ଶରତ୍କାଳର ଖୋଲା ଆକାଶ ନିର୍ମଳ ଏବଂ ଚମକୁଥିବା ତାରାମଣିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲା, ଯେପରିକି ସତ୍ତ୍ୱଗୁଣ ଭରିଥିବା ମନ ବ୍ରହ୍ମନାଦର ଅର୍ଥକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଅନୁଭବ କରେ। ଏହି ଶୁଭ୍ର ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ତାରାମଣିମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକାଗ୍ର ଚକ୍ରରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲା, ଯେପରିକି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଭୃଷ୍ଣିବଂଶର ସାଥିରେ ପୃଥିବୀରେ ଚମକୁଥିଲେ। ଏହି ଶରତ୍କାଳୀନ ବନସ୍ପତି ମଧୁର ଗନ୍ଧ ଓ ହଳୁକା ଶୀତଳ ବାତାସରେ ଗାଁଠି ହୋଇ, ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଭୁଲିଯାଉଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ହୃଦୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚୋରାଯାଇଥିଲା, ସେମାନେ ତେଣୁ ଦୁଃଖରେ ରହିଗଲେ। ଏହି ଋତୁରେ ଗାଈ, ହରିଣ, ପକ୍ଷୀ, ନାରୀମାନେ ଓ ମନୋହର ଫୁଲ ହେବା ଗଛମାନେ ତାଙ୍କର ନିଜ ଜନ୍ମଦାତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚୟିତ ହୋଇ ଉତ୍ସବ ମନାଉଥିଲେ, ଯେପରିକି ଭଗବାନଙ୍କ କ୍ରିୟାରେ ଫଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବା ସହିତ ମହାମନ୍ଦିର ଫୁଲମାନେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ରାତିରେ ଖିଲୁଥିବା କୁମୁଦ ତାହାରୁ ଦୁଃଖିତ ହେଉଥିଲେ; ଏହା ଏପରି, ଯେମିତି ଏକ ନ୍ୟାୟବାନ ରାଜା ରାଜ୍ୟରେ ଲୋକମାନେ ନିର୍ଭୟ ହୁଅନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଚୋରମାନେ ଥିଲେ ତେଣୁ ନୁହେଁ। ଗ୍ରାମ ଓ ସହରରେ ଉତ୍ସବ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖରେ ଭୂମି ଫଳଫଳା ହୋଇ ଚମକୁଥିଲା, ଏହାର ମୂଳ କାରଣ ହରିଙ୍କ ଦୈବୀ କଳା ଥିଲା। ବ୍ୟାପାରୀ, ଋଷି ଓ ରାଜାମାନେ ନିସ୍ନାନ କରି, ନିଜ ନିଜ କାମରେ ଲାଗିଯାଉଥିଲେ, ଯେପରିକି ସିଦ୍ଧପୁରୁଷମାନେ ବର୍ଷା ପରେ ନିଜ ଦେହ ଧାରଣ କରି କାର୍ଯ୍ୟ ନିମିତ୍ତେ ବାହାରିବାକୁ ଯାଆନ୍ତି। ସେ, ନିଜ ଆତ୍ମାର ଶକ୍ତିରେ, ନିଜ ପାଇଁ ଏକ ନଗର ଓ ଲୋକମାନେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ପୂର୍ବରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ମାନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, "ହେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଆପଣଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବାଦନ୍ତି! ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ଆସନ୍ତୁ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏକାସାଥି ଭୋଜନ କରିବା।" ତପସ୍ୟା, ଜ୍ଞାନ, ଏବଂ ଯୋଗର ଗଭୀର ଧ୍ୟାନରେ ଶ୍ରୀହୃଷୀକେଶ, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆବଶ୍ୟକ ଜନମାନେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଏବଂ ଅଜନ୍ମା ଭଗବାନ ତାଙ୍କର ଦେହର ଅଂଶ ଦେଇ, ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ, ଯୋଗ, ତପସ୍ୟା, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟର ଶ୍ରୀ ଦାନ କଲେ। ଏହିପରି ଶରତ୍କାଳରେ, ଜଳ ନିର୍ମଳ ଓ ଖିଲୁଥିବା ପଦ୍ମର ଗନ୍ଧରେ ଭରିଥିଲା, ଅଚ୍ୟୁତ ଗୋପବାଳକ ଓ ଗାଈମାନେ ସହିତ ବନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଖିଲୁଥିବା ଗଛ, ମଧୁମକ୍ଷିକାର ଗୁଞ୍ଜନ, ପକ୍ଷୀମାନେ କୁହୁଁଥିବା ଝିଲିକ ଓ ନଦୀର ଧ୍ୱନିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ, ମଧୁମକ୍ଷିକାମାନଙ୍କ ସ୍ବାମୀ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗମାନେ ସହିତ ଗାଈ ଚରାଇ, ବାଂଶୀ ବଜାଉଥିଲେ। ବ୍ରଜର ନାରୀମାନେ ଏହି ବାଂଶୀର ସ୍ୱର ଶୁଣିଲେ, ଯାହା ପ୍ରେମକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରେ। କୃଷ୍ଣ ଦେଖିନଥିବା ସମୟରେ, କେତେକ ଗୋପୀ ଏହି ବାଂଶୀର ମାଧୁର୍ୟକୁ ସହେଳୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ କୃତ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରି, ସେମାନେ ଏହି ବର୍ଣ୍ଣନା ଆରମ୍ଭ କଲେ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରେମର ଭାରରେ ମନ ବିକଳ ହୋଇଯିବାରୁ ସେମାନେ ଚାଲୁ ରଖି ପାରିଲେ ନାହିଁ। ମୟୂରପିଛ ଶୋଭିତ, ନୃତ୍ୟଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପ ଧାରଣ କରି, କର୍ଣ୍ଣରେ କର୍ଣିକାର ଫୁଲ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱିତୀୟ ପୀତବସ୍ତ୍ର, ଅରଣ୍ୟ ମାଲା ଧାରଣ କରି, ମଧୁର ଅଂଠିରେ ବାଂଶୀ ଧରି, ଗୋପବାଳକମାନେ ସହିତ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ବୃନ୍ଦାବନରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ତାଙ୍କର ପଦଚିହ୍ନ ଓ ଗୀତରେ ଏହି ବନକୁ ମଧୁର କରିଦେଲେ। ଏହିପରି, ବାଂଶୀର ସ୍ୱର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରି, ବ୍ରଜର ନାରୀମାନେ ଏହାକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରି ଏହି ସ୍ୱରରେ ଲୀନ ହେଉଥିଲେ। ଗୋପୀମାନେ କହିଲେ, "ହେ ସହେଳୀମାନେ, ଏଠାରୁ ଆମ ଚକ୍ଷୁମାନେ ପାଇଁ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ଅଛି କି? ବ୍ରଜର ଦୁଇ ପୁଅ, ସାଙ୍ଗମାନେ ସହିତ ଗାଈ ଚରାଉଛନ୍ତି, ବାଂଶୀରେ ମୁହଁ ଲଗାଇ ମଧୁର ଚାହା ଦେଉଛନ୍ତି, ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦୟାଭର ନଜର ଦେଉଛନ୍ତି।" ଆମ୍ରପଲା, କୋମଳ ପତ୍ର, ମୟୂରପିଛ, ପଦ୍ମ ଓ କୁମୁଦ ମାଲା, ଅରଣ୍ୟ ଫୁଲ ଶୋଭିତ ବସ୍ତ୍ରରେ ଦୁଇଜଣ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ-ବଳରାମ ଗୋପବାଳକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀପରି ଚମକୁଥିଲେ। ଗୋପୀମାନେ କହିଲେ, "ହେ ସହେଳୀ, ବାଂଶୀର ଭାଗ୍ୟ ଦେଖ, ଏହି ବାଂଶୀ ଦାମୋଦର ଅଧରାମୃତ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କିଏ ଚାହେଁଥିବା ବେଳେ ଏକା ଉପଭୋଗ କରୁଛି। ନଦୀମାନେ ଏହାର ଅବଶିଷ୍ଟ ମାଧୁରୀ ତାଲିଲେ ତାଙ୍କ ଜଳ ଉତ୍ସାହରେ ଚଞ୍ଚଳ ହୁଏ, ଗଛମାନେ ବୃଦ୍ଧଙ୍କ ପରି ଅଶ୍ରୁ ଝାରିଥାନ୍ତି।" "ବ୍ରିନ୍ଦାବନ ଧନ୍ୟ, ଦେଖ ଏଠାରେ ଦେବକୀନନ୍ଦନଙ୍କ ପଦସ୍ପର୍ଶ ହୋଇଛି; ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ବାଂଶୀ ଶବ୍ଦରେ ମୟୂରମାନେ ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି, ପାହାଡ଼ର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ନିରବ ହୋଇଯାନ୍ତି।" "ଏହି ମୂଢ଼ ହରିଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଧନ୍ୟ, ନନ୍ଦନନ୍ଦନଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ଶୋଭା ଦେଖି, ସେମାନଙ୍କ ସ୍ନେହଭର ଦୃଷ୍ଟିରେ ପୂଜା କରୁଛନ୍ତି।" "କୃଷ୍ଣଙ୍କ ରୂପ ଓ ଚଳନ ଚକ୍ଷୁମାନେ ପାଇଁ ଉତ୍ସବ, ବାଂଶୀର ମଧୁର ଗୁପ୍ତ ଗୀତ ଶୁଣି, ସ୍ବର୍ଗ ଯାନ୍ତ୍ରୀ ଦେବୀମାନେ ପ୍ରେମେ ବିକଳ ହୋଇ ମୂର୍ଛିତ ହୋଇଯାନ୍ତି, ମାଲା ଖସିଯାଏ, ବସ୍ତ୍ର ଢିଲା ହୋଇଯାଏ।" "ଗାଈମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବାଂଶୀର ମଧୁର ସ୍ୱରକୁ କାନ ଉପରେ ତୁଳି ଶୁଣୁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ବଛାମାନେ ମୁଁହରେ ଦୁଧ ଧରି ଥମ୍ବିଯାଉଛନ୍ତି, ଚକ୍ଷୁମାନେ ଅଶ୍ରୁଭରା, ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ହୃଦୟରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରୁଛନ୍ତି।" "ମା, ଏଠାରେ ଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଧନ୍ୟ ଋଷିମାନେ, ଗଛର ଶାଖା ଉପରେ ବସି, ଚକ୍ଷୁ ବନ୍ଦ କରି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବାଂଶୀ ଗୀତ ଶୁଣି, ସମସ୍ତ କଥା ଭୁଲିଯାନ୍ତି।" "ନଦୀମାନେ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ଗୀତ ଶୁଣି, ତାଙ୍କର ତରଙ୍ଗ ମାର୍ଗରେ ଚକ୍ର ବନ୍ଦିଛି, ଅଭିଲାଷ ଶାନ୍ତ, ତାରଙ୍ଗିଣୀ ହାତରେ ମୁରାରିଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ପଦପଦ୍ମରେ ପଦ୍ମ ଅର୍ପଣ କରୁଛନ୍ତି।" "ବଳରାମ, କୃଷ୍ଣ ଓ ଗୋପବାଳକମାନେ ସହିତ ଗାଈମାନେ ଘାସ ଚରୁଥିବା ବେଳେ, କୃଷ୍ଣ ବାଂଶୀ ବଜାଉଛନ୍ତି, ଗଛମାନେ ପ୍ରେମେ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ତାଙ୍କର ଖିଲୁଥିବା ଶାଖା ଉପରେ ଛାୟା ପକାଇ ମିତ୍ରଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ଦେଉଛନ୍ତି।