ଏକ ଦୁଃଖଭରା କ୍ଷଣରେ କେହି ଅନ୍ତର୍ଗତ ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଲେ—“ହାୟ, ମୋ ବୃଦ୍ଧ ପିତାମାତା, ମୋ ଜୀବନସଂଗିନୀ, ଏବଂ ମୋ ଅପରିପକ୍ୱ ପୁଅ-ଜିଅମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମୋ ବିନା ଅସହାୟ ଓ ଦୁଃଖିତ, ସେମାନେ କିପରି ଏହି ଦୁଃଖରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରିବେ?” ଏହିପରି ଗୃହସ୍ନେହରେ ହୃଦୟ ବନ୍ଧି ରହିଲେ, ମନ ଭ୍ରମିତ ଓ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ସବୁବେଳେ ଏହି ଚିନ୍ତାରେ ଲିନ୍ନ ଥାଏ, ତାହାଁର ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ସେ ଗଭୀର ଅନ୍ଧକାରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ। ସୂତଦେବ କହିଲେ—ଯିଏ ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦଗ୍ଧ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ମା’ର ଗର୍ଭରେ ନିହତ ହେଲେ ନାହିଁ, ସେ ଅଦ୍ଭୁତ କୃଷ୍ଣଙ୍କ କୃପାରେ ରକ୍ଷା ପାଇଲେ। ଯିଏ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ରୋଷରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ତକ୍ଷକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ଆସନ୍ତିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମୃତ୍ୟୁବେଦନାରେ ଭ୍ରମିତ ହେଲେନି, କାରଣ ତାଙ୍କର ମନ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ଥିଲା। ସେ ସମସ୍ତ ସ୍ନେହ ବିଛିନ୍ନ କରି, ଅଜୟସ୍ଥିତିକୁ ବୁଝି, ବ୍ୟାସଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ନଦୀରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ଯେମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଗୌରବ ଗାଥାର ଅମୃତରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଭ୍ରମିତ ହୁଏନାହାନ୍ତି, କାରଣ ସେମାନେ ତାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି। ଅଭିମନ୍ୟୁପୁତ୍ର, ମହାଭକ୍ତ, ପୃଥିବୀରେ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କଲି ଯଦିଓ ସବୁଠାରେ ଥିଲେ, ତଥାପି ପ୍ରଭାବ ଫେଲିପାରିଲେନି। ଯେ ଦିନ ଏବଂ ଯେ ସମୟରେ ପ୍ରଭୁ ଏ ଭୂମିରୁ ବିଦାୟ ନେଲେ, ସେଇ ଦିନ ଏବଂ ସମୟରେ ଅଧର୍ମର ଉତ୍ସ କଲି ପଛୁଆଁରେ ଆସିଲେ। ସେ ଅମ୍ପିରାଟ କଲିଙ୍କୁ ଘୃଣା କରିନଥିଲେ, ଯେପରି ମଧୁମକ୍ଷୀ ଫୁଲର ରସ ନେଇଥାଏ; ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଭ ଫଳ ଶୀଘ୍ର ମିଳେ, ଅନ୍ୟମାନେ ପାଉନଥିବେ। କଲି ଦୁର୍ବଳଙ୍କୁ ଦେଖି ଧୃଷ୍ଟ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ଦେଖି ଭୟଭିତ ହୁଏ; ଜ୍ଞାନୀ ଓ ନିର୍ଭୟଙ୍କୁ କଲି କି କରିପାରିବ? ଅସାବଧାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ମଣିଷମାନେ ଭିତରେ ବଘା ବର୍ଗରେ ଚଲିଥାଏ। ମୁଁ ତୁମକୁ ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କ ଏହି ପବିତ୍ର କଥା କହିଛି, ଯେଉଁଥିରେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଗାଥା ରହିଛି, ତୁମେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ। ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଯେଉଁ କଥା ତାଙ୍କର ଗୁଣ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଉପରେ ଆଧାରିତ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ଜୀବନ କାମନା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସେବନ କରିବା ଉଚିତ। ତପସ୍ୱୀମାନେ କହିଲେ—“ହେ ସୂତ, ତୁମେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପାଇଁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଲୀଳା ଅମୃତ ଘୋଷଣା କରିଛ, ତେଣୁ ତୁମର ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଓ ଶୁଦ୍ଧ କୀର୍ତ୍ତି ହେଉ। ଏହି ଅନିଶ୍ଚିତ ଜଗତରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଲୋକଙ୍କ ମନ ଭ୍ରମିତ, ତୁମେ ଆମକୁ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କର ପଦପଦ୍ମର ମଧୁ-ମଦ ମାଦକ କରାଉଛ। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଭକ୍ତଙ୍କ ସାଙ୍ଗ ଏକ କ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଦିଅନ୍ତୁ କହି ଆମେ ବିନିମୟ କରିବୁନାହିଁ; ମଣିଷମାନେ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶ୍ରେୟସ୍ ତ ତଥାପି କହିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ସେଇ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ଯେଉଁଠି, ସେଠାର କଥା ଶୁଣି ଆନନ୍ଦ ପାଇବାରେ କିଏ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବାର ଆଶା କରିପାରିବ? ଯେଉଁଠି ବ୍ରହ୍ମାଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଗୁଣର ସୀମା ନ ପାଇପାରିଛନ୍ତି, ଏମିତି ନିର୍ଗୁଣ ପ୍ରଭୁଙ୍କ କଥାର ଅନ୍ତ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାଗବତ, ଆମ ପାଇଁ ହରିଙ୍କ ଉତ୍ତମ ଓ ପବିତ୍ର ଲୀଳା କଥା କହ, ଯେଉଁଠି ଶ୍ରବଣ କରିବାକୁ ଆମେ ଉତ୍ସୁକ୍ତ। ପରୀକ୍ଷିତ, ସେଇ ମହାଭକ୍ତ, ଯାହାଙ୍କର ଅଚଳ ବୁଦ୍ଧି ମୋକ୍ଷ ପ୍ରତି ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ଥିଲା, ବ୍ୟାସପୁତ୍ରଙ୍କ ଉପଦେଶ ଦ୍ୱାରା ଗରୁଡ଼ଧ୍ୱଜଙ୍କ ଚରଣକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ତେଣୁ, ଆମ ପାଇଁ ସେଇ ପରମ ଶୁଭ, ଅଦ୍ଭୁତ, ଯୋଗମୟ କଥା କହ, ଯାହାର ଅର୍ଥ ଗୁପ୍ତ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଯାହା ପରୀକ୍ଷିତ ଓ ଭକ୍ତମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇଥିଲେ। ସୂତ କହିଲେ—ଆଜି ଆମେ ନିମ୍ନ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବଡ଼ମାନଙ୍କ ଅନୁସରଣ କରି ଧନ୍ୟ ହେଲୁ। ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ବାଣୀ ସାଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଦୁଷ୍ଟ କୁଳ ଓ ମନସିକ ଦୁଃଖ ଶୀଘ୍ର ଦୂର ହୁଏ। ତେଣୁ, ସେଇ ଅସୀମ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଯେଉଁଠି ମହାପୁରୁଷମାନେ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ମହିମା କିମ୍ବା ଗୁଣ ଅପାର, ତାଙ୍କର ସ୍ତୁତି କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ କିଏ ଅଧିକ ଶୁଭ ଦେଖିପାରିବ? ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅପୂର୍ବ ଓ ଅପରିମିତ ଗୁଣ ଆଗରୁ ଏତେ ଉଦାହରଣ ଦେଲି ଯେ, ଯେଉଁ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପଦଧୂଳି ପାଇଁ ସମସ୍ତ ତ୍ୟାଗୀ ଲୋକ ଆଶା କରନ୍ତି, ତେଣୁ ସେ ନିଜେ ଏହି ପୂଜାକୁ ଆଶା କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହି ଭୂମିରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୂଜା ପାଇଁ ତାଙ୍କର ପାଦନଖରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଜଳ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରେ; ତେଣୁ, ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ପଦପଦ୍ମକୁ ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକ କିଏ ପବିତ୍ର ହେବେ ନାହିଁ? ଏଠି, ଭକ୍ତମାନେ ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଅଚାନକ ଦେହ ଓ ଦେହଜ ସମ୍ପର୍କର ସ୍ନେହ ତ୍ୟାଗ କରି, ହଂସମାନଙ୍କ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଅହିଂସା, ଶାନ୍ତି ଓ ନିଜର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଅବିରତ ରହିଥାଏ। ମୁଁ ତୁମେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିବାରୁ ଯେତେ ଦୂର ଜାଣେ, ତେତେ ଦୂର କହିବି; ଯେପରି ପକ୍ଷୀମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଆକାଶରେ ଉଡ଼ନ୍ତି, ସେପରି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ନିଜ ଅନୁଭୂତି ଅନୁଯାୟୀ ବିଷ୍ଣୁପଥ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏକ ଦିନ, ରାଜା ଶିକାର କରିବାକୁ କୁଞ୍ଜରେ ଘୁଞ୍ଚୁଥିଲେ, ଧନୁ ଉଠାଇ ଏକ ମୃଗକୁ ଧାଉଥିଲେ, ଅତିଶୟ କ୍ଳାନ୍ତ, ଖୁଦା ଓ ତିଆସରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ। ସେ ଜଳ ଖୋଜି ଏକ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଓ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ବସିଥିବା ଏକ ଋଷିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ମୁଦିଥିଲା। ଋଷି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ପ୍ରାଣ, ମନ, ବୁଦ୍ଧିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ତିନି ଗୁଣ ଉପରେ ଅତିକ୍ରମ କରି, ନିର୍ଗୁଣ ବ୍ରହ୍ମରେ ଏକତା ଲାଗିଥିଲେ। ମୁଁଜା ଓ ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଜଳ ପାଇଁ ତିଆସରେ ପୀଡ଼ିତ ରାଜା, ସେ ଅବସ୍ଥାରେ ତାଙ୍କୁ ଭିକ୍ଷା ମାଗିଲେ। ଘାସ, ମାଟି ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର, ଓ ପାନୀୟ ଜଳ ଓ ଶିଷ୍ଟ ବାକ୍ୟ ମିଳିଲା ନାହିଁ, ଏମିତି ଅବହେଳିତ ଅନୁଭବ କରି, ରାଜାଙ୍କ ମନରେ କ୍ରୋଧ ଜନ୍ମ ନେଲା। ଏପରି ଖୁଦା ଓ ତିଆସରେ ତାଙ୍କୁ ପୂର୍ବେ କେବେ ଏମିତି ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼ିନଥିଲା; ତେଣୁ ତାଙ୍କର ମନରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପ୍ରତି ଇର୍ଷ୍ୟା ଓ କ୍ରୋଧ ଉପଜିଲା।