ନାରଦ ମହାର୍ଷି ଏକ ଗଭୀର ଉତ୍ସୁକତା ସହ ବୋଧହୀନ କଣ୍ଠରୁ ଆସିଥିବା ଉପଦେଶ ବାକ୍ୟର ଉପାୟ କ'ଣ, ଏହା କିପରି କରିବା ଯାଏଁ ହୁଏ—ଏହା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବିବେଚନା କରିବାକୁ କୁମାରମାନେଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ସେ ଅଧିକ ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଲେ—ଏହି ଭକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶାନ୍ତି କିପରି ଆସେ? ଏହି ଶାନ୍ତି ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଣୀରେ କିପରି ସ୍ଥିର ହୁଏ, ସ୍ନେହ ଓ ପ୍ରୟାସରେ କିପରି ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ? ତେବେ, କୁମାରମାନେ କହିଲେ—“ହେ ଦିବ୍ୟ ଋଷି, ଚିନ୍ତିତ ହେଉନାହାଁତୁ, ଆପଣଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦ ଆଣନ୍ତୁ। ଏହି ଉପାୟ ଏଠାରେ ସହଜରେ ଉପଲବ୍ଧ। ନାରଦ, ଆପଣ ଧନ୍ୟ, ବୈରାଗ୍ୟର ମୁକୁଟମଣି, ସଦା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ପରମ ସେବକ, ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ। ଭକ୍ତିରେ ଯେଉଁପରି ଆପଣ ସଦା ଅଗ୍ରଗାମୀ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ସେବାରେ ଭକ୍ତି ସ୍ଥାପିତ ହେବା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ। ପୃଥିବୀର ଅନେକ ଋଷିମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଦୁର୍ଲଭ ଓ କଠିନ ପଥ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଛନ୍ତି, ସେଗୁଡିକ ଅଧିକାଂଶ ଉପରେ ଶ୍ରମ ଦ୍ୱାରା ସିଧ୍ଧି ହୁଏ ଏବଂ ସେଗୁଡିକର ଫଳ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ପଥ ଭାଇକୁଂଠକୁ ନେଇଯାଏ, ସେହିପଥ ଗୁପ୍ତ ରହିଛି; ତାହାର ଶିକ୍ଷକ ଦୁର୍ଲଭ, ଏହା ଶୁଭ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏହି ଉତ୍ତମ କର୍ମ, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ଆପଣଙ୍କୁ ଆକାଶବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲା, ଏବେ ଆମେ ଏହାକୁ ବିସ୍ତାରିତ କରି ଅନୁବାଦ କରିବାକୁ ଯାଉଛୁ। ଆପଣ ଏହାକୁ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ବୁଦ୍ଧି ସହ କାନ ଦିଅନ୍ତୁ। କିଛି ଲୋକ ଯଜ୍ଞ, କିଛି ତପସ୍ୟା, କିଛି ଯୋଗ, ଏବଂ କିଛି ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା କର୍ମ କରନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତ କର୍ମ ଉତ୍ତମ କର୍ମ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। ଏହିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ଞାନ ଯଜ୍ଞକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କର୍ମ ଭାବେ ମନ୍ୟ କରାଯାଏ; ଶୁକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେଉଁ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ କଥାକୁ ଗାଇଛନ୍ତି, ଏହା ଏହି ଜ୍ଞାନ ଯଜ୍ଞ। ଏହି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତର ଉଚ୍ଚାରଣ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟର ମହାଶକ୍ତି ଉଦିତ ହୁଏ; ଦୁଃଖ ଦୂର ହୁଏ, ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ମିଳେ। ଏହି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ପଥର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, କଳି ଦୋଷମାନେ ସିଂହ ଦ୍ୱାରା ଭୟଭୀତ ମୃଗ ଭଳି ଦୂରେଇଯିବେ। ଏଠାରେ ଭକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ ସ୍ନେହର ସ୍ୱାଦ ସହିତ ଘରେ ଘରେ, ବ୍ୟକ୍ତିରେ ବ୍ୟକ୍ତିରେ ବିହାର କରିବ। ନାରଦ କହିଲେ—“ଯେଉଁଠାରେ ବେଦ, ବେଦାନ୍ତ ଓ ଗୀତା ଉଚ୍ଚାରଣ ହେଉଛି ତଥାପି ଏହି ତ୍ରୟ ଉଦିତ ହୁଏ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ପାଠ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଅର୍ଥ ଉଦ୍ଘାଟିତ ହୁଏ; ଏହି କଥାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶ୍ଲୋକ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶବ୍ଦରେ ବେଦର ଅର୍ଥ ରହିଛି। ହେ କୁମାରମାନେ, ଆପଣମାନେ ଦୟାଳୁ, ଏହି ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରନ୍ତୁ, ବିଳମ୍ବ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।” କୁମାରମାନେ କହିଲେ—“ବେଦ ଓ ଉପନିଷଦ ର ସାର ରୂପେ ଭାଗବତ କଥା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି; ଏହା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଫଳର ରୂପରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଯେପରି ମୂଳରୁ ଶିଖର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରସ ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ ଅଲଗା କଲେ ମାତ୍ର ଉପଭୋଗ କରାଯାଏ, ଏଭଳି ଭାଗବତ ରସ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ହେଲେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦିଏ। ଦୁଧ ଭିତରେ ଘୃତ ରହିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଅଲଗା କଲେ ମାତ୍ର ଦେବତାମାନେ ତାହା ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି, ଏହିପରି ଭାଗବତ କଥା ଅପୂର୍ବ ମଧୁର। ଆଉ ଚିନି ଯେପରି ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ କରି ମଧୁର ହୁଏ, ସେପରି ଭାଗବତ ଗାଥାର ମଧୁରତା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ରୂପେ ଉଦ୍ଘାଟିତ। ଏହି ପୁରାଣ ଭାଗବତ, ଯାହାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ଭକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ପ୍ରକାଶିତ। ବେଦ ବେଦାନ୍ତ ଓ ଗୀତା ରଚନା କରିଥିବା ବ୍ୟାସ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ଅବିଦ୍ୟାର ସମୁଦ୍ରରେ ଅଭିବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇଥିଲେ। ତାହାପରେ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚାରି ଶ୍ଲୋକରେ ଏହି କଥା ଉଚ୍ଚାରିତ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ଶୁଣି ବଦରାୟଣ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଦୁଃଖ ମୁକ୍ତ ହେଇଥିଲେ। ଏହିପରି ଯଦି ଭାଗବତ ଦୁଃଖ ନାଶ କରେ, ତେବେ ଆପଣ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ କାହିଁକି କରୁଛନ୍ତି? ନାରଦ କହିଲେ—“ଯେଉଁ ଦୃଷ୍ଟି ଦୁଃଖ ଓ ଅଶୁଭକୁ ଦୂର କରି, ଦୁଃଖିତମାନେ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ ଦାନ କରେ, ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଗାଇଥିବା ନେକ୍ତର ଶ୍ରବଣରେ ଏକାନ୍ତ ଭାବେ ଲୀନ, ପ୍ରେମ ପ୍ରକାଶ ପାଇଁ ମୁଁ ତାହାରେ ଶରଣ ନେଇଛି। ଅନେକ ଜନ୍ମର ଶୁଭ ଫଳ ଦ୍ୱାରା ଯେତେବେଳେ କାହାରୋ ଦୃଷ୍ଟି ଶୁଭସଙ୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ତେବେ ଅଜ୍ଞାନ ଓ ଅହଂକାର ର ଅନ୍ଧକାର ଦୂର ହୋଇ ବିବେକ ଉଦିତ ହୁଏ।" ଏହିପରି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତର ମହିମା ବିଷୟରେ ତୃତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ସନକ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମୁଖରୁ ଏହି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ଶ୍ରବଣ କଲେ ଭକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ପୋଷିତ ହୁଏ। ନାରଦ କହିଲେ—“ମୁଁ ଏହି ଶୁକ ଦ୍ୱାରା ଉପଦେଶିତ ଜ୍ଞାନ ଯଜ୍ଞ କରିବି, ଯାହା ଭକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟତ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଯଜ୍ଞ କେଉଁଠି କରିବି? ଏଠାରେ କେଉଁଠି ଏହି ଶୁକ ଗ୍ରନ୍ଥର ମହିମା କଥା ଉଚ୍ଚାରିତ ହେବା ଉଚିତ? କେତେ ଦିନ ଧରି ଏହି ଭାଗବତ କଥା ଶୁଣିବା ଉଚିତ? କେଉଁ ବିଧି ଅନୁସରିତ ହେବ?" କୁମାରମାନେ କହିଲେ—“ନାରଦ, ଆମେ କହିବାକୁ ଯାଉଛୁ, ଆପଣ ନମ୍ର ଓ ବିବେକୀ। ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ଏକ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଆନନ୍ଦ କୁହାଯାଏ। ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଋଷିମାନେ ଆସନ୍ତି, ଦେବତା ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ଉପସ୍ଥିତ, ବିଭିନ୍ନ ଗଛ-ଲତା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଓ ନୂତନ ନରମ ବାଳୁକା ଦ୍ୱାରା ଆଛାଦିତ। ଏହି ସ୍ଥାନ ଶୁଭ୍ର, ନିର୍ଜନ, ସୁଗନ୍ଧିତ ହେବା ସହ ହେଉଛି ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମଳ ଫୁଲର ଗନ୍ଧରେ, ଯେଉଁଠାରେ ପାଖରେ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ମନରେ ଦ୍ୱେଷ ଧରେନାହାନ୍ତି। ଏଠାରେ, ଜରା ଏବଂ ଦୁର୍ବଳ ଦେହ ପୂର୍ବରୁ ରଖି, ଏହି ଦୁଇ ବିଷୟ ବିଚାର କରି, ଭକ୍ତି ଏଠାରେ ଆସିବ। ଯେଉଁଠାରେ ଭାଗବତ ଶ୍ରବଣ ହୁଏ, ସେଠାରେ ଭକ୍ତି ଓ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ଆସନ୍ତି; ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଏହି ତ୍ରୟ ପୁନର୍ଯୁବକ ହୋଇଯାନ୍ତି। ସୂତ କହିଲେ—ଏପରି କଥା କହି, ସେଇ କୁମାରମାନେ ନାରଦଙ୍କ ସହ ଶୀଘ୍ର ଗଙ୍ଗା ତଟକୁ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ରସ ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ।