ବ୍ୟାସଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତିକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରି, ଅଜୟ ଅବସ୍ଥାକୁ ବୁଝି, ଗଙ୍ଗା ନଦୀରେ ନିଜ ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ। ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ମହିମାମୟ ଲୀଳା ରସକୁ ଆନନ୍ଦରେ ଶ୍ରବଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଭ୍ରମିତ ହୁଏନାହାନ୍ତି, କାରଣ ସେମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ପଦପଦ୍ମକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି। ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁଯିଏ ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କ ପୁତ୍ର, ମହାଭାଗବତ ପରୀକ୍ଷିତ୍, ରାଜ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି କଲି, ଯଦିଓ ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, କିଛି କରିପାରେନାହିଁ। ଯେଉଁଦିନ ଭଗବାନ୍ ପୃଥିବୀରୁ ବିଦାୟ ନେଲେ, ସେହି ଦିନ, ସେଇ ସମୟରେ, ଅଧର୍ମର ମୂଳ କଲି ପୃଥିବୀକୁ ଅନୁସରଣ କଲା। ପରୀକ୍ଷିତ୍ ରାଜା କଲିଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରିନଥିଲେ, ଯେପରି ମଧୁମକହା ଫୁଲରୁ ମଧୁ ନିଏ; ସେଠି ସୁଭ ଫଳ ତ୍ୱରିତ ମିଳେ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତେଣୁ ନୁହେଁ। କଲି ଦୁର୍ବଳଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଧୃଷ୍ଟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ଭୟ କରେ; ଅସାବଧାନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଏକ ନରମାଘା ମତେ ଚାଲିଥାଏ। ମୁଁ ତୁମକୁ ପରୀକ୍ଷିତ୍ ମହାରାଜଙ୍କ ଏହି ପବିତ୍ର ଗାଥା କହିଛି, ଯେଉଁଥିରେ ବାସୁଦେବଙ୍କର ଅନେକ କଥା ଅଛି, ଯେପରି ତୁମେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲ। ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ୟ ଜୀବନ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଭଗବାନଙ୍କର ଗୁଣ ଓ କର୍ମ ଭିତ୍ତିକ ଏହି ଲୀଳାକୁ ଶ୍ରବଣ କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ, ସେଠାରେ ବସିଥିବା ଋଷିମାନେ କହିଲେ, “ହେ ସୁତ, ତୁମେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେଉ, ନିର୍ମଳ କୀର୍ତ୍ତି ସହ ଚିରଞ୍ଜୀବୀ ହେଉ, କାରଣ ତୁମେ ମାନବମାନେ ନିମନ୍ତେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଲୀଳାମୃତ ପ୍ରକାଶ କରୁଛ। ଏହି ଅସ୍ଥିର ଜଗତରେ, ଯେଉଁଠାରେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଚିତ୍ତ ଅନ୍ଧକାରିତ, ତୁମେ ଆମକୁ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ପଦପଦ୍ମର ମଧୁମଦୁ ମାଦକ ରସ ପାନ କରାଉଛ। ଭଗବତ୍ସଙ୍ଗର ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତକୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗ, ମୋକ୍ଷ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଲାଭ ପାଇଁ ବଦଳାଇବିନାହିଁ। ଭଗବାନ୍ ଯେଉଁଠି ଶରଣ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କର ଲୀଳାକଥା ଶୁଣିବାରେ କିଏ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବ? ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସନ୍ତାନ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଗୁଣର ସୀମା ପାଇପାରିନାହାନ୍ତି। ଏହିପରି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାଗବତ, ଆମେ ଶ୍ରବଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ, ତେଣୁ ହରିଙ୍କର ପବିତ୍ର ଏବଂ ଉତ୍ତମ କଥା ଆମକୁ କହ। ପରୀକ୍ଷିତ୍ ମହାରାଜ, ଯିଏ ମୁକ୍ତିକୁ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଅନ୍ୱେଷଣ କରୁଥିଲେ, ବ୍ୟାସଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଗରୁଡ଼-ଧ୍ୱଜୀଙ୍କ ପଦପଦ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ତେଣୁ, ଆମେ ଚାହୁଁଛୁ, ତୁମେ ଆମକୁ ସେହି ଅତି ପୁନ୍ୟମୟ, ଅଦ୍ଭୁତ, ଯୋଗ-ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ଆଧାରିତ ଏବଂ ଅନେକ ଲୀଳାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପାଖ୍ୟାନ କହ, ଯାହା ପରୀକ୍ଷିତ୍ ଓ ଭକ୍ତମାନେ ଆନନ୍ଦ ଲାଗିଥିଲେ। ସୁତ କହିଲେ, “ଆଜି ଆମେ ନିମ୍ନ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବଡ଼ମାନେ ଦ୍ୱାରା ନିୟମିତ ଚଳି, ଧନ୍ୟ ହୋଇଗଲୁ। ମହାପୁରୁଷଙ୍କ କଥା ସଂସ୍ପର୍ଶ କଲେ ଦୁଷ୍ଟ କୁଳ ଓ ମନୋବିକ୍ଷୋଭ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଯାଏ। ଏହାଠାରୁ ବଡ଼ କଥା, ଯେଉଁଯିଏ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶରଣ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଗୁଣଗାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅସୀମ ଶକ୍ତି ଓ ଗୁଣର ମାଳିକ ଭଗବାନଙ୍କ କୃପା ପାଆନ୍ତି। ଭଗବାନଙ୍କ ପଦଧୂଳି ପାଇଁ ତ୍ୟାଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଯଦ୍ୟପି ସେ ନିଜେ ଏହି ପୂଜା ଚାହାନ୍ତିନାହାନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଦନଖରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଯେଉଁ ଜଳ ପୂଜା ପାଇଁ ଦିଆଯାଏ, ସେହି ଜଳ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରେ; ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ପଦପଦ୍ମ ଆଶା କରୁଥିବା ଏହି ଜଗତରେ କିଏ ପବିତ୍ର ହେଇପାରିବେ ନାହିଁ? ଏଠାରେ ଭକ୍ତମାନେ ତାଙ୍କ ଦେହ ଓ ସମ୍ପର୍କରେ ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ି, ଶାନ୍ତି, ଅହିଂସା ଓ ସ୍ଵଧର୍ମ ରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି, ହଂସମାନ୍ୟ ମୁନିମାନଙ୍କ ପରମ ପଦକୁ ଯାଆନ୍ତି। ତୁମେ ଯେପରି ଆମକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ, ମୁଁ ମୋ ଜ୍ଞାନଅନୁସାରେ ବୁଝାଇବି; ଯେପରି ଚିଡ଼ିଆ ଆକାଶରେ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଉଡ଼େ, ସେପରି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଥକୁ ନିଜ ଅନୁଭୂତିଅନୁସାରେ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏକଦିନ, ରାଜା ଶିକାର କରିବାକୁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ, ଧନୁଷ ଉଠାଇ ମୃଗ ପଛରେ ଦୌଡ଼ି, ଖୁବ କ୍ଳାନ୍ତ, ଭୟଙ୍କର ଭୂଖ ଓ ତିରିଷ୍ଣା ଅନୁଭବ କଲେ। ସେ ଜଳ ଖୋଜି ଏକ ଆଶ୍ରମରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠି ଏକ ଋଷି ଶାନ୍ତିରେ ବସିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ବନ୍ଦ ଥିଲା। ସେ ଋଷି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ପ୍ରାଣ, ମନ, ବୁଦ୍ଧିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ତିନି ଗୁଣ ଚୟା ଛାଡ଼ି, ବ୍ରହ୍ମରେ ଏକତା ହୋଇଥିଲେ। ମୁଣ୍ଡରେ ଜଟା, ଦେହରେ ମୃଗଚର୍ମ, ଜଳ ପାଇଁ ତ୍ରୁଷାର୍ତ୍ତ ରାଜା ତାଙ୍କଠାରୁ ଭିକ୍ଷା ମାଗିଲେ। ଘାସ, ମାଟି, ଜଳ କିମ୍ବା ମୃଦୁ ଶବ୍ଦ ମିଳିଲାନାହିଁ; ଅପମାନିତ ଭାବି, ରାଜା କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ଏପରି ଭୟଙ୍କର ଭୂଖ ଓ ତିରିଷ୍ଣା କେବେ ଅନୁଭବ କରିନଥିଲେ; ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି କରି ଇର୍ଷ୍ୟା ଓ କ୍ରୋଧ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ତାପରେ, କ୍ରୋଧାବେଗରେ, ଏକ ମୃତ ସାପକୁ ଉଠାଇ ଋଷିଙ୍କ କନ୍ଧରେ ରଖି, ଆଶ୍ରମ ଛାଡ଼ି ସହରକୁ ଫେରିଗଲେ। ରାଜା ଏପରି ଧ୍ୟାନସ୍ଥ ଅଛନ୍ତି, ନା କି ଏହା କୃତ୍ରିମ? କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଏପରି କରିପାରନ୍ତି କି? ଏହି ସମୟରେ ଋଷିଙ୍କ ପୁଅ, ଅତି ତେଜସ୍ବୀ, ଶିଶୁମାନଙ୍କ ସହ ଖେଳୁଥିଲେ; ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଉପରେ ରାଜାଙ୍କ ଅନ୍ୟାୟ ଶୁଣି, ସେଠାରେ କହିଲେ, “ହାୟ! ରାଜମାନେ ଏପରି ଅନ୍ୟାୟ କରନ୍ତି, ଯେପରି ଭୋଗୀମାନେ ହବି ଭୋଜନ କରନ୍ତି! ମାଲିକଙ୍କ ଉପରେ ଦାସମାନେ ଅପରାଧ କରିଛନ୍ତି, ଦ୍ୱାରପାଳ କିମ୍ବା କୁକୁର ମାଲିକଙ୍କ ଉପରେ ଯେପରି। କ୍ଷତ୍ରିୟ ଜନ୍ମରେ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କୁ ଗୃହର ରକ୍ଷକ କରିଛନ୍ତି; ତେବେ ଏମିତି ଦ୍ୱାରପାଳ କିପରି ଗୃହର ଭୋଗ୍ୟ ଭୋଗ କରିପାରିବ? କୃଷ୍ଣ, ଯିଏ ଅନ୍ୟପଥଗାମୀଙ୍କ ପାଇଁ ନେତୃତ୍ୱ, ବିଦାୟ ନେଇଛନ୍ତି—ଏବେ ଧର୍ମ ସେତୁ ଭଙ୍ଗ କରିଥିବାମାନେ ମୋ ଶକ୍ତି ଦେଖନ୍ତୁ, ମୁଁ ଦଣ୍ଡ ଦେଉଛି।” ଏହିପରି କହି, କ୍ରୋଧ ଜନିତ ଲାଲ ଆଖିରେ, ସେ ଶିଶୁ ତାଙ୍କ ସହଖେଳୁଥିବା ମାନେ ସାଙ୍ଗରେ କୌଶିକୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି, ଶାପ ଦେଲେ—“ତକ୍ଷକ, ମୋ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ସପ୍ତମ ଦିନେ ଏହି ବଂଶନାଶକ ରାଜାକୁ ଦଂଶିବ।” ତାପରେ, ଛୁଆ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରି, ପିତାଙ୍କୁ ମୃତ ସାପରେ ମୁଣ୍ଡ ଝୁଲାଇ ଦେଖି, ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ।