ଦିତି, ଏକ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପଶୀଳା ନାରୀ, ସ୍ୱାମୀ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦେବୀ ଭାବେ ପୂଜା କରିବା ପାଇଁ ମାଲା, ଗନ୍ଧ, ନୈବେଦ୍ୟ ଓ ଅଳଙ୍କାର ଦ୍ୱାରା ଉପଚାର କରିଥିଲେ। ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ପୂଜା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ସେ ତାଙ୍କୁ ମନରେ ଗଭିର ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରି, ତାଙ୍କୁ ଗର୍ଭରେ ବାସ କରୁଥିବା ପରମେଶ୍ୱର ଭାବରେ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। କଶ୍ୟପ ଦେଖିଲେ, ଯଦି ଏହି ପୁଂସବନ ବ୍ରତକୁ ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ଅଟୁଟ ଭାବେ ପାଳନ କରାଯିବ, ତେବେ ଦିତିଙ୍କୁ ଏମିତି ଏକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିବେ, ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମାରିବାରେ ସମର୍ଥ ହେବ। ଦିତି ଏହି କଥାକୁ ଅଙ୍ଗୀକାର କରି, କଶ୍ୟପଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଗ୍ରହଣ କରି, ଏହି ବ୍ରତକୁ ନିଷ୍ଠାପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଦିତିଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବୁଝି, ତାଙ୍କର ମାମୀଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଯାଇ, ନିତ୍ୟ ନିଷ୍ଠାରେ ସେବା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେ ଜଙ୍ଗଲରୁ ସମୟ ସମୟରେ ଫୁଲ, ଫଳ, ଦୁବ, କୁଶ, ପତ୍ର, ଅଙ୍କୁର, ମାଟି ଓ ପାଣି ଆଣି ଦିଅଥିଲେ। ଏପରି ଭାବେ ଦିତି ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିବା ବେଳେ, ହରି ତାଙ୍କ ବ୍ରତକୁ ଭଙ୍ଗ କରିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଦିତିର ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠା ଦେଖି, ତାଙ୍କ ମନସ୍କାମନା ପୂରଣ ହେଲା ନାହିଁ। ଇନ୍ଦ୍ର ଏହା ଦେଖି ଭୟ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଲେ, କିପରି ତାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରିବେ, ତାହା ଭାବିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏକ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ, ଦିତି ବ୍ରତର କ୍ଷୟ ଓ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ ପରେ, ପାଦ ଧୋଇନଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଏବଂ ଶରୀର ପରିଷ୍କାର ନଥିବା ବେଳେ, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଘୁମି ପଡ଼ିଲେ। ଏହି ସୁଯୋଗକୁ ନେଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ଯୋଗଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଦିତିଙ୍କର ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାଙ୍କର ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭାସ୍କର ଗର୍ଭକୁ ସାତ ଭାଗରେ ଭାଗିଦେଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଗ କନ୍ଦିବାରେ, ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "କନ୍ଦିନାହଁ।" ଏହି ଭାଗଗୁଡ଼ିକୁ ଭାଗିବା ସମୟରେ, ସେମାନେ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, "ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମେ ତୁମର ଭାଇ, ମାରୁତଗଣ, ତୁମେ କାହିଁକି ଆମକୁ ମାରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?" କୌଶିକ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ଭୟ କରନାହଁ, ଭାଇମାନେ, ତୁମେ ମୋତେ ବହୁତ ପ୍ରିୟ। ତୁମେ ମୋର ସହଚର, ମାରୁତଗଣ, ମାତ୍ର ମୋତେ ସମର୍ପିତ।" ଦିତିଙ୍କ ଗର୍ଭ, ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କର କୃପାବଳୀରେ, ଅନେକଥର ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲା ନାହିଁ, ଯେପରି ତୁମେ ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଠାରୁ ବଞ୍ଚିଥିଲ। କେବଳ ଏକଥର ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ମଧ୍ୟ ସମତା ଲାଭ ହୁଏ, ଦିତି ପ୍ରାୟ ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସେହି ପଞ୍ଚାଶି ଦେବତା ମାରୁତରୂପେ ଜନ୍ମିଲେ। ସେମାନେ ମାଆଙ୍କ ଦୋଷ ଦୂର କରି, ହରିଙ୍କ କୃପାରେ ସୋମପାନ କରିବାର ଅଧିକାରୀ ହେଲେ। ଦିତି ଉଠି ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ଅଗ୍ନିପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଦେବୀ ସହ ଦୋଷହୀନ ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ଆନନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି। ତାପରେ, ଦିତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ଏହି କଠିନ ବ୍ରତ ନେଇଥିଲି, ଯାହା ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଭୟ କରନ୍ତି, ଏକ ପୁତ୍ର ପାଇଁ। ମୁଁ ଏକ ପୁତ୍ର ଉପରେ ନିଶ୍ଚିତ ଥିଲି, କିନ୍ତୁ ସାତ ଜଣ ସପ୍ତପଦ ଭାବେ ହୋଇଛନ୍ତି—ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କଥା କିପରି? ଯଦି ତୁମେ ଜାଉଛ, ମୋତେ ସତ୍ୟ କହ, ମୋତେ ଭ୍ରମିତ କରନାହଁ।" ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ, "ମା, ତୁମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବୁଝି, ମୁଁ ନିକଟକୁ ଆସିଥିଲି। ସୁଯୋଗ ମିଳିଲେ, ମୁଁ ତୁମର ଗର୍ଭକୁ ଭାଗିଦେଲି, ମୋର ମନ ମୋ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଲାଗିଥିଲା, ଧର୍ମରେ ନୁହେଁ। ତୁମର ଗର୍ଭକୁ ମୁଁ ସାତ ଭାଗରେ ଭାଗିଦେଲି, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଗକୁ ପୁନି ସାତ ଭାଗ କଲି, କିନ୍ତୁ କୌଣସି ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା ନାହିଁ।" "ତାପରେ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଫଳ ଦେଖି, ମୁଁ ବୁଝିଲି ଏହା ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କର ପୂଜା ଫଳ, ଯାହା ଏମିତି ସଫଳତା ଦେଇଥାଏ। ଯେଉଁମାନେ ଭଗବାନଙ୍କୁ କିଛି ଚାହିଁନାହିଁ, କେବଳ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରକୃତି ଜ୍ଞାନୀ ଭାବେ ମନ୍ୟ; କିନ୍ତୁ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ କେବଳ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବାମାନେ ଏହିପରି ନୁହଁନ୍ତି।" "କିଏ ଜ୍ଞାନୀ, ଯେଉଁଥିରେ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଦେଇଥିବା, ଜଗତ୍ସ୍ୱାମୀ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜିବା ସୁଯୋଗ ଥିଲେ, ସେ ଅସତ୍ ଗୁଣସମ୍ପର୍କରେ ପଡ଼ିବାକୁ ଚାହିବେ? ଏହିପରି ଦୋଷ ମୋର, ମୁଁ ଶିଶୁ ଓ ନିଚ ମନୋଭାବରୁ କରିଥିଲି, ତାହାକୁ ମା, ମୁଁ କ୍ଷମା ଚାଉଁଛି। ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ତୁମର ଗର୍ଭ ପୁନଃ ଜୀବନ ଲାଭ କରିଛି।" ଶୁକଦେବ କହିଲେ, ଦିତି ଏହି କଥାକୁ ଅନୁମତି ଦେଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ମାରୁତମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଖୁସି ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ ମାରୁତମାନଙ୍କର ଶୁଭ ଜନ୍ମ କଥା ତୁମକୁ କହିଦେଲି, ଆଉ କ'ଣ କହିବି? ଏହି ଉପଖ୍ୟାନ ପରେ, ସୂତ କହିଲେ—ମହାରାଜ ପରୀକ୍ଷିତ ଏହି ଅପରାଧରେ ଅନ୍ତର୍ମନରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ଯେଉଁ ଅପରାଧ ସେ ନିଜେ କରିନଥିଲେ, ତଥାପି ଭାବିଲେ, "ହାୟ, ମୁଁ ନିର୍ଦୋଷ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅପମାନ କରି ଅପରାଧ କରିଛି।" ସେ ଭାବିଲେ, "ନିଶ୍ଚୟ, ଦେବତାସଦୃଶ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମୋ ପ୍ରତି ଏକ ଭୟଙ୍କର ବିପଦ ଆସିବ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ରୋକିପାରିବି ନାହିଁ। ଏହା ଯେପରି ଆସୁ, ଆସୁ, ଏହା ମୋର ପାପର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ହେଉ, ଯାହାପରେ ମୁଁ କେବେ ଏପରି କାମ କରିବି ନାହିଁ।" "ଆଜି, ମୁଁ ଚାହୁଁଛି, ଏହି କ୍ରୋଧାଗ୍ନି ମୋ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ, ଶକ୍ତି, ଧନ-ସଂପଦକୁ ଭସ୍ମ କରିଦେଉ, ଯାହାପରି ମୁଁ କେବେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦେବତା କିମ୍ବା ଗାଉମାନେଙ୍କ ପ୍ରତି ଏପରି ମନୋଭାବ ରଖିବି ନାହିଁ।" ଏପରି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ବେଳେ, ସେ ଶୁଣିଲେ ଯେ, ଋଷିପୁତ୍ର ତକ୍ଷକ ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଦଣ୍ଡ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହାକୁ ସେ ଭଲ ମନେ କଲେ, କାରଣ ଏହି ତକ୍ଷକ ତାଙ୍କ ଆସକ୍ତିକୁ ଛିନି ନେବେ। ତାପରେ ସେ ଏହି ଲୋକ ଓ ପରଲୋକକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ତାଙ୍କ ନିର୍ଥକତା ଭାବି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପଦସେବା ପାଇଁ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଅମୃତ ନଦୀ ତୀରେ ଉପବାସ ବ୍ରତ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେଇ ନଦୀ, ଯାହାର ଜଳ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଦଧୂଳିରେ ପବିତ୍ର, ଗଙ୍ଗାଠାରୁ ଅଧିକ ପବିତ୍ର, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଓ ଶାସକଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରେ—ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥିବା କିଏ ଏହାକୁ ସେବନ କରିବେ ନାହିଁ?