ଏକ ଦିନ, ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତ୍ ବନରେ ଯାଇଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଶରୀର ଜଟା ଓ ମୃଗଚର୍ମରେ ଢକା ଥିଲା, ତାଙ୍କର କଣ୍ଠ ତୀବ୍ର ତିଆସରେ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ, ସେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପାଉଥିଲେ ଓ ଜଳ ପାଇଁ ଭିକ୍ଷା ମାଗିଲେ। କିନ୍ତୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ଜଳ, ତର୍ଫ, ମୃତ୍ତିକା, କିମ୍ବା କୌଣସି ଉପଚାର ଦେଇନାହାନ୍ତି; ଏହାପରି ମୂଲ୍ୟବାନ ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟ ଦେଇନାହାନ୍ତି। ରାଜା ଅନାଦର ଅନୁଭବ କରି, କ୍ଷୁଦା ଓ ତିଆସରେ ଆକ୍ରୋଶିତ ହେଇଯାଇଥିଲେ। ଏପରି ଦୁଃଖ ତାଙ୍କୁ କେବେ ଭୋଗିବାକୁ ପଡିନଥିଲା। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି ତାଙ୍କ ମନରେ ଇର୍ଷ୍ୟା ଓ କ୍ରୋଧ ଜନ୍ମ ନେଲା। କ୍ରୋଧରେ, ରାଜା ଏକ ମୃତ ସାପକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଗାଳାରେ ରଖିଦେଲେ ଓ ମୁନିର ଆଶ୍ରମ ଛାଡ଼ି ସ୍ୱନଗରକୁ ଫେରିଗଲେ। ରାଜା ଚିନ୍ତା କଲେ—ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ସଂୟମ କରି ଚକ୍ଷୁ ମୁଦି ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ଅଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ଏହା କିଛି ଚଳ ତ? କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଏପରି କରିପାରିବେ କି? ଏହି ସମୟରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ପୁଅ, ଅସାଧାରଣ ତେଜସ୍ୱୀ, ଅନ୍ୟ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ସହ ଖେଳୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ରାଜା ଅନ୍ୟାୟ କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ସେ ତାହାଠାରେ କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ—“ହାୟ, ଶାସକମାନେ କେମିତି ଅନ୍ୟାୟ କରିଛନ୍ତି! ଦାସମାନେ ମାଷ୍ଟରଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିଲେ, ଏହା ଦ୍ୱାରପାଳ କିମ୍ବା କୁକୁର ମାଷ୍ଟରଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିବା ପରି। କ୍ଷତ୍ରିୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କୁ ଗୃହର ରକ୍ଷକ କରିଛନ୍ତି; ଏପରି ଦ୍ୱାରପାଳ କିପରି ଗୃହର ଉପଭୋଗ କରିପାରିବେ? ଏବେ କୃଷ୍ଣ, ଧର୍ମର ନିୟମକ, ବିଦାୟ ହୋଇଛନ୍ତି; ଏହି ଧର୍ମ ଭଙ୍ଗ କରିଥିବାମାନେ ଦଣ୍ଡ ଦେଉଛି, ମୋର ଶକ୍ତି ଦେଖ। ଏପରି କହି, ଶିଶୁ ମୁନି କ୍ରୋଧରେ ଚକ୍ଷୁ ଲାଲ ହୋଇଗଲେ, ନିଜ ମନ୍ଦିର ନିକଟରେ କୌଶିକୀ ନଦୀରେ ଶୁଧ୍ଧି ନେଇ, ଶବ୍ଦର ଅସ୍ତ୍ର ନିକ୍ଷେପ କଲେ। ସେ କହିଲେ—“ତକ୍ଷକ, ମୋର ଆଜ୍ଞାରେ, ଏହି ବଂଶ ନାଶକ ରାଜାକୁ ସାତ ଦିନ ପରେ ଦଂଶ କରିବ।" ପରେ ଶିଶୁ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇ, ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ଗାଳାରେ ସାପ ଜଣା ଦେଖି ଦୁଃଖରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିଲେ। ଆଙ୍ଗିରସ ଗୋତ୍ରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପୁଅର ଦୁଃଖ ଶୁଣି, ଦୀରେ ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲି, ଗାଳାରେ ମୃତ ସାପ ଦେଖିଲେ। ସେ ସାପକୁ ଫେଙ୍ଗିଦେଲେ ଓ ପୁଅକୁ ପଚାରିଲେ—“ପୁଅ, କାହିଁକି କାନ୍ଦୁଛୁ? କିଏ ତୁମକୁ ଅପମାନ କରିଛି?” ପୁଅ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ବିବରଣା କଲେ। କିଏଁଠି ରାଜା ଅନ୍ୟାୟ ଶାପ ପାଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁଅର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ନାହିଁ; ଦୁଃଖ କରି କହିଲେ—“ହାୟ, ତୁମେ ଆଜି ବଡ଼ ଦୁଃଖ କରିଛ; ତୁମର ଅପରାଧ ଛୋଟ, କିନ୍ତୁ ଶାସ୍ତି ବଡ଼। ରାଜାକୁ ନିର୍ଣ୍ଠା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ବାଲକ; ତାଙ୍କର ଅପରିଜିତ ଶକ୍ତିରେ ଲୋକମାନେ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ଅଛନ୍ତି। ନରଦେବ ନାମର ରାଜା, ଚକ୍ରଧରୀ, ଅପମାନିତ ହେଲେ, ଜଗତ ଚୋରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମିତ ହେବ ଓ ରକ୍ଷା ନାହିଁ; ମେଷମାନେ ରାକ୍ଷକ ବିନା ମରିଯିବା ପରି। ଆଜି, ଅନ୍ୟାୟ ନିରନ୍ତର ଆସୁଛି; ଲୋକମାନେ ରକ୍ଷକ ହରାଇ ଅନ୍ୟଙ୍କର ଧନ ଲୁଟୁଛନ୍ତି, ଏକାଉଁଠି ମରୁଛନ୍ତି, ଶାପ ଦେଉଛନ୍ତି, ଚୋରି କରୁଛନ୍ତି, ଗାଁ ମାନ୍ୟ, ଜନାନୀ, ଦ୍ରବ୍ୟ ଦଖଳ କରୁଛନ୍ତି। ଏପରି ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହେବାରେ, ବ୍ୟବହାର ଓ ଆଶ୍ରମ ଧର୍ମ, ତିନି ବେଦ ଉପରେ ଆଧାରିତ, ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ ହେବ; ତାପରେ, ଧନ ଓ ଭୋଗରେ ଲିନ ଲୋକ, କୁକୁର ଓ ବାନର ପରି, ଜାତି ମିଶ୍ରଣ କରିବେ। ରାଜା, ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ, ବୃହତ୍-ଶ୍ରବା ନାମକ ମହାସାମ୍ରାଟ୍, ରାଜର୍ଷି, ଅନ୍ନ ଭକ୍ତ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ। ଏକ ଅପରାଧ ଅପରିପକ୍ୱ ଶିଶୁ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ରାଜାଙ୍କୁ ଉପରେ କରାଯାଇଛି; ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତଙ୍କର ଆତ୍ମା, ଏହି ଅପରାଧକୁ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ। ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଭକ୍ତମାନେ, ଅପମାନିତ, ଠକି, ଶାପିତ, ଅବମାନିତ, ମରିଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରତିଶୋଧ ନେଇନାହାନ୍ତି, ଏପରି ଶକ୍ତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ। ଏଭଳି, ପୁଅର ଅପରାଧରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ; ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଅପରାଧକୁ ମନେ ରଖିଲେ ନାହିଁ। ସାଧୁମାନେ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ପଡ଼ିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ସୁଖରେ ଲିନ ହେଇନାହାନ୍ତି, କାରଣ ତାଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ଆତ୍ମାର ଗୁଣରେ। ଏହି ଏକାଉଁଠି, ଜନମାନେ ଶୁଧ୍ଧ ରହିବା ଉଚିତ୍; ପାଦ ଧୋଇ ଶୁଯିବା, ଭିଜା ପାଦ କିମ୍ବା ଭିଜା ମୁଣ୍ଡ ସହ ଶୁଯିବା, ଅନ୍ୟଙ୍କ ଦିଆ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା, ନିଙ୍ଗା ଶୁଯିବା, ପ୍ରଭାତ କିମ୍ବା ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଶୁଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ସେ ସବୁବେଳେ ଶୁଧ୍ଧ, ପବିତ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ସହିତ, ଗଂଗା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଅଚ୍ୟୁତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଉପାସନା କରି ପ୍ରାତଃ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ୍। ନାରୀମାନେ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟମାନେ ମାଳା, ଗନ୍ଧ, ଭେଟ, ଭୂଷଣ ଦେଇ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ୍; ସ୍୵ାମୀଙ୍କୁ ଉପାସନା କରି, ତାଙ୍କୁ ଗର୍ଭରେ ବସିଛନ୍ତି ବୋଲି ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ପୁଂସବନ ବ୍ରତକୁ ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ଅଟୁଟ ରଖିଲେ, ତୁମକୁ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଜିତିବା ପୁଅ ଜନ୍ମିବା। ଦିତି, ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ, “ଏହିପରି ହେଉ” ବୋଲି ସ୍ୱୀକାର କରି, କଶ୍ୟପଙ୍କର ବୀର୍ୟ ଗ୍ରହଣ କଲେ ଓ ବ୍ରତକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର, ନିଜ ମାମୀଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଜାଣି, ଦିତିଙ୍କୁ ଆଶ୍ରମରେ ସେବା କରିବାରେ ଲାଗିଲେ। ସେ ପ୍ରତିଦିନ ଜଙ୍ଗଲରୁ ଫୁଲ, ଫଳ, ଦର୍ବ, କୁଶ, ପତ୍ର, ଅଙ୍କୁର, ମୃତ୍ତିକା ଓ ଜଳ ଯଥାସମୟରେ ଆଣିଦେଇଥିଲେ। ଦିତି ଏହି ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥିଲେ, ହରି ଏହା ଭଙ୍ଗ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, ମୃଗ ରୂପରେ ମୃଗ ପରି ଚଳ କରୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଦିତି ନିଶ୍ଚୟରେ ବ୍ରତ ରଖିଥିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର କୌଣସି ଦୁର୍ବଳତା ଦେଖିଲେ ନାହିଁ; ଏହାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଭୟ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ତଳିଗଲେ—କିପରି ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନ କରିବେ? ଏକ ସନ୍ଧ୍ୟା, ଦିତି ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରମିତ ଓ ଖାଇ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହୋଇ, ପାଦ ଧୋଇନାହିଁ, ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଶୁଧ୍ଧ ହେଇନାହିଁ, ଭାଗ୍ୟରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ଶୁଇ ପଡ଼ିଲେ। ଏହି ଅବସରକୁ ଧରି, ଇନ୍ଦ୍ର ଯୋଗଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଦିତିଙ୍କର ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଓ ତାଙ୍କ ମନ ନିଦ୍ରାରେ ଲିନ ଥିଲା।