ଭକ୍ତି ଭାବରେ ମୋ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଗୃହସ୍ଥ କର୍ତ୍ତବ୍ୟଗୁଡିକ କରି, କେହି ଗୃହରେ ରହିପାରିବେ, କେହି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଇପାରିବେ, କିମ୍ବା ସନ୍ତାନ ଥିଲେ ତା’କୁ ଛାଡି ଭିକ୍ଷୁ ଭଳି ଘୁଞ୍ଚିଯାଇପାରିବେ। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ଲୋକର ମନ ଘରେ ଆସକ୍ତ, ସନ୍ତାନ ଓ ଧନ ପାଇଁ ତୁଫାନ ଦେଉଛି, ଜନାନୀରେ ମୋହିତ, ଚିନ୍ତାରେ ଦୟାଳୁ, ଭ୍ରମିତ, ସେ ‘ମୋର’ ଓ ‘ମୁଁ’ ଭାବରେ ବନ୍ଧି ରହିଥାଏ। ଦୁଃଖ, “ମୋର ବୃଦ୍ଧ ପିତାମାତା, ପତ୍ନୀ, ଛୋଟ ପୁଅ-ଜିଅ—ମୋ ନାହିଁ ହେଲେ କିପରି ବଞ୍ଚିବେ? ସେମାନେ ଅସହାୟ ଓ ଦୁଃଖି।” ଏଭଳି ଘର ଆସକ୍ତିରେ ତା’ର ହୃଦୟ ଆବୃତ, ମନ ଭ୍ରମିତ, ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ସେମାନେ ପାଇଁ ନିତି ଚିନ୍ତା କରି, ମୃତ୍ୟୁରେ ଗଭୀର ଅନ୍ଧାରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥାଏ। ସୂତ ମହାରାଜ କହିଲେ—ଯିଏ ଅଶ୍ୱଥାମାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତଳିଗଲେ, କିନ୍ତୁ ମା’ର ଗର୍ଭରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେନି, ଅଦ୍ଭୁତ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦୟାରେ ସେ ରକ୍ଷିତ ହେଲେ। ଯିଏ ତକ୍ଷକ ଦ୍ୱାରା, ଏକ ମହାବିଦ୍ୱାନ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ରୋଷରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଜୀବନ ହାରାଇବାକୁ ଯାଉଥିଲେ, ମୃତ୍ୟୁର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଭ୍ରମିତ ହେଲେନି, କାରଣ ତା’ର ମନ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ଥିଲା। ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତିକୁ ଛାଡି, ଅଜୟ ସ୍ଥିତିକୁ ବୁଝି, ବ୍ୟାସଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ନଦୀରେ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ। ପ୍ରଭୁଙ୍କର ମହିମାମୟ କଥାର ଅମୃତରେ ଯେଉଁମାନେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ତା’ମାନେ ମୃତ୍ୟୁବେଳେ ମଧ୍ୟ ଭ୍ରମିତ ହେନାହାନ୍ତି, କାରଣ ସେମାନେ ତାଙ୍କର ପଦ ପ୍ରତି ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କର ପୁଅ, ମହାଭକ୍ତ ପରୀକ୍ଷିତ ଭୂମିରେ ରାଜ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି, କଳି ମହାଯଦି ଏଠାରେ ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତା’ର ପ୍ରଭାବ ପ୍ରବଳ ହେଇପାରେନି। ଯେ ଦିନ ଏବଂ ଯେ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ପ୍ରଭୁ ଭୂମିକୁ ଛାଡିଗଲେ, ସେଇ ସମୟରେ ଅନ୍ୟାୟର ମୂଳ କଳି ଆସିଗଲା। ରାଜା କଳିକୁ ଘୃଣା କରିନାହାନ୍ତି, ମଧୁମକୁ ଫୁଲର ରସ ନେଇଥିବା ପରି; ତା’ପାଇଁ ଶୁଭ ଫଳ ଶୀଘ୍ର ଆସିଥାଏ, ଅନ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଲଭ୍ୟ ନୁହେଁ। କଳି ଦୁର୍ବଳଙ୍କ ଠାରେ ଦୃଢ, ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ଠାରେ ଭୟଭୀତ; ଜ୍ଞାନୀ ଓ ନିର୍ଭୟଙ୍କୁ କଳି କି କରିପାରିବ? ଅସଚେତନ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ କଳି ଏକ ଭେଡ଼ା ପରି ଚଳିଥାଏ। ମୁଁ ତୁମକୁ ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କର ଏହି ପବିତ୍ର କଥା, ଯାହା ଭାସୁଦେବଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କଥାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବର୍ଣ୍ନନା କରିଛି। ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଯେଉଁ କଥା, ତା’ର ଗୁଣ ଓ କ୍ରିୟାର ଉପରେ ଆଧାରିତ, ତା’କୁ ଏହି ଜୀବନ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକମାନେ ସେବନ କରିବା ଉଚିତ। ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ଓ ସୂତ, ତୁମେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ଶୁଦ୍ଧ କୀର୍ତ୍ତିରେ ଅବିନାଶୀ ହେଉ, କାରଣ ତୁମେ ମର୍ତ୍ୟମାନେ ପାଇଁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ କୃତ୍ୟର ଅମୃତ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଛ। ଏହି ଅସ୍ଥିର ଜଗତରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଲୋକମାନେ ଭ୍ରମିତ, ତୁମେ ଆମକୁ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କର ପଦଅମ୍ବୁରୁହର ମଧୁ-ମଦ ପାନ କରାଇଲା। ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଭକ୍ତମାନେ ସହ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମିଳନ ମଧ୍ୟ ଆମେ ସ୍ଵର୍ଗ କିମ୍ବା ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ବଦଳାଇବାକୁ ଚାହିବାନାହିଁ—ଏହି ମର୍ତ୍ୟ ଲୋକର ଅନ୍ୟ ଉପକାର ତ କଥା ଅଲଗା। ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୁଣର କଥା ଶୁଣିବାରେ କିଏ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବ? ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଗୁଣର ଶେଷ ନ ପାଇଛନ୍ତି। ଏହିପରି, ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏକ, ଆମେ ଆଗ୍ରହରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ଆମ ପାଇଁ ହରିଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ଶୁଦ୍ଧ କ୍ରିୟା ଏବଂ ଗୁଣ କଥା କହ। ମହାଭକ୍ତ ପରୀକ୍ଷିତ, ଯାହାଙ୍କର ଅଚଳ ବୁଦ୍ଧି ମୁକ୍ତି ପ୍ରତି ଲଗା, ବ୍ୟାସଙ୍କ ପୁଅଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଗରୁଡ଼ ଚିହ୍ନିତ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ଏହିପରି, ଆମେ ଚାହୁଁଥିବା ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟମୟ, ଯୋଗ-ନିମ୍ନ କଥା, ଯାହାର ଅର୍ଥ ଗୁପ୍ତ ନୁହେଁ, ଏବଂ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଅନନ୍ତ କ୍ରିୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପରୀକ୍ଷିତ ଓ ଭକ୍ତମାନେ ଆନନ୍ଦ ପାଇଥିଲେ, କହ। ସୂତ କହିଲେ—ଆଜି ଆମେ ଅପସ୍ତ ଗୋତ୍ରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବଡ଼ମାନେ ଅନୁସରଣ କରି ଧନ୍ୟ ହେଲୁ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକମାନେ ଦେଇଥିବା କଥାର ସଙ୍ଗତି ଦ୍ୱାରା ଖରାପ କୁଳ ଓ ମନର ଦୁଃଖ ଶୀଘ୍ର ଦୂର ହୋଇଯାଏ। ତେଣୁ, ଯେଉଁ ଲୋକ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ଯେଉଁ ମହାତ୍ମାମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରୟ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ଲାଭ କରନ୍ତି। ଅନନ୍ତ ପ୍ରଭୁ, ଯାହାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଅପାର, ସେ ତାଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୁଣରେ ଅସୀମ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ। ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଅପୃତିମ ଗୁଣ ପ୍ରମାଣ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଯେ ମନ୍ତ୍ରଣା ହୋଇଛି, ଏହା ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଗୁଣକୁ ଦେଖାଏ। ପ୍ରଭୁଙ୍କର ପଦନଖରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଜଳ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ସାମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରେ; ଏଠାରେ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କର ପଦ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକ କିପରି ପବିତ୍ର ହେବେନାହିଁ? ଏଠାରେ, ଭକ୍ତମାନେ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ, ଦେହ ଓ ଦେହ ଆସକ୍ତିକୁ ଏକାଏକି ଛାଡି, ହଂସ ଋଷିମାନେ ଯେଉଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଥାନରେ ପହଁଚନ୍ତି, ସେଠାରେ ଅହିଂସା, ଶାନ୍ତି, ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବ୍ୟପ୍ତ ଅଛି। ଆମେ ତୁମେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛୁ, ମୁଁ ଆମ ଅନୁଭବ ଅନୁସାରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି। ପକ୍ଷୀମାନେ ଆକାଶରେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଉଡନ୍ତି, ଏପରି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ନିଜ ଅନୁଭବ ଅନୁଯାୟୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପଥ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏକଥା ଯେଉଁଠାରେ ପରୀକ୍ଷିତ ଜଙ୍ଗଲରେ ଶିକାର କରିବାକୁ ଧନୁଷ ଉଠାଇ ଏକ ମୃଗକୁ ଦୌଡ଼ିଲେ, ଖୁବ ଥକିଗଲେ, ଭୟଙ୍କର ଭୁଖ ଓ ତିଆରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ। ସେ ଜଳ ଖୋଜି ଏକ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏଠାରେ ଏକ ଋଷି ଶାନ୍ତି ଭାବରେ ବସିଥିଲେ, ତା’ର ଚକ୍ଷୁ ମୁଦ୍ରା। ଋଷି ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ଶ୍ୱାସ, ମନ, ବୁଦ୍ଧିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ତିନି ଲୋକ ଉପରେ, ବ୍ରହ୍ମାନ୍ଦରେ ବିଲୀନ ହେଇଥିଲେ, ଅଚଳ ହୋଇଗଲେ। ଝାଟି ଓ ମୃଗଚର୍ମରେ ଆବୃତ, ଗଳା ଶୁଅ, ରାଜା ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ତାଙ୍କଠାରେ ଭିକ୍ଷା ଚାହିଲେ। ଘାସ, ମାଟି ଓ ଅନ୍ୟ ଦାନ, ଜଳ ଓ ମଧୁର କଥା ମିଳିଲାନି, ଅପମାନ ଲାଗି ରାଜା କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ପୂର୍ବରୁ ଏପରି ଭୁଖ ଓ ତିଆରେ ତାଙ୍କୁ ଏତେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହୋଇନଥିଲା; ବ୍ରାହ୍ମଣ ପ୍ରତି ଇର୍ଷ୍ୟା ଓ କ୍ରୋଧ ଉପଜିଲା।