ତକ୍ଷକ ମୋ ଉତ୍ତେଜନାରେ ସପ୍ତମ ଦିନରେ ଏହି ରାଜବଂଶ ନାଶକ ପରିକ୍ଷିତଙ୍କୁ ଡସିବେ—ଏଭଳି ଶାପ ଦେଇ ଛାତ୍ର ଚାଲିଗଲେ। ପରେ ସେ ଛୋଟ ଝିଅ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇ, ତାଙ୍କର ବାପାଙ୍କୁ ଗଳାରେ ସାପ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ଦୁଃଖରେ ଅତିକ୍ରମିତ ହୋଇ, ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିଲେ। ଆଙ୍ଗିରସ ଗୋତ୍ରର ମହାମୁନି, ପୁଅଙ୍କର କ୍ରନ୍ଦନ ଶୁଣି, ଆଉ ନୟନ ମେଲି, ଦେଖିଲେ ମୃତ ସାପ ତାଙ୍କର କନ୍ଧରେ ପଡ଼ିଛି। ସେ ସାପକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ ଏବଂ ପୁଅକୁ ପଚାରିଲେ—“ପୁଅ, କାହିଁକି କାନ୍ଦୁଛ? କିଏ ତୋତେ ଅନ୍ୟାୟ କରିଛି?” ପୁଅ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଖୋଲାସା କରିଦେଲେ। ଅନ୍ୟାୟରେ ରାଜାଙ୍କୁ ଶାପ ଦିଆଯାଇଛି ଶୁଣି, ବ୍ରାହ୍ମଣ କିଛି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ନାହିଁ; ଦୁଃଖ କରି କହିଲେ—“ହାଏ, ଆଜି ତୁମେ କେତେ ବଡ଼ ଅପରାଧ କରିଦେଲୁ, ଦୋଷ ଛୋଟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶାସ୍ତି ଭୟଙ୍କର। ରାଜାଙ୍କ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ତୁମର କାମ ନୁହେଁ, ବାଳିଶ ମନର ତୁମେ; ରାଜାଙ୍କ ଅପରାଜିତ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନେ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ସୁରକ୍ଷା ପାଆନ୍ତି। ଯଦି ଚକ୍ରଧାରୀ ନରଦେବ ରାଜାକୁ ଅବହେଳା କରାଯିବ, ଏ ପ୍ରିୟ, ତେବେ ଏହି ପୃଥିବୀ ଚୋରମାନେ ଭରିଦେବେ ଓ ଅରକ୍ଷିତ ହୋଇ ମେଷ ଝୁଣି ପରି ଶୀଘ୍ର ନଶ୍ୱର ହେବ। ଆଜି ଅନ୍ୟାୟ ଅବିରତ ଆସୁଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଲୋକେ ରକ୍ଷକ ହରାଇଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଧନ ହରଣ କରୁଛନ୍ତି; ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ମାରୁଛନ୍ତି, ଶାପ ଦେଉଛନ୍ତି, ଚୋରି, ଗାଈ, ମହିଳା ଓ ସମ୍ପତ୍ତି ହରଣ କରୁଛନ୍ତି। ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ମହାପୁରୁଷ ଧର୍ମ ଓ ବର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମ ପ୍ରଥା ଅପସୃତ ହୁଏ, ଯାହା ତିନି ବେଦରେ ଆଧାରିତ; ପରେ ଧନ ଓ ଭୋଗରେ ଲିନ ଲୋକେ କୁକୁର ଓ ବାନର ପରି ଜାତିମିଶ୍ରଣ କରାନ୍ତି। ରାଜା ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ, ସେ ବୃହତ୍ଶ୍ରବା, ଏକ ରାଜାର୍ଷି, ଭକ୍ତ, ଯିଏ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିଛନ୍ତି। ନିର୍ଦୋଷ ରାଜାଙ୍କ ଉପରେ ଏହି ଅପରାଧ ଏକ ଅବିବେକୀ ଶିଶୁ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଛି; ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା ଭଗବାନ ଏହି ଅପରାଧକୁ ଖ୍ଷମା କରନ୍ତୁ। ଭକ୍ତମାନେ ଅପମାନ, ଧୋକା, ଶାପ, ଅପବାଦ କିମ୍ବା ବଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଶୋଧ ନେଉନ୍ତି ନାହିଁ, ଯଦିଓ ସେମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଏଭଳି, ପୁଅଙ୍କ ଅପରାଧରେ, ମହାମୁନି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ; ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟାୟ ହେଲା ବୋଲି ସେ ମନେ ରଖିଲେ ନାହିଁ। ସାଧୁମାନେ ସାଧାରଣତଃ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ପଡ଼ିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶୋକ କିମ୍ବା ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି ନାହିଁ, କାରଣ ସେମାନେ ଆତ୍ମାର ଗୁଣରେ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ନିଜ ପାଦ ଧୋଇନଥିବା, ଭିଜା ପାଦ, ଭିଜା ମୁଣ୍ଡ ନେଇ ଶୋଇବା, ଅନ୍ୟଙ୍କ ଦେଇଥିବା ଭୋଜନ ଖାଇବା, ନଗ୍ନ ଶୋଇବା, ପ୍ରଭାତ କିମ୍ବା ସନ୍ଧ୍ୟା ବେଳେ ଶୋଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ସଦା ପବିତ୍ର ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗୋମାତା, ଶ୍ରୀ ଓ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ନାରୀ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀମାନେ ମାଳା, ଗନ୍ଧ, ନୈବେଦ୍ୟ, ଅଳଙ୍କାର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବେ; ନାରୀ ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ପୂଜି, ସେ ଗର୍ଭରେ ବସୁଥିବା ବୋଲି ଧ୍ୟାନ କରିବେ। ଏହି ପୁଂସବନ ବ୍ରତ ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ଅଟୁଟ ରଖିଲେ, ତୁମକୁ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଜୟ କରିପାରିବା ଏକ ପୁଅ ମିଳିବ। ଦିତି ଏହାକୁ ମନୋମନେ ସ୍ୱୀକାର କରି, କଶ୍ୟପଙ୍କ ଠାରୁ ବୀଜ ଗ୍ରହଣ କଲେ ଓ ବ୍ରତ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ମାମୀଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଜାଣି, ଅତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ସେବାରେ ଦିତିଙ୍କୁ ଆଶ୍ରମରେ ସେବା କରିଲେ। ସେ ପ୍ରତିଦିନ ଜଙ୍ଗଲରୁ ଫୁଲ, ଫଳ, ଦୁର୍ବା, କୁଶ, ପତ୍ର, ଅଙ୍କୁର, ମାଟି, ଓ ପାଣି ସମୟ କୁ ଆଣିଦେଉଥିଲେ। ଏଭଳି ବ୍ରତ ରଖୁଥିବାବେଳେ, ହରି ଏହି ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି, ମୃଗ ପରି ଚଳାକିରେ ସେବା କରୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଦିତି ଏହି ବ୍ରତରେ ଏତେ ଏକାଗ୍ର ଥିଲେ ଯେ, ଇନ୍ଦ୍ର କୌଣସି ତ୍ରୁଟି ଖୋଜିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଏହା ଦେଖି ସେ ବିପର୍ୟସ୍ତ ହୋଇଗଲେ। ଏକ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ, ଦିତି ବ୍ରତରେ କ୍ଲାନ୍ତ, ଭୋଜନ କରି ଅଧୋଧୋଇ ପାଦ ଓ ଅପବିତ୍ର ଦେହ ନେଇ ଅପସ୍ମାର ଦେଖାଇ ଶୋଇପଡ଼ିଲେ। ଏହି ସୁଯୋଗରେ ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଦିତିଙ୍କର ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ସୁନା ରଙ୍ଗର ଗର୍ଭକୁ ସାତ ଭାଗ କଟିଦେଲେ; ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଗ କାନ୍ଦୁଥିଲେ, ସେ 'କାନ୍ଦନି' କହୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଭାଗ ହେଉଥିବାବେଳେ, ହାତ ଜୋଡ଼ି କହିଲେ—“ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମେ ତୁମର ଭାଇ, ମାରୁତ, ଆମକୁ କାହିଁକି ମାରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?” କୌଶିକ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—“ଭୟ କରନି, ଭାଇମାନେ; ତୁମେ ମୋତେ ଅତି ପ୍ରିୟ, ମୋ ସେବକ ମାରୁତ ହେବେ।” ଦିତିଙ୍କ ଗର୍ଭ ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କ କୃପାରେ ମରିଲା ନାହିଁ; ବଜ୍ର ଘାତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେପରି ତୁମେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରରୁ ବଞ୍ଚିଥିଲେ, ସେପରି ଗର୍ଭ ବଞ୍ଚିଗଲା। ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଏକଥର ପୂଜିଲେ ମଧ୍ୟ ମାନ୍ୟତା ମିଳେ; ଦିତି ପ୍ରାୟ ଏକ ବର୍ଷ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜିଥିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସେହି ପଞ୍ଚାଶି ଦେବତା ମାରୁତ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ମାଆଙ୍କର ଦୋଷ ଦୂର କରି, ହରି ସେମାନୋକୁ ସୋମପାନୀ କରିଦେଲେ। ଦିତି ଉଠି ଦେଖିଲେ ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଅଗ୍ନି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଦେବୀ ସହିତ ନିର୍ଦୋଷ ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ଆନନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି। ତାପରେ ଦିତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ—“ପୁଅ, ଏହି କଠିନ ବ୍ରତ ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଭୟ କରନ୍ତି, ଏହା ମୁଁ କରିଥିଲି ଏକ ପୁଅ ପାଇଁ। ଏକ ପୁଅ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲି, କିନ୍ତୁ ସାତଟି ସାତଗୁଣିତ ହୋଇଗଲେ—ଏହା କିପରି? ତୁମେ ଜାଣିଥିଲେ ଏବେ ସତ୍ୟ କହ, ମୋତେ ଠକିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।” ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ—“ମା, ମୁଁ ତୁମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବୁଝି, ଏଠାରେ ଆସିଥିଲି। ସୁଯୋଗ ମିଳିଲେ ମୁଁ ଗର୍ଭକୁ ଭାଗ କରିଦେଲି, ମୋ ମନ କାମନାରେ ଲିନ୍ ଥିଲା, ଧର୍ମରେ ନୁହେଁ। ତୁମ ଗର୍ଭକୁ ମୁଁ ସାତ ଭାଗ କରିଦେଲି, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକୁ ଆଉ ସାତ ଭାଗ କଲି, ତଥାପି କେହି ମରିଲେ ନାହିଁ। ମୋ ଦ୍ୱାରା ଏତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ମୁଁ ବୁଝିଲି ଏହା ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କ ପୂଜାର ଫଳ। ଯେମାନେ କିଛି ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ, ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରକୃତ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍; ଯେମାନେ କେବଳ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ପ୍ରକାର ନୁହଁନ୍ତି।