ଭକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା କେମିତି ଏହି ଲୋକରେ ସଉଖ୍ୟ ଆସେ? ଏହି ତିନି ଗୁଣ କେମିତି ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଣୀରେ, ସ୍ନେହ ଓ ପ୍ରୟାସ ଦ୍ୱାରା ଉପସ୍ଥାପିତ ହୁଏ? ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଖୋଜୁଥିଲେ, ତାକୁ ଦେଖି କୁମାରମାନେ କହିଲେ, “ହେ ଦିବ୍ୟ ଋଷି, ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ, ତୁମ ହୃଦୟକୁ ଆନନ୍ଦରେ ପୂରଣ କର। ଏଠି ଏହି ସାଧନା ସହଜରେ ଉପଲବ୍ଧ ଅଛି।” ସେମାନେ ନାରଦଙ୍କୁ ବଢ଼ାଇ କହିଲେ, “ନାରଦ, ତୁମେ ଧନ୍ୟ, ବୈରାଗ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶିରୋମଣି, ସ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦାସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋପରି, ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ। ଭକ୍ତିର ପଥକୁ ଯେଉଁଠି ସେଉଁଠି ଅନୁସରଣ କରୁଛ, ଏହିପରି ଭକ୍ତିର ସ୍ଥାପନା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦାସଙ୍କ ପାଇଁ ସାଧାରଣ କଥା। ବିଭିନ୍ନ ଋଷିମାନେ ଏହି ଜଗତରେ ବିଭିନ୍ନ ପଥ ଦେଖାଇଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତେ ଦୁର୍ଲଭ ଓ ପ୍ରୟାସସାଧ୍ୟ, ଅଧିକାଂଶରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ସ୍ୱର୍ଗ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ପଥ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ନେଇଯାଏ, ସେଉଁଠି ଗୁପ୍ତ ରହିଛି; ତାହାର ଶିକ୍ଷକ ଦୁର୍ଲଭ, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ କେତେକ ଲୋକ ତାହାକୁ ପାଆନ୍ତି। ପୂର୍ବରୁ ତୁମକୁ ଯେଉଁ ଦିବ୍ୟ ଶବ୍ଦ ଆକାଶରୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଏବେ ତାହାକୁ ବିସ୍ତୃତ କରି କହିବୁ, ଏହି ଦିନ ଏକାଗ୍ର ମନ ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧି ସହିତ ଶୁଣ।" "କିଏ ଯଜ୍ଞ କରେ, କିଏ ତପସ୍ୟା, କିଏ ଯୋଗ, କିଏ ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା; ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ। ଏହି ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟରେ, ଜ୍ଞାନ ଯଜ୍ଞକୁ ପଣ୍ଡିତମାନେ ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ ବୋଲି ମନେ କରନ୍ତି; ଏହି ଜ୍ଞାନ ଯଜ୍ଞ ହେଉଛି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ଗାଥା, ଯାହା ଶୁକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଗାଇଥିଲେ। ଏହି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତର ପ୍ରଚାର ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟର ମହାଶକ୍ତି ଉଦୟ ହୁଏ; ଦୁଃଖ ଦୂର ହୁଏ, ଭକ୍ତଙ୍କୁ ସଉଖ୍ୟ ମିଳେ। ଏହି ଭାଗବତ ମାର୍ଗର ଧ୍ୱନି ଶୁଣିଲେ, କଳିର ସମସ୍ତ ଦୋଷ ସିଂହର ଦହାଡ଼ରେ ଭୟଭୀତ ମୃଗ ସଦୃଶ ଦୂର ହୁଏ। ଏହି ଭକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ, ବୈରାଗ୍ୟ, ପ୍ରେମର ରସ ସହିତ, ଘରେ ଘରେ, ବ୍ୟକ୍ତିରେ ବ୍ୟକ୍ତିରେ ଲୀଳା କରିବ।" ନାରଦ କହିଲେ, "ବେଦ, ବେଦାନ୍ତ ଓ ଗୀତା ପଠିଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଏହି ତିନି ଗୁଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏନାହିଁ, ତେବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ପାଠ ଦ୍ୱାରା ସେ ଅର୍ଥ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ; ଏହାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶ୍ଲୋକ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶବ୍ଦରେ ବେଦର ଅର୍ଥ ଥାଏ। ହେ ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟିବାନ୍, ଏହି ସନ୍ଦେହ କାଟିଦିଅ, ବିଳମ୍ବ ହେଉନାହିଁ, କାରଣ ତୁମେ ଶରଣାଗତଙ୍କୁ କୃପା କରନ୍ତା।" କୁମାରମାନେ କହିଲେ, "ବେଦ ଓ ଉପନିଷଦର ସାରଠାରୁ ଭାଗବତ କଥା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି; ଏହି କଥା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଫଳ ଭାବେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଯେପରି ମୂଳରୁ ଶିଖା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରସ ଥାଏ, କିନ୍ତୁ ତାକୁ ଅଲଗା କଲେ ମାତ୍ର ସେ ଉପଭୋଗ୍ୟ ହୁଏ, ଏହିପରି ଭାଗବତ କଥା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ହେଲେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ। ଦୁଧରେ ଘୃତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାକୁ ଅଲଗା କଲେ ମାତ୍ର ଦେବତାମାନେ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି, ଏହିପରି ଭାଗବତ ରସ। ଖଣ୍ଡରେ ଚିନି ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଥାଏ, କିନ୍ତୁ ବିଶୁଦ୍ଧ ହେଲେ ମାତ୍ର ମିଠା ଲାଗେ, ଭାଗବତ କଥା ମଧ୍ୟ ସେପରି।" "ଏହି ପୁରାଣ ଭାଗବତ, ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ଭକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ ସ୍ଥାପନା ପାଇଁ ପ୍ରକାଶିତ। ବେଦ, ବେଦାନ୍ତ ପଢ଼ିଥିବା, ଗୀତା ରଚିଥିବା ବ୍ୟାସ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ବିମୁଡ଼ ହୋଇଥିଲେ। ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ ଚାରିଟି ଶ୍ଲୋକରେ ଏହି କଥା କହିଥିଲ, ତାହା ଶୁଣି ବ୍ୟାସଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର ହୋଇଥିଲା। ତେଣୁ, କାହିଁକି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କରୁଛ? ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକ ନାଶ ପାଇଁ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ଶୁଣିବା ଉଚିତ।" ନାରଦ କହିଲେ, "ଯେ ଦୃଷ୍ଟି ଏକକ୍ଷଣରେ ଅଶୁଭତା ନାଶ କରେ ଓ ଦୁଃଖିତମାନେ ପରମ ମଙ୍ଗଳ ଦେଇଥାଏ, ଶୁଦ୍ଧମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଗାଇଥିବା ଆମୃତ କଥାରେ ଯେଉଁଠି ପ୍ରେମ ଉଦ୍ଭାସିତ, ସେଉଁଠି ମୁଁ ଶରଣ ନେଇଛି। ଅନେକ ଜନ୍ମର ସୁକୃତ ଉଦୟରେ ଯେତେବେଳେ କାହାର ସଜ୍ଜନ ସଙ୍ଗ ମିଳେ, ତେବେ ଅଜ୍ଞାନ ଓ ଅଭିମାନର ଅନ୍ଧକାର ଦୂର ହୁଏ।" ଏଠାରେ ତୃତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି—ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତର ମହିମା। ସନକ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମୁଖରୁ ଭାଗବତ ଶୁଣିଲେ ଭକ୍ତ ତୃପ୍ତି ପାଉଛନ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ ପୋଷିତ ହୁଏ। ନାରଦ କହିଲେ, "ମୁଁ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଯଜ୍ଞ କରିବି, ଯାହା ଶୁକ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ, ଭକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ ସ୍ଥାପନା ପାଇଁ ନିଷ୍ଠାର ସହିତ।" "ଏହି ଯଜ୍ଞ କେଉଁଠି କରିବି? ଏଠାରେ ସ୍ଥାନ କ'ଣ? ଶୁକଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ରର ମହିମା କେଉଁଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ? ଏହି ଭାଗବତ କଥା କେତେ ଦିନ ଶୁଣିବା ଉଚିତ? କ'ଣ ପଦ୍ଧତି ଅନୁସରଣ କରିବି?"—ନାରଦ ପଚାରିଲେ। କୁମାରମାନେ କହିଲେ, "ଶୁଣ, ନାରଦ, ଆମେ ତୁମକୁ କହିବାକୁ ଯାଉଛୁ, ତୁମେ ନମ୍ର ଓ ବିବେକଶୀଳ। ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ଏକ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଆନନ୍ଦ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।" "ଏଠି ବିଭିନ୍ନ ଋଷିମାନେ ଯାଆନ୍ତି, ଦେବତା ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ଉପସ୍ଥିତ, ବିଭିନ୍ନ ଗଛ ଓ ଲତାରେ ଶୋଭିତ, ନୂତନ କୋମଳ ବାଳୁକାରେ ଢାକା। ଏହା ଏକ ସୁନ୍ଦର, ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନ, ସୁଗନ୍ଧିତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମଳରେ ମନୋହର, ଯେଉଁଠି ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱେଷ ନାହିଁ।" "ବୃଦ୍ଧ ଓ ଦୁର୍ବଳ ଦେହକୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ଏହି ଦୁଇଥିରେ ଭାବି, ଭକ୍ତି ଏଠି ଆସିବ। ଯେଉଁଠି ଭାଗବତ କଥା ରହେ, ସେଉଁଠି ଭକ୍ତି ଓ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି; ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ତିନି ଗୁଣ ଯୁବକ ହୋଇଯାନ୍ତି।" ସୂତ କହିଲେ, "ଏପରି କହି, କୁମାରମାନେ ନାରଦଙ୍କ ସହିତ ଶୀଘ୍ର ଗଙ୍ଗା ତଟକୁ ଏହି ଭାଗବତ କଥା ରସ ଆସ୍ବାଦନ ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ। ସେଉଁଠି ପହଞ୍ଚିଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ଲୋକ, ଦେବ ଲୋକ ଓ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକରେ ଚଞ୍ଚଳତା ହେଲା।" "ଶ୍ରୀଭାଗବତ ଆମୃତ ଶୁଣିବାକୁ ସମସ୍ତ ଦୌଡ଼ି ଆସିଲେ, ଭକ୍ତ ମାନେ ପ୍ରଥମେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଭୃଗୁ, ବଶିଷ୍ଠ, ଚ୍ୟବନ, ଗୌତମ, ମେଧାତିଥି, ଦେବଳ, ଦେବରାତ, ରାମ, ଗାଧିପୁତ୍ର, ଶାକଳ, ମୃକଣ୍ଡୁପୁତ୍ର, ଅତ୍ରି, ପିପ୍ପଳାଦ—" "ଯୋଗଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ୟାସ, ପରାଶର, ଛାୟାଶୁକ, ଜାଜଳି, ଜହ୍ନୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ଋଷିମାନେ, ସେମାନଙ୍କ ପୁଅ, ଶିଷ୍ୟ ଓ ଗୃହଣୀମାନେ ସହ ଭାରି ସ୍ନେହରେ ଆସିଲେ।