ଏହି ଜଗତରେ ମନୁଷ୍ୟ ଦିନେ ଦିନେ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ, ପିତୃଦେବତା ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ, ଦାନ, ଏବଂ ଉପଲବ୍ଧ ଅନୁଯାୟୀ ଭୋଜନ ଦ୍ୱାରା ଦେବତା, ଋଷି, ପିତୃଗଣ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ—ଯେଉଁମାନେ ମୋର ଅଂଶ—ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ ଧନ ଯଥାଯଥ ଉପାୟରେ, ସଠିକ୍ ଉପାୟରେ, କୌଣସି ଅନ୍ୟାୟ ବା ଦମନ ଛାଡ଼ି ଅର୍ଜନ କରାଯାଏ, ତାହାରେ ନିଜ ନିର୍ଭରଶୀଳମାନେଙ୍କୁ ପାଳନ କରିବା, ଏବଂ ନିତ୍ୟ ଧର୍ମକ୍ରିୟା, ଯଜ୍ଞ କରିବା ଦ୍ୱାରା ନ୍ୟାୟ ରଖିବା ଦାୟିତ୍ୱ ଅଛି। ଘରସଂସାର ପ୍ରତି ଅତି ଆସକ୍ତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଘରେ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ ଅସାବଧାନ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହି ନଶ୍ୱର ସଂସାରକୁ ଆଗରୁ ହିଁ ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି, ଯେପରି ତାହା ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହୋଇଯିବ। ପୁଅ-ପ୍ରାଣ, ଜନନୀ, ସ୍ତ୍ରୀ, ଏବଂ ନିକଟାତ୍ମୀୟମାନଙ୍କ ସହ ମିଳନ ଏକ ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ମିଳନ ପରି, ସେମାନେ ସ୍ଵପ୍ନ ପରି ଦେହକୁ ଛାଡ଼ି ଯାଆନ୍ତି। ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି, ମୁକ୍ତ ଆତ୍ମା ଘରେ ଅତିଥି ପରି ରହନ୍ତି, ତାଙ୍କର କୌଣସି ଅନ୍ତଃକ୍ଳେଶ ବା ଅହଂକାର ନଥାଏ। ଯଦି ସେ ମୋ ପାଇଁ ଭକ୍ତି ସହିତ ନିଜ ଘରସ୍ଥ ଧର୍ମ କରନ୍ତି, ତେବେ ଘରେ ରୁହନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ବନକୁ ଯାଆନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ସନ୍ତାନ ଥିଲେ ସନ୍ନ୍ୟାସ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ—ସବୁ ମୋ ପାଇଁ। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଘରରେ ଆସକ୍ତ, ପୁଅ, ଧନ, ନାରୀରେ ମୋହିତ ଓ ଦୁଃଖିତ, 'ମୋର' ଓ 'ମୁଁ' ଭାବରେ ବନ୍ଧିତ, ସେ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଥାଏ। 'ହାଏ! ମୋ ବୃଦ୍ଧ ପିତାମାତା, ସ୍ତ୍ରୀ, ଛୋଟ ପୁଅ-ମେଁ, ମୋ ନଥିଲେ କିପରି ଜୀବନ ଚାଲିବ? ସେମାନେ ଦୁଃଖରେ ଅନୁଭବ କରିବେ'—ଏପରି ଚିନ୍ତାରେ ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଆସକ୍ତ ଓ ମନ ମୁହଁ ହୋଇଥାଏ। ଏମିତି ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଏବଂ ଚିନ୍ତାରେ ଲୀନ ଅବସ୍ଥାରେ ସେ ମୃତ୍ୟୁବେଳେ ଗଭୀର ଅନ୍ଧକାରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ। ଏହି ସମୟରେ, ସୂତ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ: ଯିଏ ଅଶ୍ଵଥାମାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଦଗ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମାଆଁର ଗର୍ଭରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେବାରୁ ବଞ୍ଚିଗଲେ, ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦୟାରେ ରକ୍ଷା ପାଇଲେ। ତାଙ୍କୁ ଟକ୍ଷକ ନାଗ ମୃତ୍ୟୁ ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ମନ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନିର୍ମାଳ୍ୟ କରିଥିଲାବୋଲି, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଭ୍ରମିତ ହେଲେ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରି, ଅଜୟ ଅବସ୍ଥାକୁ ବୁଝି, ବ୍ୟାସଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଗୁଣଗାନର ଅମୃତ ଶ୍ରବଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁବେଳେ ମଧ୍ୟ ଭ୍ରମିତ ହେବେ ନାହାନ୍ତି, କାରଣ ସେମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଚରଣ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି। ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କ ପୁଅ, ମହାଭାଗବତ ପରୀକ୍ଷିତ ଯେପରିଅଞ୍ଚଳ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ସେଠାରେ କଲି ଯୁଗ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବ ପାଇପାରିଲା ନାହିଁ। ପ୍ରଭୁ ଭୂମି ଛାଡ଼ିଯିବା ଦିନ ଓ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ କଲି, ଅଧର୍ମର ମୂଳ, ଏହି ଭୂମିକୁ ଆସିଲା। ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତ କଲିଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରିଲେ ନାହିଁ, ଝୁମୁରି ମାଳାରୁ ମଧୁ ନେଇଥିବା ମଧୁମକ୍ଷୀ ପରି ସେ ଭଲ କଥା ନେଇଥିଲେ, ଏହିପରି ମଙ୍ଗଳ ସଫଳତା ଅନ୍ୟ କାହାରି ନାହିଁ। କଲି ଦୁର୍ବଳଙ୍କ ପାଖରେ ଦୁଷ୍ଟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ପାଖରେ ଭୟଭୀତ; ଅସାବଧାନ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟେ ସେ ନରମଧ୍ୟେ ବଘା ପରି ଚଳିଥାଏ। ମୁଁ ତୁମକୁ ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କ ଏହି ପବିତ୍ର କଥା କହିଛି, ଯେଉଁଥିରେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଅଛି। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶୁଭ କଥା, ତାଙ୍କର କର୍ମ ଓ ଗୁଣ ଯେଉଁ କଥାରେ ଅଛି, ତାହାକୁ ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ସତ୍ୟ ଜୀବନ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଶ୍ରବଣ କରିବା ଉଚିତ। ତେଣୁ, ମୂନିମାନେ କହିଲେ: ହେ ସୂତ, ତୁମେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ପବିତ୍ର କୀର୍ତ୍ତିର ଅଧିକାରୀ ହେଉ, କାରଣ ତୁମେ ମାନବମାନେଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣର ଲୀଳାମୃତ ପାନ କରାଉଛ। ଏହି ଅନିଶ୍ଚିତ ଜଗତରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଲୋକମାନେ ଭ୍ରମିତ, ତୁମେ ଆମକୁ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଚରଣାମୃତ ମଧୁ ପାନ କରାଉଛ। ସାଧୁଙ୍କ ସଙ୍ଗର ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ସ୍ଵର୍ଗ ବା ମୋକ୍ଷ ସହ ବଦଳାଯିବ ନୁହେଁ—ଏଠାରେ ମାନବମାନେ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କିଏ ଚାହିଁବ? କେଉଁ ଜଣେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଶ୍ରବଣ କରି ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବେ? ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଗୁଣାତୀତ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଗୁଣର ଶେଷ ପାଇପାରିନାହାନ୍ତି। ଏହିପରି, ହେ ସୂତ, ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାକ୍ତ, ଅତଏବ ଆମକୁ ହରିଙ୍କ ଶୁଭ ଓ ପବିତ୍ର କଥା, ଯେଉଁଥିରେ ଆମେ ଶ୍ରବଣ କରିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ, ତାହା କହ। ପରୀକ୍ଷିତ ମହାଭାଗବତ, ଯାହାଙ୍କର ଅଚଳ ବୁଦ୍ଧି ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଦିଗ୍ଦର୍ଶିତ, ବ୍ୟାସପୁତ୍ରଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଗରୁଡ଼ଧ୍ୱଜ ଚରଣକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ଏହିପରି ଅଦ୍ଭୁତ, ମଙ୍ଗଳମୟ, ଯୋଗମୟ ଏବଂ ଅନେକ ଲୀଳା ଭର୍ପୁର କଥା, ଯାହାର ଅର୍ଥ ଗୁପ୍ତ ନୁହେଁ, ଯାହା ପରୀକ୍ଷିତ ଓ ଭାକ୍ତମାନେ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ଆମକୁ କହ। ସୂତ କହିଲେ: ଆଜି ଆମେ ନିମ୍ନ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଜ୍ଞାନୀ ମହାନୁଭାବଙ୍କ ପଦଚିହ୍ନ ଅନୁସରଣ କରି ଧନ୍ୟ ହେଲୁ। ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଦୁଷ୍ଟ କୁଳ ଓ ମନୋବିକଳ୍ପ ଶୀଘ୍ର ଦୂର ହୋଇଯାଏ। ଏହା ଠାରୁ ଅଧିକ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରୟ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ସ୍ତୁତି କରିବାର ଫଳ କି? ଅନନ୍ତ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶକ୍ତି ଅପାର, ସେ ନିଜ ଗୁଣରେ ଅପାର ଅଟୁଟ। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅପୂର୍ବ ଗୁଣ ଏପରି ଯେ, ତାଙ୍କର ପଦଧୂଳି ପାଇଁ ତ୍ୟାଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସିଥାନ୍ତି, ଯଦ୍ୟପି ପ୍ରଭୁ କୌଣସି ଆଶା କରନ୍ତି ନାହିଁ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଦ୍ୟ ଜଳ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଦନଖରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ସେଇ ଜଳ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରେ; ଏହି ପୃଥିବୀରେ କିଏ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ପାଦ ଚାହିଁ ନ ପବିତ୍ର ହେବେ? ସେଠାରେ ଭକ୍ତ ଓ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଦେହ ଓ ଦେହୀୟ ସଂସ୍ପର୍ଶକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ହଂସମୁନିମାନେ ଯେଉଁପରି ଶାନ୍ତି, ଅହିଂସା ଓ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ରଖନ୍ତି, ସେଉଁପରି ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ମୁଁ ତୁମର ପ୍ରଶ୍ନର ଅନୁସାରେ ଯେତେ ଅନୁଭବ କରିଛି, ତାହା କହିବି। ପକ୍ଷୀମାନେ ଆକାଶରେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଉଡ଼ନ୍ତି, ସେଇପରି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ନିଜ ଅନୁଭବ ଅନୁଯାୟୀ ବିଷ୍ଣୁପଦ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି। ଏକଦିନ, ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତ ଶିକାର କରିବାକୁ ବନରେ ଘୁଞ୍ଚୁଥିଲେ, ଧନୁଷ୍ ତାଣି, ଏକ ମୃଗକୁ ଧାଉଥିଲେ।