ପାଣ୍ଡବପୁତ୍ର ପରୀକ୍ଷିତ୍, ନିଜ ମନରେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ, ଶୁଣିଲେ ଯେ ଋଷିପୁତ୍ର ତାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ଶାପ ଦେଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ଏହି ମୃତ୍ୟୁ ଆଣିବେ ଟକ୍ଷକ ନାମକ ସର୍ପ। ପରୀକ୍ଷିତ୍ ଏହି ଦୁଃଖକୁ ଭଲ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ, କାରଣ ଟକ୍ଷକ ତାଙ୍କୁ ଏହି ଜଗତ ଉପରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଆସକ୍ତିରୁ ବିରକ୍ତି ଦେବେ। ପରୀକ୍ଷିତ୍ ଏହି ଜଗତ ଓ ପରଲୋକ ଉପରେ ଆସକ୍ତିକୁ ଛାଡି, ତାଙ୍କର ନିର୍ବଳତା ଓ ଅନର୍ଥକତାକୁ ଅଗ୍ରହ କରି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପଦାବଳୀ ସେବା କରିବା ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ। ଅମର ନଦୀ ଗଙ୍ଗା ତୀରେ ବସି, ଉପବାସ ନିଷ୍ପତ୍ତି କଲେ। ଏହି ନଦୀ, ଯାହାର ଜଳ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପଦଧୂଳିରେ ମିଶିଛି, ଗଙ୍ଗାଠୁ ଅଧିକ ପବିତ୍ର ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଓ ତାଙ୍କର ଶାସକଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରେ। ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥିବା ଜଣେ ମନୁଷ୍ୟ ଏହି ନଦୀ ଉପରେ କିପରି ଉପବାସ କରିବାକୁ ଚାହିବେ ନାହିଁ? ପରୀକ୍ଷିତ୍, ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ଦୃଢ଼, ବିଷ୍ଣୁପଦ ତୀରେ ଉପବାସର ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ, ମନକୁ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ପଦାବଳୀରେ ଅନନ୍ୟ ଭାବରେ ନିବଦ୍ଧ କରି, ଏକ ଋଷିର ଦୃଢ଼ତା ସହିତ ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତିରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଉପରେ ଏଥିରେ ଉତ୍କଳ ଏବଂ ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ବଡ଼ ବଡ଼ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟମାନେ ସହ ଆସିଲେ; ଏହି ମହାପୁରୁଷମାନେ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଦର୍ଶନର ଅବସ୍ତାରେ ଆସିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସ୍ୱୟଂ ତାଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତି ଦ୍ୱାରା ତୀର୍ଥକୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିଲେ। ଏହି ଋଷିମାନେ ଅଟ୍ରି, ବସିଷ୍ଠ, ଚ୍ୟବନ, ଶରଦ୍ୱାନ, ଅରିଷ୍ଟନେମି, ଭୃଗୁ, ଅଙ୍ଗିରା, ପରାଶର, ଗାଧିପୁତ୍ର, ରାମ, ଉତଥ୍ୟ, ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରମଦ, ଏଧ୍ମବାହା; ମେଧାତିଥି, ଦେବଳ, ଆର୍ଷ୍ଟିଷେଣ, ଭାରଦ୍ୱାଜ, ଗୌତମ, ପିପ୍ପଳାଦ, ମୈତ୍ରେୟ, ଔର୍ବ, କବଷ, କୁମ୍ଭୟୋନି, ଦ୍ୱୈପାୟନ, ଏବଂ ଉପାସ୍ୟ ନାରଦ ଥିଲେ। ଏହି ଛଡ଼ା ଦେବଋଷି, ବ୍ରହ୍ମଋଷି, ରାଜଋଷି, ଅରୁଣ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସିଥିଲେ। ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତ୍, ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଋଷିବଂଶୀମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଜଣାଇଲେ। ସମସ୍ତେ ସୁବିଧାରେ ବସିବା ପରେ, ପରୀକ୍ଷିତ୍ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦେଇ, ହାତ ଜୋଡି ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଉଭୟ ହେଲେ। ପରୀକ୍ଷିତ୍ କହିଲେ, "ହେ ରାଜନ୍ତମ, ଆମେ ଅତିଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, କାରଣ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମହାପୁରୁଷମାନେ ଆମେଠାରେ ଦୟା ଦେଖାଇଛନ୍ତି। ରାଜବଂଶ, ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଅପରାଧମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପଦ ଅବହେଳା କରି, ଦୂରେ ଚାଲିଯାଇଛି—ହେ ଦୁଃଖ, ଏହି ଦୋଷ ଆମେ କରିଛୁ।" "ମୋ ପାଇଁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବାନ, ମୋ ମନ ଘରସଂସାରରେ ବାରମ୍ବାର ଆସକ୍ତି ଦେଖି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶାପ ଦ୍ୱାରା ବିରକ୍ତି ଦେଇଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଆସକ୍ତି ଦ୍ରୁତ ଭୟ ଆଣେ।" "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଆପଣମାନେ ମୋ ସହ ରୁହନ୍ତୁ, ମୁଁ ଆପଣମାନଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଇଛି, ଏବଂ ମୋ ମନ ଭଗବାନଙ୍କୁ ନିବଦ୍ଧ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶାପ କିମ୍ବା ଟକ୍ଷକ ମୃତ୍ୟୁ, ଯାହା ହେଉ, ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଆପଣମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଗୁଣଗାନ କରନ୍ତୁ।" "ପୁନଃପୁନି ଅନନ୍ୟ ଭାବରେ ଅନନ୍ୟ ଭଗବାନ ଓ ତାଙ୍କ ଶରଣିତମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଓ ଆସକ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ; ମୁଁ ଯେଉଁଠି ଜନ୍ମ ନେଉ, ଉତ୍କଳମାନେ ସହ ସଦା ମିତ୍ରତା ରହୁ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ମୁଁ ନମସ୍କାର କରୁ।" ଏଭଳି ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ଦୃଢ଼ ହେଇ, ପରୀକ୍ଷିତ୍ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ପୂର୍ବ ତୀରରେ କୁଶା ଶୟନ ଉପରେ ବସି, ନିଜ ଜନାନୀ ଓ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଭାର ସମୁଦ୍ରକନ୍ୟା ଉପରେ ରଖି, ଉପବାସ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହି ରାଜା ଉପବାସ କରୁଥିବାବେଳେ, ଦେବମାନେ ଆକାଶରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ମୃଦଙ୍ଗ ତାଳ ମାଡ଼ିଲେ, ଫୁଲ ପତ୍ର ଭୂମିରେ ବିଖେଳିଲେ। ଉପସ୍ଥିତ ମହାଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଅନୁମୋଦନା କଲେ: "ତାଙ୍କର ଆଚରଣ ଜନସାଧାରଣର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ଭଗବାନଙ୍କ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ।" "ଏହା ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ, ହେ ରାଜଋଷି, କୃଷ୍ଣଭକ୍ତମାନେ ଏମିତି ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ରାଜସିଂହାସନ ଛାଡ଼ି ଭଗବାନଙ୍କ ସନ୍ନିଧି କୁ ଅନ୍ୱେଷଣ କରନ୍ତି।" "ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏଠି ରହିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ଯାଏଁ ତାଙ୍କ ଦେହ ଛାଡ଼ିବେ; ତାପରେ ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭକ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦ ପାଇଁ ପାସନ୍ତି, ରାଗ ଓ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ।" ଏହି ମହାଋଷିମାନଙ୍କର ଉଚ୍ଚ୍ୟବାଣୀ ଶୁଣି, ପରୀକ୍ଷିତ୍ ମଧୁଚ୍ୟୁଦ (ତାଙ୍କ ଶିକ୍ଷକ) ସହ ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦେଇ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ। "ସମସ୍ତେ ଏଠି ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ଯେପରି ଏକ ଜଗତରେ ବେଦ ଆକାର ନେଇଥାଏ; ଏଠି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟଠି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ ଓ ଆତ୍ମସ୍ୱରୂପ ପ୍ରତି ଅନ୍ୟ କିଛି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନାହିଁ।" "ତେଣୁ, ମୁଁ ଆପଣମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ମୃତ୍ୟୁ ଆସିଥିବା ବେଳେ କଣ ଶୁଦ୍ଧ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ? ଏହା ଉପରେ ଚର୍ଚ୍ଚା କରନ୍ତୁ।" ଏହି ସମୟରେ, ବ୍ୟାସପୁତ୍ର ଶୁକଦେବ ଅନିମିତ୍ତ ଭାବରେ ଏଠି ପହଞ୍ଚିଲେ; ସେ ଭୂମିରେ ଚାଲିଥିଲେ, କିଛି ଆଶା ନଥିଲା, ଚିହ୍ନ ଅଜ୍ଞାତ, ନିଜ ଲାଭରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଶିଶୁମାନେ ଚାରିପାଖରେ, ଠିଠିଠି ଲୁଗା ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ଏହି ଶୁକଦେବ, ଶୋଳ ଦିନରେ, ମୃଦୁ ପାଦ, ହାତ, ଜଂଘା, ବାହୁ, କନ୍ଧ, ଗାଲ ଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ଶୋଭାବନ୍ତ, ଆଖି ବଡ଼ ଓ ଲମ୍ବା, କାନ ଉଠିଥିବା ନାକ ସମାନ, ଭୃକୁଟି ଶୋଭାବନ୍ତ, ମୁହଁ ଚମକିଲା, ଗଳ ଶଙ୍ଖ ସମାନ। କନ୍ଧ ଅସ୍ଥି ଚାପି, ଚାତି ଉଚ୍ଚ ଓ ଚଉଡ଼ା, ନାବି ଗଭୀର ଓ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ, ପେଟ ଲକ୍ଷଣ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ ଓ ମୃଦୁ; ନିର୍ବସ୍ତ୍ର, ଚୁଲ ମୁହଁ ଉପରେ ବିସ୍ତୃତ, ଦୀର୍ଘ ବାହୁ, ଦେବମାନଙ୍କ ସମାନ। ତାଙ୍କର ବର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ୟାମ, ଯୁବତାର ଶୋଭା ସଦା ନବୀନ, ଅଙ୍ଗ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଚିହ୍ନିତ; ମନୋହର ହାସି ଦ୍ୱାରା ନାରୀମାନଙ୍କ ମନ ଆକର୍ଷିତ। ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ଉଠି ବନ୍ଦନା କଲେ, କାରଣ ତାଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ ଗୁପ୍ତ ଥିଲା। ପରୀକ୍ଷିତ୍ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ଏହି ଅତିଥି ଶୁକଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ଅଜ୍ଞାନୀ ଶିଶୁ ଓ ନାରୀମାନେ ଦୂରେ ହଟିବାପରେ, ଶୁକଦେବଙ୍କୁ ମହାସନ ଉପରେ ବସାଇଲେ।