ଏହି ସମୟରେ, ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତ୍ ମନୋପ୍ରାଣ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ନିବେଦିତ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନୋ, ଆପଣମାନେ ମୋ ସହିତ ରୁହନ୍ତୁ, ଏବଂ ମୋ ମନ ଭଗବାନ୍ରେ ଏକାଗ୍ର ରହୁ, ଏହି ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶାପ ବା ତକ୍ଷକ ନାଗ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁଠି ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ହେଉ, ହେଉ—ମଧ୍ୟରେ ଆପଣମାନେ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ମହିମା ଗାନ କରନ୍ତୁ। ସେ ଏହିପରି ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ ଅନୁରାଗ ଓ ଭକ୍ତି ଦେବତାଙ୍କୁ ଓ ତାଙ୍କ ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ପ୍ରତି ନିତ୍ୟ ରହୁ, ଏବଂ ଯେଉଁଠି ମୁଁ ଜନ୍ମ ନେଉ, ସେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ମୋର ମନୁଷ୍ୟତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ମୌତ୍ରୀ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରହୁ—ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କଲେ। ଏହି ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ନେଇ, ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତ୍ ଦକ୍ଷିଣାବଲମ୍ଭୀ ହୋଇ, ଗଙ୍ଗାର ପୂର୍ବ କୂଳରେ କୁଶ ଶୟ୍ୟାରେ ବସିଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ଜୀବନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାର ଗଙ୍ଗା ଦେବୀଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରି, ଉପବାସରେ ଅଚଳ ରହିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ସ୍ୱର୍ଗର ଦେବତାମାନେ ଖୁସିରେ ପୃଥିବୀରେ ପୁଷ୍ପ ବର୍ଷା କଲେ, ଦୁନିଆ ଉପରେ ଡ଼ଙ୍ଗ ଧ୍ୱନି ହେବା ଲାଗିଲା। ଏଠାରେ ଏସା ମହାର୍ଷିମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଏଠିକୁ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ, ରାଜାଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରଶଂସା କରି କହିଲେ—"ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ଏହି ଧର୍ମ ଏବଂ ଭଗବାନଙ୍କର ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ।" ମହାର୍ଷିମାନେ ଅବଧି କଲେ, ଯେ ଯେଉଁମାନେ କୃଷ୍ଣରେ ଭକ୍ତି ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ରାଜସିଂହାସନ ଛାଡ଼ି ତୁରନ୍ତ ଭଗବାନଙ୍କ ଶ୍ରୀଚରଣ ଶିରୋପରି ଧରନ୍ତି—ଏହା ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ। ସମସ୍ତେ ନିଷ୍ଠାରେ ରହି, ତାଙ୍କର ଦେହ ତ୍ୟାଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଠି ରହିବେ; ପରେ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ। ଏପରି ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କ ବାଣୀ ଶୁଣି, ପରୀକ୍ଷିତ୍ ତାଙ୍କ ଗୁରୁ ମଧୁସୂଦନଙ୍କ ସହିତ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଦେଇ, ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଶୁଣିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ପ୍ରସ୍ନ କଲେ। ସେ କହିଲେ, "ଏଠାରେ ସମସ୍ତେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଆସିଛନ୍ତି, ଯେପରି ବେଦ ତିନି ଲୋକରେ ବ୍ୟାପ୍ତ। ଏଠି ବା ଅନ୍ୟଠି, ଏଠିକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ—ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ ଓ ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ହିଁ ସାର। ଏହିପରି ମହାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛି—ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଶୁଦ୍ଧ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କ'ଣ? ଏଥିରେ ଯେଉଁମାନେ ନିପୁଣ, ସେମାନେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ।" ଏହି ଅବସରରେ, ବ୍ୟାସଦେବଙ୍କ ପୁତ୍ର, ମହାନ ଶୁକଦେବ ଅଚାନକ ଏଠିକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେ ନିର୍ଲିପ୍ତ, ଅପେକ୍ଷାହୀନ ଏବଂ ଦିଗ୍ଭ୍ରମିତ ଦେହ ଧାରଣ କରି, ଶିଶୁମାନେ ରହିଥିବା ମଧ୍ୟରେ, ଅପହାସକ ପରି ଚଳିଆସିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ଷୋଳଷ ବର୍ଷରେ, କମଳ ଚରଣ-ହସ୍ତ-ଉରୁ-ବାହୁ-କନ୍ଧ-ଗଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ତୀବ୍ର ଦୃଷ୍ଟି, ଲମ୍ବା ନୟନ, ଉତ୍ତୋଳିତ ନାସା ଓ ସମ ଶ୍ରବଣ, ମନୋହର ଭୂରୁ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ମୁଖ, ଶଂଖ ପରି ଗଳା ଥିଲା। ତାଙ୍କର କଂଧ ଚାମ ଦେଖିବାକୁ ନ ମିଳୁଥିଲା, ଚଉଡ଼ା ଓ ଉଚ୍ଚ ବକ୍ଷସ୍ଥଳ, ଗଭୀର ନାଭି, ମୃଦୁ ଓ ରେଖାମୟ ଉଦର ଥିଲା। ସେ ନିର୍ବସ୍ତ୍ର, ଚୁଲି ମୁହଁ ଉପରେ ପଡ଼ିଥିଲା, ଦୀର୍ଘ ବାହୁ ନମ୍ର ଭାବେ ଝୁଲିଥିଲା, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାହାକୁ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି। ତାଙ୍କର କଳା ଦେହ, ଯୁବକ ରୂପ ଏବଂ ମଙ୍ଗଳ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ସୁମଧୁର ହାସ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଙ୍କ ମନ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିଲେ। ମହାର୍ଷିମାନେ ତାଙ୍କ ମହିମା ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଗଭୀର ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଉଠିଲେ। ପରୀକ୍ଷିତ୍ ଶିର ନମାଇ, ଏହି ମହାନ ଅତିଥିଙ୍କ ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ ଓ ଆସନ ଦେଇ, ଜଣା-ଅଜଣା ମହିଳା ଓ ଶିଶୁମାନେ ଦୂରେ ହଟିଲେ। ଏଠି, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, ରାଜର୍ଷି ଓ ଦେବର୍ଷିମାନେ ଚାରିପାଖରେ ବସିଥିଲେ; ମହାନ ଶୁକଦେବ ଏମିତି ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଅନେକ ଗ୍ରହ ଓ ତାରା ମଧ୍ୟରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲେ। ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତ୍ ଭକ୍ତିସମ୍ପନ୍ନ ଭାବେ ଶୁକଦେବଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ଶିର ନମାଇ ଓ ହସ୍ତ ଯୋଡ଼ି ସମ୍ମାନ ଜଣାଇ, ସନ୍ତ ଗୁରୁଙ୍କୁ ମୃଦୁ କଥାରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ସେ କହିଲେ, "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆଜି ଆମେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ମାନେ ଧନ୍ୟ, କାରଣ ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ଆପଣ ଅତିଥି ଭାବେ ଆସି ଏ ଭୂମିକୁ ପବିତ୍ର କରିଛନ୍ତି। ଶୁଣିବା ମାତ୍ରେ ମନୁଷ୍ୟ ଘର ପବିତ୍ର ହୁଏ—ଯଦି ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବା, ସ୍ପର୍ଶ କରିବା, ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ କିମ୍ବା ଆସନ ଦେବା ଅଧିକ କିଛି କହିବା ଅବଶ୍ୟକ ନାହିଁ। ଆପଣଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ, ମହାଯୋଗୀ, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଗୁରୁତର ପାପ ମଧ୍ୟ ବିନାଶ ହୁଏ, ଯେପରି ଦାନବମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।" "ପାଣ୍ଡବପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ମୋପ୍ରତି ଦୟାଳୁ ହେଉନ୍ତୁ, କାରଣ ସେ ନିଜ ବଂଶ ପ୍ରତି ପ୍ରେମରେ ଆମ ସମ୍ବନ୍ଧୀମାନେ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି। ନାହିଁଲେ, ମୃତ୍ୟୁକୁ ନିକଟ ଥିବା ଆମେ ମର୍ତ୍ୟମାନେ କିପରି ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇପାରୁଥାନ୍ତୁ? ଆପଣ ଅବ୍ୟକ୍ତରେ ଏକାଗ୍ର, ନିର୍ବିକାର ଏବଂ ଅରଣ୍ୟବାସୀ। ଏହିପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିକ୍ଷକ, ମୁଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛି—ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ କ'ଣ କରିବା ଉଚିତ? କ'ଣ ଶୁଣିବା, ପଢ଼ିବା, କରିବା, ସ୍ମରଣ କରିବା, କିମ୍ବା ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ? ଏହାକୁ ଛାଡ଼ି ଯଦି ଅନ୍ୟ କିଛି ଅଛି, ତାହା କୁହନ୍ତୁ।" "ଏହି ଲୋକର ଗୃହସ୍ଥମାନଙ୍କ ଘରେ ଭଗବାନଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ଦୃଶ୍ୟ ହୁଏ ନାହିଁ, ଗାଈ ଦୁହିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।" ଏପରି ରାଜାଙ୍କ ମୃଦୁ ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି, ବ୍ୟାସଦେବଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶୁକଦେବ ସ୍ନିଗ୍ଧ ଓ ଜ୍ଞାନମୟ କଥା ଦେଲେ। ସେ କହିଲେ, "ଶ୍ରୀଙ୍କ ଗୁଣ ହେଉଛି ସ୍ୱାଧୀନତା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ; ଆନନ୍ଦ ହେଉଛି ସୁଖ-ଦୁଃଖ ଶେଷ। ଦୁଃଖ ହୁଏ ସୁଖ ଆଶାରୁ, ଜ୍ଞାନୀ ବନ୍ଧନ ଓ ମୋକ୍ଷକୁ ଜାଣନ୍ତି। ମୂଢ଼ ଦେହ ଓ ତାଦୃଶ୍ୟକୁ ଆତ୍ମା ଭାବେ ଭାବନ୍ତି; ମୋର ପଥ ବେଦ, ଚିତ୍ତ ଚଞ୍ଚଳତା ଅପଥ, ସତ୍ତ୍ୱଗୁଣ ଉଦୟ ସ୍ୱର୍ଗ, ତମ ଓ ଅଭିମାନ ନରକ। ମିତ୍ର-ଗୁରୁ-ଆତ୍ମା ଏକ, ଦେହ ହିଁ ଘର, ଗୁଣ ଧନ ହିଁ ମାନବତା, ସେଇ ଧନୀ ଯିଏ ଏହାର ଅର୍ଥ ଜାଣେ। ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଗରିବ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅନିୟମିତ ଦୟନୀୟ। ଯିଏ ଗୁଣରେ ଅନାସକ୍ତ, ସେଇ ସ୍ୱାମୀ; ଗୁଣରେ ଆସକ୍ତି ବିପରୀତ।" "ଉଦ୍ଧବ, ତୁମର ପ୍ରଶ୍ନ ସଠିକ୍ ଉତ୍ତର ମିଳିଛି।