ଏହି ଅସ୍ଥିର ଜଗତରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଲୋକମାନଙ୍କର ମନ ଅନେକ ପ୍ରଭାବରେ ଆବୃତ ହୋଇଯାଏ, ଆପଣ ଆମକୁ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଅତି ପବିତ୍ର ଅଂଘ୍ରିଅମୃତର ମଧୁ ମଦ ପିଇବାକୁ ଦେଉଛନ୍ତି। ଆମେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ସହିତ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗ ବା ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ବଦଳାଇବାକୁ ଚାହିଁବୁ ନାହିଁ—ତେବେ ଏହି ମରଣଶୀଳ ଲୋକର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଶୀର୍ବାଦ କ’ଣ ଅର୍ଥ? ଯେଉଁ ମହାପୁରୁଷମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟଦାତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣିବାରେ କିଏ କେବେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବେ? ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ, ନିର୍ଗୁଣ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅନନ୍ତ ଗୁଣ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନୁଭବ କରିପାରିନାହାନ୍ତି। ଏହିକାରଣରୁ, ଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତ, ଆପଣ ହରିଙ୍କ ଉତ୍ତମ ଓ ପବିତ୍ର କଥାମାନେ ଆମକୁ କହନ୍ତୁ; ଆମେ ଏହା ଶୁଣିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଗ୍ରହୀ। ପରୀକ୍ଷିତ, ସେ ମହାଭକ୍ତ, ଯାହାଙ୍କର ଅଚଳ ବୁଦ୍ଧି ମୋକ୍ଷ ପ୍ରତି ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ଥିଲା, ବ୍ୟାସଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଉପଦେଶ ଦ୍ୱାରା ଗରୁଡ଼ଧ୍ୱଜ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅଂଘ୍ରିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ଏହିପରି, ଆପଣ ଆମକୁ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳମୟ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଏବଂ ଯୋଗସାର କଥା କହନ୍ତୁ, ଯାହାର ଅର୍ଥ ଗୁପ୍ତ ନୁହେଁ, ଯାହା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅନନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଯାହା ପରୀକ୍ଷିତ ଓ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲା। ଏବେ ସୂତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: ଆଜି ଆମେ, ନିମ୍ନ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କ ଅନୁସରଣ କରି ଧନ୍ୟ ହୋଇଗଲୁ। ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଉପଦେଶ ଏବଂ ସଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଦୁଷ୍ଟ କୁଳ ଓ ମନସିକ କ୍ଲେଶ ଦ୍ରୁତ ଦୂର ହୋଇଯାଏ। ଏହିଠାରେ, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଗାନ କରାଯାଏ, ସେଠାରେ ଅନନ୍ତ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅପାର ଶକ୍ତି ଓ ଗୁଣରେ ତାଙ୍କୁ ‘ଅନନ୍ତ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏପରି ଅପୂର୍ବ ଏବଂ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଗୁଣ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଅଛି, ଯାହା ଆଗରୁ ଏହି କଥା ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଚରଣ ଧୂଳିକୁ ମହାତ୍ମାମାନେ ମଧ୍ୟ ଚାହାନ୍ତି, ଯଦ୍ୟପି ପ୍ରଭୁ ଏପରି ପୂଜା ଆଶା କରନ୍ତି ନାହିଁ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ ପାଦ୍ୟଜଳ, ଯାହା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଦ ନଖ ରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲା, ସେହି ଜଳ ସମସ୍ତ ସଂସାରକୁ ପବିତ୍ର କରେ। ଏପରି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଚରଣ ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକ କିପରି ମୁକୁନ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହେବେ ନାହିଁ? ସେଠାରେ, ଭକ୍ତ ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଅଚାନକ ଦେହ ଓ ତାହାର ସମ୍ପର୍କରେ ଆସକ୍ତି ଛାଡି, ହଂସ ମୁନିମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଅହିଂସା, ଶାନ୍ତି ଓ ସ୍ୱଧର୍ମ ବିରାଜ କରେ। ମୋତେ ଆପଣମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛନ୍ତି, ଏ ଆର୍ୟମାନମାନେ, ତେଣୁ ମୁଁ ମୋ ଅନୁଭବ ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି। ଯେପରି ଆକାଶରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଉଡନ୍ତି, ସେପରି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଅନୁଭବ ଅନୁଯାୟୀ ବିଷ୍ଣୁପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏକଥା ଏମିତି—ଏକଦିନ ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତ ଶିକାର କରିବାକୁ ଅରଣ୍ୟରେ ଘୁରୁଥିଲେ, ଧନୁଷ ଉଠାଇ ଏକ ମୃଗକୁ ଧାଉଥିଲେ। ଏହିପରି ଦୀର୍ଘ ଶିକାରରେ ସେ ବହୁତ କ୍ଲାନ୍ତ, ଭୂକ୍ ଓ ତିରିସ୍ନାରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ। ସେ ଜଳ ଖୋଜୁଥିବା ବେଳେ ଏକ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏଠାରେ ଏକ ଋଷି ଶାନ୍ତ ଭାବେ ବସିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ମୁଦ୍ରା ହୋଇଥିଲା। ସେ ଋଷି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ପ୍ରାଣ, ମନ ଓ ବୁଦ୍ଧିକୁ ସଂଯମ କରି, ତିନି ଗୁଣ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ନିର୍ବିକାର ବ୍ରହ୍ମରେ ଏକାତ୍ମ ହୋଇଥିଲେ। ବିରଳ ଜଟା ଓ ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଜଳ ପାଇଁ ତିରିସ୍ନାରେ ପୀଡ଼ିତ ରାଜା ସେଠାରେ ମାଗିଲେ। ଘାସ, ମାଟି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦାନବସ୍ତୁ, ଏବଂ ପାନୀୟ ଜଳ ବା ମିଠା କଥା ନ ପାଇଁ, ରାଜା ଅବହେଳିତ ଭାବେ ଅନୁଭବ କଲେ ଏବଂ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ପୂର୍ବେ କେବେ ଏପରି ଭୂକ୍ ଓ ତିରିସ୍ନାରେ ତିନି ଏପରି ପୀଡ଼ିତ ହୋଇନଥିଲେ; ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଉପରେ ଇର୍ଷ୍ୟା ଓ କ୍ରୋଧ ଜନ୍ମ ନେଲା। ତାପରେ ରାଜା କ୍ରୋଧରେ ଏକ ମୃତ ସାପକୁ ଋଷିଙ୍କ କନ୍ଧରେ ରଖି, ଆଶ୍ରମ ଛାଡ଼ି ନଗରକୁ ଫେରିଗଲେ। “ଏହି ମନୁଷ୍ୟ, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଚକ୍ଷୁ ବନ୍ଦ କରିଛନ୍ତି, ସତ୍ୟରେ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ କି, ବା ଏକ ଅଭିନୟ କରୁଛନ୍ତି? କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଏପରି କରିପାରନ୍ତି କି?” ଏହି ସମୟରେ ଋଷିଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଯିଏ ଅସାଧାରଣ ତେଜସ୍ୱୀ ଥିଲେ, ଶିଶୁମାନେ ସହିତ ଖେଳୁଥିଲେ; ରାଜା ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ସେଠାରେ ଏହିପରି କହିଲେ— “ହାୟ, ଶାସକମାନେ କିପରି ଅନ୍ୟାୟ କରୁଛନ୍ତି, ଏମିତି ଲୋଭୀମାନେ ଯେପରି ହବିଷ୍ୟ ଭୋଜନ କରନ୍ତି! ମାଲିକଙ୍କ ଉପରେ ଦାସମାନେ ଅପରାଧ କରିଛନ୍ତି, ଏହା ଦ୍ୱାରପାଳ ବା କୁକୁର ମାଲିକକୁ ଅପମାନ କରିବା ସମାନ। ଏହି କ୍ଷତ୍ରିୟ, ଯଦ୍ୟପି ଜନ୍ମରେ ତାହା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କୁ ଗୃହର ରକ୍ଷକ କରିଛନ୍ତି; ତେବେ ଏପରି ଦ୍ୱାରପାଳ କିପରି ଗୃହର ଧନ ଭୋଗ କରିପାରିବ? କୃଷ୍ଣ, ଯିଏ ଭ୍ରାନ୍ତମାନଙ୍କ ନିୟମକ ଥିଲେ, ବିଦାୟ ହୋଇଛନ୍ତି—ଏବେ ମୁଁ ଧର୍ମର ସେତୁ ଭଙ୍ଗ କରିଥିବାମାନେକୁ ଦଣ୍ଡ ଦେଉଛି; ମୋର ଶକ୍ତି ଦେଖ। ଏପରି କହି, କ୍ରୋଧରେ ଚକ୍ଷୁ ଲାଲ ହୋଇ, ସେ ଶିଶୁ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ସହିତ କୌଶିକୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି, ଶାପ ଦେଲେ— “ଏହି ରାଜବଂଶ ନାଶକୁ, ମୋ ଆଦେଶରେ ତକ୍ଷକ ସପ୍ତମ ଦିନରେ ଦଂଶନ କରିବ।” ତାପରେ ଶିଶୁ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରି, ପିତାଙ୍କ କନ୍ଧରେ ସାପ ଦେଖି, ଦୁଃଖରେ ବିଲାପ କଲେ। ଏ ଆଙ୍ଗିରସ ଗୋତ୍ରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପୁଅଙ୍କ କନ୍ଦନ ଶୁଣି, ଦୀରେ ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲି, କନ୍ଧରେ ମୃତ ସାପ ଦେଖି— ସାପକୁ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ ଏବଂ ପଚାରିଲେ, “ପୁତ୍ର, କାହିଁକି କନ୍ଦୁଛ? କିଏ ତୋତେ କଷ୍ଟ ଦେଲା?” ପୁଅ ସମସ୍ତ କଥା କହିଲା। ରାଜା ଅନ୍ୟାୟ ଭାବେ ଶାପ ପାଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁଅ ଉପରେ ଆନନ୍ଦ କରିଲେ ନାହିଁ; “ହାୟ, ତୁମେ ଅଜ୍ଞାନରେ ଏକ ଛୋଟ ଅପରାଧ କଲ ତଥାପି ଭୟଙ୍କର ଦଣ୍ଡ ଦେଲ। ତୁମେ ରାଜାଙ୍କ ନ୍ୟାୟ ବିଚାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏ ଅପକ୍ୱ ମନସ୍କ; ରାଜାଙ୍କ ଅଜେୟ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ନିରାପଦ ଓ ସୁଖୀ।