ଏହି ଜନ୍ମରେ ଆମେ ନିଜ ଜୀବନର ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗ ସହ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସ୍ୱର୍ଗ, ମୋକ୍ଷ କିମ୍ବା ମର୍ତ୍ୟ ଲୋକର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପକାର ସହ ବଦଳାଇବାକୁ ଚାହୁଁନାହିଁ। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶୁଭ ଚରିତ୍ରର ଅମୃତ ଗାଥା ଶୁଣିବାରେ କିଏ ତୃପ୍ତ ହେବ? ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିବା ଯୋଗୀଶ୍ୱରମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିର୍ଗୁଣ ଭଗବାନଙ୍କ ଗୁଣର ସମାପ୍ତିକୁ ଜାଣିପାରିନାହାନ୍ତି। ଏହିଠାରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତ ଓ ଜ୍ଞାନୀ, ଆପଣ ଦୟାକରି ଆମ ପାଇଁ ହରିଙ୍କର ପବିତ୍ର ଓ ମହାନ କାର୍ଯ୍ୟମାନେ କଥାହୁଅନ୍ତୁ, କାରଣ ଆମେ ଏହି କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ। ମହାଭାଗବତ ପରୀକ୍ଷିତ୍, ଯାହାଙ୍କର ଅଚଳ ମନ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରତି ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ଥିଲା, ସେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ କଥା ଦ୍ୱାରା ଗରୁଡ଼ଧ୍ୱଜ ଭଗବାନଙ୍କ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ଏହିଠାରେ ଆପଣ ଆମ ପାଇଁ ସେହି ଅତି ପୁଣ୍ୟମୟ, ଚମତ୍କାରିକ, ଯୋଗମୟ ଏବଂ ଅନେକ ଲୀଳା ଭରିଥିବା କଥା କହନ୍ତୁ, ଯାହା ପରୀକ୍ଷିତ୍ ଓ ଭକ୍ତମାନେ ଶୁଣି ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ପାଇଥିଲେ। ସୂତଦେବ କହିଲେ: ଆଜି ଆମେ ନୀଚ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବଡ଼ମାନେଙ୍କ ପଦଚିହ୍ନ ଅନୁସରଣ କରି ଧନ୍ୟ ହେଲୁ। ମହାପୁରୁଷଙ୍କ କଥା ଏବଂ ସଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଖରାପ କୁଳର ଦୋଷ ଦୃତ ହେଉଛି, ମନର ଅଶୁଦ୍ଧି ମିଟିଯାଏ। ତେଣୁ ଯେଉଁଠି ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ସ୍ତୁତି ହୁଏ, ସେଠି କିପରି ଅନନ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧି ନ ହେବ? ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅନନ୍ତ କୁହାଯାଏ କାରଣ ସେ ସମସ୍ତ ଗୁଣର ଧାମ। ମହାପୁରୁଷମାନେ ତାଙ୍କର ଚରଣ ଧୂଳି ଚାହିଁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରଭୁ ଏହାର ଚାହା ରଖନ୍ତିନାହିଁ—ଏହି କଥା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଅପୂର୍ବ ଗୁଣ ପ୍ରମାଣିତ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଦନଖ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ପାଦ୍ୟ ଜଳ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରେ; ଏହି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଚରଣ ଚାହିଁଥିବା ଲୋକ କିପରି ମୁକୁନ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହେବେ ନାହିଁ? ଏଠାରେ, ଭକ୍ତ ଓ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଦେହ ଓ ସମ୍ପର୍କର ମୋହ ଛାଡ଼ି ହଠାତ୍ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଅହିଂସା, ଶାନ୍ତି ଏବଂ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ ରହିଥାଏ। ଆପଣମାନେ ମୋତେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛନ୍ତି, ତେଣୁ ମୁଁ ମୋ ଅନୁଭୂତି ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି। ଯେପରି ଚିଡ଼ିଆ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଆକାଶରେ ଉଡ଼େ, ସେପରି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଅନୁଭୂତି ଅନୁଯାୟୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଥକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏକଥା ଏପରି, ଏକ ଦିନ ପରୀକ୍ଷିତ ରାଜା ଶିକାର କରିବାକୁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ, ଧନୁଷ ଉଠାଇ ଏକ ହରିଣକୁ ଧାଉଥିଲେ। ସେ ଅତି କ୍ଳାନ୍ତ, ଭୂଖ ଓ ତିରିଷ୍ଣାରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ। ଜଳ ଖୋଜି ଗୋଟିଏ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଓ ଦେଖିଲେ ଏକ ଋଷି ଶାନ୍ତ ଭାବେ ବସିଛନ୍ତି, ଚକ୍ଷୁ ମୁଦ କରିଛନ୍ତି। ସେ ଋଷି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ପ୍ରାଣ, ମନ, ବୁଦ୍ଧି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ତିନି ଲୋକ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ନିର୍ବିକାର ବ୍ରହ୍ମ ସାକ୍ଷାତ୍କାର କରିଥିଲେ। ଜଟା, ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା ସେଇ ଋଷିଙ୍କୁ, ତିବ୍ର ତିରିଷ୍ଣାରେ ରାଜା ଜଳ ମାଗିଲେ। କିନ୍ତୁ ଘାସ, ମାଟି, ଜଳ କିମ୍ବା ମିଠା କଥା କିଛି ମିଳିଲା ନାହିଁ; ଏହି ଅବହେଳନା ଦେଖି ରାଜାଙ୍କର ମନେ ରୋଷ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ଏପରି ଭାବେ ଭୂଖ ଓ ତିରିଷ୍ଣା ଦ୍ୱାରା କେବେ ଅପିଡିତ ହୋଇନଥିଲେ, ତେଣୁ ରାଜାଙ୍କ ମନରେ ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉପରେ ଇର୍ଷ୍ୟା ଓ କ୍ରୋଧ ଆସିଲା। ତାପରେ, କ୍ରୋଧରେ ରାଜା ଏକ ମୃତ ସାପକୁ ଉଠାଇ ଋଷିଙ୍କ କାନ୍ଧରେ ରଖି ଆଶ୍ରମ ଛାଡ଼ି ନଗରକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏହି ଋଷି ସତ୍ୟସ୍ଥିତିରେ ଲୀନ କି କୃତ୍ରିମ ଧ୍ୟାନରେ ଅଛନ୍ତି, ଏହି ନିମିତ୍ତେ ରାଜାଙ୍କ ମନେ ସନ୍ଦେହ ହେଲା। ଏହି ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ପୁଅ, ଅପୂର୍ବ ତେଜସ୍ବୀ, ସହପାଠୀମାନେ ସହ ଖେଳୁଥିଲେ। ସେ ଜଣିଲେ ଯେ ରାଜା ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଅବମାନିତ କରିଛନ୍ତି, ତେଣୁ ସେ ତକ୍ଷଣାତ୍ କହିଲେ: ହାୟ, ଏହି ରାଜମାନେ କେତେ ଅନ୍ୟାୟ କରୁଛନ୍ତି! ଯେପରି ଦାସମାନେ ମାଲିକଙ୍କୁ ଅପମାନ କରେ, ଏହା ସେଇପରି। ରାଜା କ୍ଷତ୍ରିୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କୁ ଗୃହର ରକ୍ଷକ କରି ନିଯୁକ୍ତ କରିଛନ୍ତି; ତେଣୁ ଏଭଳି ଦ୍ୱାରପାଳ କିପରି ଗୃହର ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରିବେ? ଏବେ କୃଷ୍ଣ, ଧର୍ମପଥର ନାୟକ, ଲୋକରୁ ବିଦାୟ ନେଇଛନ୍ତି; ଏହି ଅଧର୍ମୀମାନେ ଧର୍ମର ସେତୁ ଭଙ୍ଗ କରିଛନ୍ତି, ତେଣୁ ମୁଁ ଏମାନଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେଉଛି—ମୋ ଶକ୍ତି ଦେଖ। ଏପରି କହି, କ୍ରୋଧରେ ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତ ହୋଇ, ସେଇ ଯୁବ ଋଷି କୌଶିକୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି, ଶାପ ରୂପେ ଏକ ଅଗ୍ନିବାଣୀ ଛାଡ଼ିଲେ: ମୁଁ ଶାପ ଦେଉଛି, ତକ୍ଷକ ନାମକ ସାପ ଏହି ବଂଶ ନାଶକ ରାଜାକୁ ସପ୍ତମ ଦିନରେ ଦଶିବ। ତାପରେ, ସେ ଶିଶୁ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇ, ପିତାଙ୍କ କାନ୍ଧରେ ମୃତ ସାପ ଦେଖି, ଦୁଃଖରେ ବିଲାପ କଲେ। ଆଙ୍ଗିରସ ବଂଶୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପୁଅଙ୍କର କନ୍ଦନ ଶୁଣି, ଧୀରେ ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲି, ଶରୀରରୁ ସାପକୁ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ ଓ ପଚାରିଲେ: "ପୁଅ, କାହିଁକି କନ୍ଦୁଛ? କିଏ ତୁମକୁ ଅପମାନ କଲା?" ତାହାର ଉତ୍ତରରେ ପିଲା ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେଲା। ପିତା ଶୁଣିଲେ ଯେ ରାଜା ଅନ୍ୟାୟ ଭାବେ ଶାପିତ ହେଲେ, ସେ ପୁଅ ଉପରେ ଖୁସି ହେଲେ ନାହିଁ; କହିଲେ: "ହାୟ, ଆଜି ତୁମେ ବଡ଼ ଅପରାଧ କଲା, ତୁମ ଅପରାଧ ଛୋଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଶାସ୍ତି ଭୟଙ୍କର। ରାଜାଙ୍କ ନ୍ୟାୟ ତୁମେ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ତାଙ୍କ ଅପରିମିତ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଲୋକ ସୁଖ ଓ ସୁରକ୍ଷାରେ ଅଛନ୍ତି। ଯଦି ରାଜାଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରାଯିବ, ସେଠି ଠକ ଓ ଚୋରେ ଦେଶକୁ ଭରିଦେବ, ଅରକ୍ଷିତ ଲୋକ ମେଷ ଚାରିବା ଭଳି ନଷ୍ଟ ହେଉଛି। ଏହି ଭଳି ଦିନେ ପାପ ଅବିରତ ଆସିବ, ଲୋକ ଅରକ୍ଷିତ ଧନ ଲୁଟିବେ, ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ମାରିବେ, ଶାପ, ଚୋରି, ଅନ୍ୟର ଗୋ, ନାରୀ, ସମ୍ପତ୍ତି ହରଣ କରିବେ। ତାପରେ, ଧର୍ମ, ଵର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମ ଓ ବେଦର ଆଧାର ନଷ୍ଟ ହେବ, ଲୋକ ଧନ ଓ ଭୋଗରେ ଲିନ ହୋଇ, ଜନ୍ତୁମାନେ ପରି ଜାତି ମିଶ୍ରଣ କରିବେ। ସେଇ ରାଜା, ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ, ବୃହଚ୍ଛ୍ରବା, ରାଜର୍ଷି, ଏକ ସତ୍ୟ ଭକ୍ତ, ଯିଏ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ। ଏକ ଅପରିପକ୍ୱ ଶିଶୁ ଦ୍ୱାରା ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ରାଜାଙ୍କୁ ଅପରାଧ ହୋଇଛି; ଭଗବାନ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା, ଏହି ଅପରାଧକୁ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ।