ଇନ୍ଦ୍ର, ତାଙ୍କ ମାମୀ ଦିତିଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଜାଣି, ସମ୍ମାନ ଦେବାରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ତାଙ୍କୁ ମନୋଯୋଗର ସେବା କରିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ ହେଲେ। ଦିତି ଆଶ୍ରମରେ ବସିଥିଲେ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତିଦିନ ଜଙ୍ଗଲରୁ ଫୁଲ, ଫଳ, ଦର୍ବା, କୁଶ, ପତ୍ର, କୁଡି, ମାଟି ଓ ପାଣି ଯଥାଯଥ ସମୟରେ ଆଣି ଦେଉଥିଲେ। ଏଭଳି, ଦିତି ନିଜ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିବା ବେଳେ, ହରି ଏହା ଭଙ୍ଗ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ଏକ ମୃଗ ଭଳି ଚତୁର ଉପାୟରେ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ତଥାପି, ଦିତି ଏହି ବ୍ରତରେ ଏତେ ଏକାଗ୍ର ଥିଲେ ଯେ, ଇନ୍ଦ୍ର କୌଣସି ଅବଗାହନ ଖୋଜିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହିଥିରେ ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କିପରି ସାଧନ କରିବେ, ଏହି ଚିନ୍ତାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଭୟଭୀତ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଶାନ୍ତ ହେଲେ। ଏକ ସଂଧ୍ୟାବେଳେ, ଦିତି ବ୍ରତ କ୍ଲାନ୍ତିରେ ଭୋଜନ କରି, ପାଦ ଧୋଇନଥିବା ଏବଂ ଶରୀର ପାଣିରେ ପରିଷ୍କୃତ ନହୋଇ, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଅବିବେକ ହେଇ ଶୟନ କଲେ। ସେହି ସୁଯୋଗ ଧରି, ଯୋଗଶକ୍ତିର ମାହାରଥୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଦିତିଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏବେ, ତାଙ୍କର ବଜ୍ରାଯୁଧ ସାହାଯ୍ୟରେ ସେ ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ ଗର୍ଭକୁ ସାତ ଭାଗରେ ଭାଗ କଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଗ କାନ୍ଦୁଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି କହିଲେ, "କାନ୍ଦ ନାହିଁ।" ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ଭାଗିଯାଉଥିଲେ, ସେମାନେ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, "ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମେ ତୁମ ଭାଇ ମାରୁତ, ଆମେ କାହିଁକି ମରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?" କୌଶିକ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ଭୟ କରନି, ଭାଇମାନେ, ତୁମେ ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ। ତୁମେ ମୋର ସେବକ, ମାରୁତ ଗଣ, ମୋ ପ୍ରତି ଏକାଗ୍ର।" ଦିତିଙ୍କ ଗର୍ଭ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଲା ନାହିଁ, ଏହି ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କ କୃପାରେ, ଯେପରି ତୁମେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରରୁ ଅପରାଜିତ ହେଲେ। କେବଳ ଏକଥର ପ୍ରାଚିନ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ମଧ୍ୟ ସମତା ଲାଭ ହୁଏ, ଦିତି ଏକ ବର୍ଷ ପ୍ରାୟ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜିଥିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସେହି ପଞ୍ଚାଶି ଦେବତା ମାରୁତ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ମାଆଙ୍କ ଦୋଷ ଦୂର କରି, ହରି ତାଙ୍କୁ ସୋମପାନ ଅଧିକାରୀ କଲେ। ଦିତି ଜାଗି, ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଅଗ୍ନି ପ୍ରଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଦେବୀ ସହ ଦୋଷହୀନ ଭାବରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ଆନନ୍ଦ ଉଲ୍ଲାସରେ ଦେଖିଲେ। ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ଏହି ଦୁଷ୍କର ବ୍ରତ ନେଇଥିଲି, ଯାହା ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଭୟ କରନ୍ତି, ଏକ ପୁଅ ପାଇବାକୁ ଚାହିଁ। ଏକ ପୁଅ ପାଇଁ ବ୍ରତ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହେଲା, କିନ୍ତୁ ସାତି ଏବଂ ପୁନି ସାତି ହେଲେ—ଏହା କିପରି? ଯଦି ତୁମେ ଜାଉଛ, ସତ୍ୟ କହ, ମୋତେ ଧୋକା ଦେଅନି।" ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ, "ମାଆ, ତୁମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବୁଝି, ମୁଁ ଏଠାରେ ଆସିଥିଲି। ସୁଯୋଗ ମିଳି, ମୁଁ ଗର୍ଭକୁ ବିଭକ୍ତ କରିଦେଲି, ମୋର ମନ ବ୍ୟବହାରରେ ନ, ଧର୍ମରେ ନୁହେଁ। ତୁମ ଗର୍ଭକୁ ମୁଁ ସାତ ଭାଗ କଲି, ଏହି ସାତୁଠାରୁ ପୁନି ସାତି ପୁଅ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ କେହି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ ନାହିଁ।" "ତାପରେ, ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଫଳ ଦେଖି, ମୁଁ ବୁଝିଲି ଏହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୁରୁଷଙ୍କ ପୂଜାର ଫଳ, ଯେଉଁଠି ଏପରି ସିଦ୍ଧି ମିଳେ। ଯେମାନେ ଭଗବାନଙ୍କୁ କିଛି ଚାହିଁନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରକୃତ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ କେବଳ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଏମିତି ନୁହେଁ।" "କିଏ, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ଥିଲେ, ଏହି ଭୌତିକ ଗୁଣର ସଂସ୍ପର୍ଶ ଚାହିବେ, ଯାହା ନରକକୁ ନେଇଯାଏ, ଯେତେବେଳେ ଆତ୍ମା ଦାତା, ବିଶ୍ୱର ନାଥ, ନିଜ ଆତ୍ମା ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜିପାରିବେ?" "ଏହିପରି, ମାଆ, ମୋର ଏହି ବଡ଼ ଅପରାଧକୁ କ୍ଷମା କରିଦିଅ, ମୁଁ ଶିଶୁ ଓ ନିଚ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି। ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ତୁମର ଗର୍ଭ ପୁନର୍ଜୀବିତ ହେଲା।" ଶ୍ରୀ ଶୁକଦେବ କହିଲେ, ଏଭଳି ଦିତିଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟ ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଇନ୍ଦ୍ର, ମାରୁତମାନେ ସହ ମାଥା ନମାଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କଲେ। ଏଭଳି, ତୁମେ ଯେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲ, ମାରୁତମାନଙ୍କ ଶୁଭ ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ, ସେସବୁ କଥା କୁହିଦେଲି। ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ଏହିଠାରେ, ସୂତ ଉପବାଚ: ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତ ଗଭୀର ଅନୁତାପରେ ବିଚାର କରିଲେ, "ହାୟ, ମୁଁ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ, ଗୁପ୍ତଶକ୍ତିଶାଳୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଅଛି। ନିଶ୍ଚୟ, ଦେବତାପ୍ରତି ଅସମ୍ମାନରେ, ଦୁର୍ଜୟ ବିପଦ ଶୀଘ୍ର ଆସିବ। ଯାହା ହେଉ, ଏହି ଦୋଷ ଶୋଧନ ପାଇଁ ମୋତେ ଦଣ୍ଡ ମିଳୁ, ଯାହା ମୁଁ ପୁନି କେବେ ଏପରି କାମ କରିବି ନାହିଁ।" "ଆଜି, ରୁଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଅଗ୍ନି ମୋ ରାଜ୍ୟ, ଶକ୍ତି ଓ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଭସ୍ମ କରନ୍ତୁ, ଯେପରି ମୁଁ ଅଭାଗା ଆଉ କେବେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦେବତା କିମ୍ବା ଗାଁମାନେ ପ୍ରତି ଦୁଷ୍ଟ ଭାବ ଧରିନାହିଁ।" ଏପରି ବିଚାର କରି, ସେ ଶୁଣିଲେ ଯେ ଋଷିପୁତ୍ର ତକ୍ଷକ ନାମକ ମୃତ୍ୟୁ ଶାପ ଦେଇଛନ୍ତି। ସେ ଏହାକୁ ଭଲ ମନି, କାରଣ ଏହି ତକ୍ଷକ ତାଙ୍କ ଆସକ୍ତିକୁ ଛାଡ଼ିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ। ଏବେ ସେ ଏହି ଲୋକ ଓ ପରଲୋକ ତ୍ୟାଗ କରି, ତାଙ୍କ ଅମୂଲ୍ୟତା ବିଚାର କରି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଦସେବା ନିମିତ୍ତ ନିଷ୍ଠା କଲେ ଓ ଅମୃତ ନଦୀ କୂଳରେ ଉପବାସ ବ୍ରତ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହି ନଦୀ, ଯାହାର ଜଳ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଦ ଧୂଳିରେ ମିଶିଛି, ଗଙ୍ଗାଠାରୁ ଅଧିକ ପବିତ୍ର, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଓ ତାଙ୍କର ଶାସକମାନେ ଉଦ୍ଧାର ପାଆନ୍ତି—କିଏ, ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ନିଧାନରେ ଥିଲେ, ଏହି ନଦୀକୁ ସେବନ କରିବେ ନାହିଁ? ଏଭଳି, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ରାଜା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି, ବିଷ୍ଣୁପଦ ନଦୀ କୂଳରେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ପାଦରେ ମନ ଏକାଗ୍ର କରି, ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ି ମୁନି ସମ୍ନିଧାନରେ ଉପବାସ ବ୍ରତ ନେଲେ। ସେଠାକୁ ବିଶ୍ୱ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ବଡ଼ ଓ ମହାନ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ ସହ ଆସିଲେ। ଅଧିକାଂଶ ତୀର୍ଥ ଦର୍ଶନ ନିମିତ୍ତ ଆସିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସତ୍ପୁରୁଷମାନେ ତାଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ତୀର୍ଥକୁ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ଆସିଲେ: ଅତ୍ରି, ବଶିଷ୍ଠ, ଚ୍ୟବନ, ଶରଦ୍ୱାନ, ଅରିଷ୍ଟନେମି, ଭୃଗୁ, ଅଙ୍ଗିରା; ପରାଶର, ଗାଧିପୁତ୍ର, ତାପରେ ରାମ, ଉତଥ୍ୟ, ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରମଦ, ଏଧ୍ମବାହ। ମେଧାତିଥି, ଦେବଳ, ଆର୍ଷ୍ଟିଷେଣ, ଭାରଦ୍ୱାଜ, ଗୌତମ, ପିପ୍ପଳାଦ; ମୈତ୍ରେୟ, ଔର୍ବ, କବଷ, କୁମ୍ଭୟୋନି, ଦ୍ୱୈପାୟନ, ଓ ପୂଜ୍ୟ ନାରଦ। ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବଋଷି, ବ୍ରହ୍ମଋଷି ଓ ରାଜଋଷିମାନେ, ଅରୁଣ ଓ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ।