ଉଦ୍ଧବଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶିତ କରି ଭଗବାନ କହିଲେ, "ତୁମ ଦ୍ୱାରା ପୂଛାଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନର ଉଚିତ ଉତ୍ତର ଦିଆଯାଇଛି। ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମର ଲକ୍ଷଣ ବିଷୟରେ ଆଉ ଅଧିକ କିଛି କହିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। କାରଣ, ନିଜେ ଗୁଣରେ ଦୋଷ ଦେଖିବା ଏକ ଦୋଷ, ଯେଉଁଥିରେ ଦୋଷ ଓ ଗୁଣ ଦୁହିଁଠାରୁ ମୁକ୍ତ ଅଟୁଟ ଧର୍ମ ହେଉଛି ସେଇ ପରମ ଧର୍ମ।" ଏହିପରେ ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ, ଗୋପବାଳକମାନେ ଗୋପୀମାନେଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ କୌତୁକ କଥା କହିଲେ—ଯେପରି, କିପରି ସେମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ନିବାଇଲେ, କିପରି ପ୍ରଲମ୍ଭାସୁରଙ୍କୁ ବଧ କଲେ। ଏହା ଶୁଣି ବୃଦ୍ଧ ଗୋପମାନେ ଓ ଗୋପୀମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଇ ଭାବିଲେ, ବ୍ରଜକୁ ଆସିଥିବା କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଦେବତା। ତା'ପରେ ବର୍ଷା ଋତୁ ଆସିଲା। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ସାହିତ ହେଲେ, ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚମକିଲା, ମେଘର ଗର୍ଜନରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଗୁଞ୍ଜିଲା। ଘନ ମେଘ ଆକାଶକୁ ଆବୃତ କଲେ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚମକିଲା, ମେଘର ଗର୍ଜନ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳିଲା—ଏହା ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ବ୍ରହ୍ମଙ୍କ ପରି ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏଠି ସମୟରେ ମେଘମାନେ ଆଠ ମାସ ଧରି ପୃଥିବୀରୁ ଯେପରି ପାଣି ଆହରଣ କରିଥିଲେ, ସେହି ପାଣିକୁ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ବର୍ଷା ବାପରି ଭୂମିରେ ଭାସ୍କରିଲେ। ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସହିତ ମହାମେଘ ତୀବ୍ର ବାତାସରେ ଉଡି ଦୟାର ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଦେଇ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାଇଁ ଜୀବନଦାୟିନୀ ବର୍ଷା ବର୍ଷାଇଲେ। ତେଜ ରବିରେ ଜଳାଯାଇଥିବା ପୃଥିବୀ ବର୍ଷା ପାଇଁ ଶିତଳ ହେଲା, ଯେପରି କଠିନ ତପସ୍ୟାରେ କ୍ଲାନ୍ତ ଶରୀର ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଇଲେ ଶକ୍ତି ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ରାତିର ଆରମ୍ଭରେ ଅନ୍ୟ ଗ୍ରହମାନେ ଚମକୁନଥିଲେ, କେବଳ ଜୁଗନ୍ତିକାମାନେ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଥିଲେ—ଏହା କଳିଯୁଗରେ ପାପ ଦ୍ୱାରା ବେଦମାନେ ଅପ୍ରଭା ହେବା ପରି। ମେଘର ଗର୍ଜନ ଶୁଣି ଚୁପ ଥିବା ବାଉଲିମାନେ ଏବେ କୁଆଁ କୁଆଁ ରବ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ—ଯେପରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିଜ ବ୍ରତ ଶେଷ କରି ପୁନି ପାଠ କରନ୍ତି। ଶୁକିଯାଇଥିବା ଛୋଟ ନଦୀମାନେ ଆଉଥରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ—ଯେପରି ସ୍ୱାଧୀନ ପୁରୁଷଙ୍କ ଧନ ଓ ଶକ୍ତି ପୁନଃ ଫେରିଯାଏ। ପୃଥିବୀ ନବୀନ ଘାସରେ ହରିତ ହେଲା, ଲାଲ ଇନ୍ଦ୍ରଗୋପ କୀଟ ଦେଖାଗଲା, ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟ ଛତା ଛାୟା ଦେଲା—ଏହା ପୁରୁଷଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରୀର ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ। ଖେତି ଭଲ ହେବାରୁ ଚାଷୀମାନେ ଖୁସି ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ଅଭିମାନୀ ଲୋକମାନେ ଭାଗ୍ୟର ଉପରେ ନ ଭଲି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ—ଜଳ ଓ ସ୍ଥଳରେ—ନୂତନ ବର୍ଷାରେ ସୁନ୍ଦର ଦେଖାଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ—ଯେପରି ହରିଙ୍କ ସେବାରେ ଶୋଭିତ ହୁଏ। ନଦୀ ଅନେକ ଉପନଦୀ ସହିତ ଯୋଗ ହୋଇ ବେଗବାନ୍ ହେଲା—ଯେପରି ଅପକ୍ୱ ଯୋଗୀଙ୍କ ମନ ରଜୋଗୁଣ ଓ କାମନା ଦ୍ୱାରା ଅଶାନ୍ତ ହୁଏ। ପାହାଡ଼ ଉପରେ ତୀବ୍ର ବର୍ଷା ପଡିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଅଚଳ ରହିଲେ—ଯେପରି ଯେଉଁମାନେ ପରମେ ମନ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବିପଦରେ ଅଚଳ ରହନ୍ତି। ଘାସରେ ଆବୃତ ହୋଇ ରାସ୍ତା ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହେଲା—ଯେପରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବେଦକୁ ଅବହେଳା କଲେ ଏବଂ କଳିର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ। ମେଘରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ କିପରି ଅସ୍ଥିର, ସେପରି ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ ଅସ୍ଥିର; ଏହିପରି ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଗୁଣବାନ୍ ପୁରୁଷମାନେ ପ୍ରତି ଅଟୁଟ ରହିଲେ ନାହିଁ। ଆକାଶରେ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ନିର୍ଗୁଣ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିଗତ ଗୁଣ ଦେଖାଯାଉଥିଲା—ଯେପରି ନିର୍ଗୁଣ ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟ ଗୁଣରେ ଦେଖାଯିବାକୁ ଲାଗିଥାଏ। ଚନ୍ଦ୍ର ମେଘରେ ଅବୃତ ହୋଇ ନିଜ ଆଲୋକରେ ଚମକୁନଥିଲେ—ଯେପରି ଅହଂକାରରେ ଆନ୍ଧ ଲୋକ ନିଜ ପ୍ରଭା ପ୍ରକାଶ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ମେଘ ଆସିଲେ ପିକମାନେ ଖୁସିରେ ନାଚିଲେ; କିନ୍ତୁ ଘରେ ସେମାନେ ଅପେକ୍ଷା କଲେ, ଯେପରି ଭକ୍ତମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଗମନ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଗଛମାନେ ମୂଳରେ ପାଣି ପିଇ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା କ୍ଲାନ୍ତ ଦେହକୁ ପୁନଃ ଦୃଢ଼ କଲେ—ଯେପରି ଅଭିଲାଷା ଦ୍ୱାରା କ୍ଲାନ୍ତ ଲୋକ ଅଭିଷ୍ଟ ଲାଭରେ ଶକ୍ତି ପାଏ। ଶାନ୍ତ ଜଳରେ କଙ୍କ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ବସିଲେ—ଯେପରି ଅସାର ଆଶା ଧରିଥିବା ଲୋକ ଗୃହେ ଅସ୍ଥିର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିନ ରହନ୍ତି। ବର୍ଷାର ତୀବ୍ର ଧାରା ଦ୍ୱାରା ନଦୀ କୂଳ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଲା—ଯେପରି କଳିଯୁଗରେ ଅପସୃଷ୍ଟମତି ଲୋକମାନେ ବେଦମାର୍ଗକୁ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି। ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଚଳିତ ମେଘମାନେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାଇଁ ଅମୃତତୁଳ୍ୟ ବର୍ଷା ଦେଲେ—ଯେପରି ଧନପତିମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ କହିବାରେ ଉଚିତ ସମୟରେ ଦାନ କରନ୍ତି। ଏପରି ଭାବରେ ହରି, ସଙ୍କର୍ଷଣ ଓ ଗୋପମାନେ ସହିତ, ଗାଈ ଓ ଗୋପାଳମାନେ ସହିତ, ପକ୍ୱ ଖଜୁରୀ ଓ ଜମ୍ବୁ ଗଛରେ ଭରିଥିବା ଅଟବୀକୁ ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଗାଈମାନେ ତାଙ୍କର ଦୁଧର ଭାରେ ଧୀରେ ଚାଲୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରଭୁ ଡାକିଲେ ତାଙ୍କର ସ୍ନେହରେ ତୁରନ୍ତ ଆସିଲେ। ବନବାସୀମାନେ ଖୁସିରେ ମଧୁ ଝରୁଥିବା ଗଛମାନେ ଓ ପାହାଡ଼ ନିକଟର ଗୁହାରେ ଝରି ପଡୁଥିବା ପାଣିର ଶବ୍ଦ ଦେଖିଲେ। କେବେ କେବେ ବର୍ଷା ଗଛର ତଳ ଓ ଗୁହାରେ ପଡୁଥିଲେ, ପ୍ରଭୁ ମୂଳ, କନ୍ଦ, ଫଳ ଭୋଜନ କରି ଖୁସି ହେଉଥିଲେ। ସଙ୍କର୍ଷଣ ଓ ଗୋପମାନେ ସହିତ ପ୍ରଭୁ ଝରଣା ପାଖରେ ପଥର ଉପରେ ବସି, ଆଣିଥିବା ଦଧି ଓ ଭାତ ଖାଉଥିଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅଂଶ ଦେଉଥିଲେ। ଘାସ ଉପରେ ବସି, ଗାଈ, ବଉଳି, ବଳଦମାନେ ଚରୁଥିଲେ, ଦୁଧର ଭାରରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ଚକିତ ହେଲେ। ପ୍ରଭୁ ବର୍ଷା ଋତୁର ଶୋଭା ଦେଖି, ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲା ଓ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଅଧିକ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା, ତାହାକୁ ପୂଜା କଲେ। ଏଭଳି ରାମ ଓ କେଶବ ବ୍ରଜରେ ବାସ କରୁଥିବାବେଳେ ଶରତ୍ ଋତୁ ଆସିଲା—ନିର୍ମଳ ଆକାଶ, ପବିତ୍ର ଜଳ ଓ ଶିତଳ ବାୟୁ ସହିତ। ଶରତ୍ ଋତୁରେ ପଦ୍ମ ଖିଲିଲା, ଜଳ ନିଜ ମୂଳ ଭାବକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲା—ଯେପରି ଯୋଗାଭ୍ୟାସରେ ଅପସ୍ରସ୍ତ ମନ ପୁନଃ ସ୍ଥିର ହୁଏ। ଶରତ୍ ଆକାଶରୁ ମେଘ, ପୃଥିବୀରୁ ମଲିନତା, ଜଳରୁ ମଳ ହଟାଇଦେଲା—ଯେପରି କୃଷ୍ଣଭକ୍ତି ତପସ୍ୟୀଙ୍କ ମନର ଅଶୁଦ୍ଧି ଦୂର କରେ। ସମସ୍ତ ଅସ୍ତିତ୍ୱକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ସେମାନେ ପବିତ୍ର ତେଜରେ ଶୋଭିତ ହେଲେ—ଯେପରି ତ୍ୟାଗୀ ମୁନିମାନେ ନିର୍ମୋହ ଓ ପାପରହିତ ହୁଏ।