ଏକ ଦିନ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ପୁତ୍ର, ଅସାଧାରଣ ତେଜରେ ଶୋଭିତ, ଅନ୍ୟ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ସହିତ ଖେଳୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ସେ ଜଣା ପାଇଲେ ଯେ ତାଙ୍କର ପିତାଙ୍କୁ ରାଜା ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟାୟ ହୋଇଛି। ଏହି ଖବର ଶୁଣି, ସେ ସ୍ଥାନରେ ଯଥାସମୟରେ କହିଲେ, “ହାୟ, ଶାସକମାନଙ୍କର ଏତେ ଅନ୍ୟାୟ! ଏମାନେ ଦାନର ଭୋଗକୁ ଭୋଗିବା ଲୋଭୀମାନଙ୍କ ପରି। ଯେପରି ଦ୍ୱାରପାଳ ଅଥବା କୁକୁର ତାଙ୍କ ମାଲିକଙ୍କୁ ଅପମାନ କରନ୍ତି, ସେହିପରି ଏହି କ୍ଷତ୍ରିୟ ରାଜା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିଛନ୍ତି।" "ଏହି ରାଜା ଜନ୍ମରେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘରର ରକ୍ଷକ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଦ୍ୱାରପାଳ କେମିତି ଘରର ଦାନ ଭୋଗ କରିପାରିବେ? କୃଷ୍ଣ, ନାଥ, ଏହି ଲୋକମାନଙ୍କ ପଥ ଦେଖାଇବାର ନିର୍ଦେଶକ, ବିଦାୟ ନେଇଛନ୍ତି। ଏବେ ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମର ସେତୁ ଭଙ୍ଗ କରିଛନ୍ତି, ମୁଁ ସେମାନେକୁ ଦଣ୍ଡ ଦେଉଛି—ମୋ ଶକ୍ତି ଦେଖ।" ଏପରି କହି, ରୋଷରେ ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତିମ ହେଲା। ସେ ବାଳକ, ତାଙ୍କ ସମ୍ବାନ୍ଧୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, କୌଶିକୀ ନଦୀରେ ଶୁଧ୍ଧି ନେଇ, ଶବ୍ଦ-ବଜ୍ର ରୂପେ ଶାପ ଦେଲେ। "ଏହି ଅନ୍ୟାୟ ପାଇଁ, ମୋ ଉଦ୍ଦିପନାରେ ତକ୍ଷକ ଏହି ବଂଶନାଶକୁ ସପ୍ତମ ଦିନରେ ଦଂଶିବେ।" ଏପରି କହିବା ପରେ, ସେ ବାଳକ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲା। ଦେଖିଲେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଗଳାରେ ସର୍ପ ପରି ଶବ ଲପେଇଛି। ବଡ ଦୁଃଖରେ, ସେ ଚିତ୍କାର କରି ରୋଇ ଉଠିଲେ। ଆଙ୍ଗିରସ ବଂଶୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପୁତ୍ରର ଏହି ବିଳାପ ଶୁଣି, ଧୀରେ ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲିଲେ; ଦେଖିଲେ ଶବ ଗଳାରେ ଲପେଇଛି। ସେ ଶବକୁ ଫେଙ୍ଗି, ପୁତ୍ରକୁ ପଚାରିଲେ, “ବାଳକ, କାହିଁକି ତୁମେ କାନ୍ଦୁଛ? କିଏ ତୁମକୁ ଅନ୍ୟାୟ କରିଛି?” ପୁତ୍ର ସମସ୍ତ ଘଟଣା ବ୍ୟଖ୍ୟା କଲା। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୁଣିଲେ ଯେ ରାଜା ଅନ୍ୟାୟଭାବେ ଶାପିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ତେଣୁ ପୁତ୍ର ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ନାହିଁ। "ହାୟ, ଆଜି ବଡ ଅପରାଧ ହୋଇଗଲା; ତୁମ ଅପରାଧ ଛୋଟ, ଦଣ୍ଡ ତଥାପି ଭୟଙ୍କର।" ସେ କହିଲେ, “ଅପକ୍ୱ ମନର ଶିଶୁ, ରାଜାଙ୍କୁ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ତାଙ୍କ ଅଜୟ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଲୋକ ନିରାପଦ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଛନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ରାଜା, ନରଦେବ, ରଥଚକ୍ରଧାରୀ, ଅବହେଳିତ ହେବେ, ତେବେ ଜଗତ ଚୋରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭରିଯିବ, ରକ୍ଷା ନ ଥିବା ଦୁର୍ବଳ ମେଁଢା ପରି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନଷ୍ଟ ହେବ।" "ଆଜି ଅନ୍ୟାୟ ଅବିରତ ଆସିଛି; ରକ୍ଷକ ନ ଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କର ଧନ ଲୁଟାଯାଉଛି, ଏକାଉଁ ଅଞ୍ଜଳି ହେଉଛି, ଗାଁ, ଜନ, ନାରୀ, ସମ୍ପତ୍ତି ଚୋରାଯାଉଛି।" "ତାପରେ, ନିର୍ମଳ ଧର୍ମ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେବ, ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମ ନୀତି, ତିନି ବେଦରେ ନିହିତ, ନଷ୍ଟ ହେବ। ପରେ, ଧନ ଓ ଭୋଗରେ ଲିନ ଲୋକ, କୁକୁର ଓ ବାନର ପରି, ଜାତିମିଶ୍ରଣ କରିବେ।" "ରାଜା, ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ, ବୃହତ୍ଶ୍ରବା, ଏକ ରାଜରିଷି, ଏକ ଭକ୍ତ, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ। ନିର୍ମଳ ରାଜାଙ୍କ ଉପରେ ଏହି ଅପକ୍ୱ ଶିଶୁ ଅପରାଧ କରିଛି; ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତଙ୍କର ଆତ୍ମା, ଏହି ଅପରାଧକୁ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ।" "ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଭକ୍ତମାନେ, ଅପମାନିତ, ଠକାଯିବା, ଶାପିତ, ଉପେକ୍ଷିତ, ଆଘାତିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଇନାହାନ୍ତି, ଏହି ଶକ୍ତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ।" "ପୁତ୍ରର ଅପରାଧରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ; ରାଜାଙ୍କ ଅନ୍ୟାୟ ଦେଖି ମଧ୍ୟ, ସେ ଏହାର ଉପରେ ଚିନ୍ତା କଲେ ନାହିଁ।" "ସାଧୁମାନେ ସାଧାରଣତଃ ଦ୍ୱିତୀୟତାରେ ପଡିବାକୁ ପଡନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଦୁଃଖ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଲିନ ହେନାହାନ୍ତି; ସେମାନେ ଆତ୍ମାର ଗୁଣରେ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି।" "ପଦ ଧୋଇ ଚିତ୍ତ ଶୁଧ୍ଧି କରି ଶୋଇବା ଉଚିତ୍, ଭିଜା ପଦ, ଭିଜା ମୁଣ୍ଡ, ଅନ୍ୟଙ୍କର ଭୋଗ ଖାଇବା, ନଗ୍ନ ଶୋଇବା, ଉଷା କିମ୍ବା ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଶୋଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।" "ସବୁବେଳେ ଶୁଧ୍ଧ, ଶୁଭ୍ର ପୋଷାକରେ, ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିଲେ, ଗୋ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବା ପରେ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ୍।" "ନାରୀମାନେ ଓ ଶୂରମାନେ ମାଳା, ଗନ୍ଧ, ଦାନ, ଆଭୂଷଣ ଦ୍ୱାରା ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ୍; ପତିଙ୍କୁ ଉପାସନା କରି, ତାଙ୍କୁ ଗର୍ଭରେ ବସିଥିବା ପରି ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍।" "ଏହି ଅଟୁଟ ପୁଂସବନ ନିୟମ ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ନିଷ୍ଠାରେ ପାଳନ କରିଲେ, ଏକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେବେ, ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଜୟ କରିବ।" ଦିତି, ଦୃଢ ନିଷ୍ଠାରେ, "ଏହିପରି ହେଉ," କହି, କଶ୍ୟପଙ୍କର ଶୁକ୍ର ଗ୍ରହଣ କରି, ନିୟମ ପାଳନ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର, ତାଙ୍କର ମାମୀଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଜାଣି, ଦିତିଙ୍କୁ ଆଶ୍ରମରେ ଅତି ଭକ୍ତିରେ ସେବା କରିଲେ। ସେ ନିୟମିତ ଭାବେ ଅଟୁଟ ଭକ୍ତିରେ ଫୁଲ, ଫଳ, ଦର୍ବା, କୁଶ, ପତ୍ର, ଅଙ୍କୁର, ମାଟି, ଓ ଜଳ ଆଣିଲେ। ଦିତି ନିୟମ ପାଳନ କରୁଥିବା ବେଳେ, ହରି ଏହା ଭଙ୍ଗ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ମୃଗର ରୂପେ, ସେବା କରୁଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ଦିତି ନିଷ୍ଠାରେ ଲିନ ଥିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର କୌଣସି ତ୍ରୁଟି ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ଏହିପରି, ଇନ୍ଦ୍ର ଭୟ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ପଡିଲେ, କିପରି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନ କରିବେ ବିଚାର କରିବାକୁ। ଏକ ସନ୍ଧ୍ୟା, ଦିତି ନିୟମରେ ଶ୍ରମିତ, ଭୋଜନ କରି, ପଦ ଅଶୁଧ୍ଧ ଓ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଶୁଧ୍ଧି ନ ହୋଇ, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଶୋଇପଡିଲେ। ଏହି ସୁଯୋଗ ନେଇ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଯୋଗ ଶକ୍ତିରେ, ଦିତିଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାଙ୍କର ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଙ୍ଗର ଗର୍ଭକୁ ସାତ ଭାଗରେ ବିଭାଜିତ କଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଗ କାନ୍ଦୁଥିଲା, ଇନ୍ଦ୍ର ପୁନିପୁନି କହିଲେ, “କାନ୍ଦିବେ ନାହିଁ।” ବିଭାଜିତ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ସମସ୍ତେ ହାତ ଜୋଡି, ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ପଚାରିଲେ, “ଏଇନ୍ଦ୍ର, କାହିଁକି ଆମକୁ, ତୁମ ଭାଇ, ମାରୁଟମାନେ, ମାରିବାକୁ ଚାହୁଛ?” କୌଶିକ କହିଲେ, “ଭୟ କରିବେ ନାହିଁ, ଭାଇମାନେ; ତୁମେ ମୋର ପ୍ରିୟ, ମୋ ସେବକ, ମାରୁଟ ଦଳ, ମୋ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାବାନ।" ଦିତିଙ୍କ ଗର୍ଭ, ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କର କୃପାରେ, ମରିଲା ନାହିଁ; ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୁନିପୁନି ଆଘାତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରରୁ ବଞ୍ଚିଥିଲେ ଯେପରି। ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଏକଥର ଉପାସନା କଲେ ମଧ୍ୟ, ଲୋକ ସମତା ପାଇଥାଏ; ଦିତି ପ୍ରାୟ ଏକ ବର୍ଷ ହରିଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିଥିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ, ପନ୍ଚାଶଟି ଦେବତା ମାରୁଟ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ମାତାଙ୍କ ଅପରାଧ ଦୂର କରି, ହରି ସେମାନେକୁ ସୋମପାନୀ କରିଲେ।