ତ୍ର ଢିଲା ହୋଇଯାଏ।" "ଗାୟମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବାଂଶୀଧ୍ୱନିର ଅମୃତ ଶବ୍ଦ କାନରେ ନେଇ ଅଚଳ ହୋଇଯାନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଛୁଆମାନେ ମୁଁହରେ ଦୁଧ ଧରି ରହିଯାନ୍ତି, ଚକ୍ଷୁରେ ଜଳ ଆସି, ହୃଦୟରେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରି ଅଙ୍କିକା କରନ୍ତି।" "ମା, ଏହି ଅରଣ୍ୟର ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଧନ୍ୟ ଋଷି, ସୁନ୍ଦର ଗଛର ଶାଖାରେ ବସି, ଚକ୍ଷୁ ମୁଦି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ବାଂଶୀ ଗୀତ ଶୁଣି, ସବୁ ଭୁଲିଯାନ୍ତି।" "ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ଗୀତ ଶୁଣି ନଦୀମାନେ ତାଙ୍କ ତରଙ୍ଗ ହାତ ଦ୍ୱାରା ମୁରାରିଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପଦପଦ୍ମରେ ପଦ୍ମ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି।" "ବ୍ରଜର ଗାୟମାନେ ରାମ ଓ ଗୋପବାଳକ ସହ ଧୂପରେ ଚରୁଥିବା ବେଳେ, କୃଷ୍ଣ ବାଂଶୀ ବଜାଉଥିବା ଦେଖି, ଗଛମାନେ ପ୍ରେମରେ ତାଙ୍କ ଫୁଲ ଶାଖା ଉଠାଇ ଛାୟା ଦେବା ପାଇଁ ଅପନାକୁ ଛାତା ପରି ପ୍ରସାରିତ କରନ୍ତି।" "ପୁଲିନ୍ଦା ନାରୀମାନେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପଦପଦ୍ମର କୁଙ୍କୁମ ଗ୍ରାସରେ ମୁହଁ ଓ ଅଂଶ ରଙ୍ଗାଇ, ସେଇ ରଙ୍ଗ ନିଜ ଦେହରେ ଲଗାଇ ଦେଖିବା ମାତ୍ରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ପ୍ରେମବେଦନା ଶାନ୍ତ କରନ୍ତି।" "ଏହି ପାହାଡ଼, ହରିଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେବକ, ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପଦସ୍ପର୍ଶରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ତାଙ୍କ ଓ ତାଙ୍କର ଗାୟ, ସାଥୀମାନେ ପାଇଁ ଜଳ, କୋମଳ ଘାସ, ମୂଳ ଆଦି ଦେଇ ସମ୍ମାନ ଦେଉଛି।" "ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ ଗାୟମାନେ ଚରାଇ ଗୋପବାଳକ ସହ ଅରଣ୍ୟରେ ଘୁରୁଥିବା ବେଳେ, ତାଙ୍କ ବାଂଶୀର ମଧୁର ଧ୍ୱନି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ମୋହିତ କରୁଥିଲା; ଚଳନଶୀଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଅଚଳ, ଗଛମାନେ ହର୍ଷିତ, ତାଙ୍କର ବନ୍ଧନର ଚିହ୍ନ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ।" ଏଭଳି, ବ୍ରଜେ ଘୁରୁଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଲୀଳା ଗୋପୀମାନେ ଏକାଠି ଅନ୍ୟୋନ୍ୟକୁ କହି, ତାଙ୍କ ଚିତ୍ତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କୃଷ୍ଣର ଲୀଳାରେ ଲୀନ ହେଲେ। ଏହିପରି ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ପ୍ରଥମାର୍ଧର ଏକୋଇଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା, ଯାହା ପରମହଂସମାନେ ପାଇଁ ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣର ଅଂଶ। ଏଠାରେ ଏକ ଗଭୀର ଉପଦେଶ ମିଳେ—ଯେଉଁମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗରେ ଲୀନ, ସେମାନେ ନିଜକୁ କିମ୍ବା ଉତ୍ତମ ଜ୍ଞାନକୁ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ଦେହ ପାଇଁ ବଞ୍ଚିଥିବା, ଦମ୍ବ ଝାଲି ପରି, ତାଙ୍କ ଜୀବନ ନିଷ୍ଫଳ ଯାଏ।