ଶରତ୍କାଳର ନିର୍ମଳ ଆକାଶରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା, ତାରାମଣ୍ଡଳର ମଧ୍ୟରେ ଅଭেদ ଚକ୍ରରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଉଥିଲେ, ସେହିପରି କୃଷ୍ଣ ଭୂମିରେ ଭୃଷ୍ଣିବଂଶର ମଧ୍ୟରେ ଅପୂର୍ବ ରୂପେ ଅଳଂକୃତ ହେଉଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଉପବନର ସୁଗନ୍ଧିତ ହଳକା ଏବଂ ଶୀତଳ ବାୟୁ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କରିଦେଉଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ହୃଦୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭାବରେ ହରାଯାଇଥିଲା, ସେମାନେ ଏହି ସୁଖ ଅନୁଭବ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହି ଋତୁରେ ଗାଈ, ହରିଣ, ପକ୍ଷୀ, ନାରୀ ଓ ଫୁଲ ଗଛମାନେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱଜନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆକର୍ଷିତ ହୋଇ ବିକାଶ ପାଉଥିଲେ, ଯେପରି ଫଳ ଭଗବାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ପ୍ରଭାତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବା ସହ, କମଳ ଫୁଲ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ, ଯଦିଓ ରାତିରେ ଖିଲୁଥିବା କୁମୁଦ ତାହାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇଥିଲା; ଏହା ଏପରି, ଯେପରି ରାଜାଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଲୋକ ଭୟହୀନ ହୁଅନ୍ତି, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଥିଲେ ତେବେ ନୁହେଁ। ଗ୍ରାମ ଓ ସହର ଉତ୍ସବ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖରେ ପ୍ରମୋଦିତ ହୋଇ, ଧରିତ୍ରୀ ଫଳ-ଶସ୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧ ହୋଇ ଚମକୁଥିଲା, ବିଶେଷ କରି ହରିଙ୍କ କଳା କୌଶଳରେ। ବ୍ୟାପାରୀ, ଋଷି ଓ ରାଜାମାନେ ସ୍ନାନ କରି ସ୍ୱକାମ୍ୟ ସାଧନାରେ ବାହାରିଗଲେ, ଯେପରି ସିଦ୍ଧ ପୁରୁଷମାନେ ବର୍ଷା ପରେ ନିଜ ଦେହ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କରନ୍ତି। ସ୍ୱୟଂ-ସ୍ୱରୂପୀ ଭଗବାନ୍ ନିଜ ନଗର ଓ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ଏହିପରି ସୃଷ୍ଟିକୁ ଦେଖି, ପୂର୍ବରୁ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଲୋକମାନେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି କହିଲେ: "ହେ ଜଗତ୍ ସୃଷ୍ଟା, ତୁମର କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଦୟା ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଯାହାଁ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ସ୍ଥିତି, ଚଳ ଏବଂ ଅଚଳ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ଖାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।" ତପସ୍ୱି, ଜ୍ଞାନ ଓ ଯୋଗରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ଋଷିକେଶ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ଚାହିଁଥିବା ସମସ୍ତ ଜନସମୂହ ତିଆରି କଲେ। ଅଜନ୍ମା ଭଗବାନ୍ ନିଜ ଶରୀରର ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ ଧନ୍ୟ କଲେ—ଏହା ହେଉଛି ଧ୍ୟାନ, ଯୋଗ, ତପସ୍ୟା, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟର ସମୃଦ୍ଧି। ଏପରି ଶରତ୍କାଳରେ, ଜଳ ନିର୍ମଳ ଓ ପଦ୍ମ ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧିରେ ପ୍ରବାହିତ, ଅଚ୍ୟୁତ ଗୋପବାଳକ ଓ ଗାଈମାନଙ୍କ ସହ ବନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାଳ ତଳେ ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଚରାଗାହ, ମଧୁମକ୍ଷିକାର ଗୁଞ୍ଜନ ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ କୁହୁକିରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ମଧୁମୟ ବାଉଳୀ ନାୟକ କୃଷ୍ଣ ଗାଈ ଚରାଇ ସଙ୍ଗୀମାନଙ୍କ ସହ ବନକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ବାଂଶୀ ଧ୍ୱନି ଚାଲାଇବାକୁ ଲାଗିଲେ। ବ୍ରଜର ନାରୀମାନେ ଯେତେବେଳେ ଏହି ବାଂଶୀର ଧ୍ୱନି ଶୁଣିଲେ, ଯାହା ପ୍ରେମକୁ ଉଦ୍ବୁଧ କରେ, କିଛି ଗୋପୀ ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବରେ ତାଙ୍କ ସଖୀମାନଙ୍କୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଲୀଳା ସ୍ମରଣ କରି ସେମାନେ ବର୍ଣ୍ଣନା ଆରମ୍ଭ କଲେ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରେମର ବଳରେ ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ସେମାନେ ଏହାକୁ ଜାରି ରଖିପାରିଲେ ନାହିଁ। ମୟୂରପିଛ ଶିରେ, ନୃତ୍ୟଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପ ଧାରଣ କରି, କର୍ଣ୍ଣିକାର ଫୁଲ ଦୁଇ କାନରେ, ସୁନା ରଙ୍ଗର ପିତାମ୍ବର ଓ ଅରଣ୍ୟ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ତାଙ୍କ ଓଠର ମଧୁର ସ୍ବର ବାଂଶୀର ଛିଦ୍ରରେ ପ୍ରବାହିତ କରି, ଗୋପବାଳକମାନେ ଘେରି ରଖିଥିବା କୃଷ୍ଣ ଵୃନ୍ଦାବନ କୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ତାଙ୍କର ପଦଚିହ୍ନ ଓ ଗୀତର ମାଧୁର୍ୟରେ ଅରଣ୍ୟ ମଧୁର ହେଉଥିଲା। ଏପରି ସମୟରେ, ବାଂଶୀର ମାୟାମୟ ଧ୍ୱନି ସମସ୍ତ ଜନ୍ତୁକୁ ଆକର୍ଷିତ କରି, ବ୍ରଜର ନାରୀମାନେ ଏହାକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇଯାଉଥିଲେ। ଗୋପୀମାନେ କହିଲେ: "ହେ ସଖୀମାନେ, ଆମେ ନଜର ପାଇଁ ଏଠାରୁ ଉତ୍ତମ ଫଳ ଅନ୍ୟ କିଛି ଜାଣିନାହିଁ—ବ୍ରଜେଶ୍ୱର ପୁତ୍ର ଦୁଇଜଣ ତାଙ୍କ ସଖାମାନେ ସହ ଗାଈ ଚରାଉଥିବା, ବାଂଶୀ ତାଙ୍କ ମୁଖକୁ ଶୋଭା ଦେଉଥିବା ଏବଂ ପ୍ରେମମୟ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଉଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାରୁ ବଡ଼ ସଉଭାଗ୍ୟ କ'ଣ ଅଛି?" ଆମ୍ରପଲ୍ଲବ, କିଶୋର ପତ୍ର, ମୟୂରପିଛ, ପଦ୍ମ ଓ ଶତଦଳ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ଅରଣ୍ୟ ଫୁଲରେ ଅଲଙ୍କୃତ ପିତାମ୍ବର ପିନ୍ଧି, ସେମାନେ ଗୋପସମ୍ପ୍ରଦାୟ ମଧ୍ୟରେ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ପରି ଚମକୁଥିଲେ, ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ। ଗୋପୀମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ କହିଲେ: "ହେ ସଖୀମାନେ, ଏହି ବାଂଶୀ କେତେ ଧନ୍ୟ! ଏକା ଦାମୋଦରଙ୍କ ଓଠର ମଧୁରତା ଉପଭୋଗ କରେ, ଯାହାକୁ ଗୋପୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭାବରେ ଚାହାନ୍ତି, ନଦୀମାନେ ତାହାର ଅବଶିଷ୍ଟ ମାଧୁର୍ୟ ଉପଭୋଗ କରି ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଜଳ ଅନ୍ଦୋଳିତ ହୁଏ, ଗଛମାନେ ତାଙ୍କ ଚେହେରାରୁ ଅଶ୍ରୁ ଝରାନ୍ତି।" "ବନମାଳୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପଦପଦ୍ମ ଜଳରେ ଭିଜି ଏହି ବୃନ୍ଦାବନ ପୃଥିବୀରେ ମହିମା ପ୍ରସାର କରୁଛି। ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ବାଂଶୀ ଶୁଣି, ମୟୂରମାନେ ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି, ପାହାଡ଼ ଅଞ୍ଚଳର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ନିର୍ବିକଳ ହୋଇଯାନ୍ତି।" "ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ମୃଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଧନ୍ୟ, ସେମାନେ ନନ୍ଦପୁତ୍ରଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ଅଳଂକାର ଦେଖି, ତାଙ୍କ କଳା ମୃଗସଙ୍ଗୀ ସହ ବାଂଶୀ ଶୁଣି, ପ୍ରେମ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଉପାସନା କରନ୍ତି।" "କୃଷ୍ଣଙ୍କ ରୂପ ଓ ଚରିତ୍ର ଦୃଷ୍ଟିର ଉତ୍ସବ। ତାଙ୍କ ବାଂଶୀର ଗୁପ୍ତ ମାଧୁର୍ୟ ଶୁଣି ଦେବୀମାନେ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ମନ ବିକଳ ହୋଇ, ମାଳା ଖସିଯାଏ, ଅଂଶ ଢିଲା ହୋଇଯାଏ।" "ଗାଈମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବାଂଶୀ ଧ୍ୱନିର ମଧୁରତା କାନରେ ଭରି ନିଜେ ନିର୍ବିକଳ ହୋଇଯାନ୍ତି, ଛୁଆମାନେ ମୁଁହରେ ଦୁଧ ନେଇ ଥମ୍ବିଯାନ୍ତି, ଅଖିରେ ଅଶ୍ରୁ ଆସି ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ହୃଦୟରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରୁଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଏ।" "ମାଆ, ଏହି ଅରଣ୍ୟର ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଧନ୍ୟ ଋଷି; ସୁନ୍ଦର ଗଛର ଶାଖାରେ ବସି, ଚକ୍ଷୁ ମୁଁଦି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବାଂଶୀ ଶୁଣି, ଅନ୍ୟ କିଛି ଭୁଲିଯାନ୍ତି।" "ନଦୀମାନେ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ଗୀତ ଶୁଣି, ତାଙ୍କ ତରଙ୍ଗ ଭୂଷିତ ହୋଇ, ମୁରାରିଙ୍କୁ ତରଙ୍ଗ ବାହୁରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ପଦପଦ୍ମରେ ପଦ୍ମ ଅର୍ପଣ କରୁଛନ୍ତି।" "ବ୍ରଜର ଗାଈମାନେ ରାମ ଓ ଗୋପବାଳକ ସହ ସୂର୍ଯ୍ୟତପ୍ତ ଚରାଗାହରେ ଚରିବା ସମୟରେ, କୃଷ୍ଣ ବାଂଶୀ ଚାଲାଉଥିଲେ, ଗଛମାନେ ପ୍ରେମରେ ଫୁଲ ଶାଖା ଉଠାଇ ଛାୟା କରି, ନିଜ ଶରୀର ଛାୟା ଦେଇ ସେମାନେ ସଙ୍ଗକୁ ଆଶ୍ରୟ ଦେଉଥିଲେ।