ପରିକ୍ଷିତ୍ ମହାରାଜ ଦୟାଳୁ ଓ ଦୁଃଖୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି କରୁଣାଶୀଳ ଥିଲେ। ଯେଉଁ କଳି ଅପରାଧ କରି ତାଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ପଡ଼ି ଶରଣ ନେଲେ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ମାରିଲେ ନାହିଁ। ସାହସିକ ରାଜା ହସି ମৃদୁ ସ୍ମିତ ଦେଇ କହିଲେ, “ତୁମେ ଯେଉଁଠି ହାତ ଜୋଡ଼ି ଶରଣ ନେଲେ, ଗୁଡାକେଶର ଉତ୍ତରଧିକାରୀମାନଙ୍କଠାରୁ କୌଣସି ଭୟ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଧର୍ମର ଶତ୍ରୁ, ଏହି ମୋ ଅଧିନ ଭୂମିରେ ରୁହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। “ତୁମେ ମଣିଷମାନଙ୍କ ଶରୀର ଭିତରେ ବାସ କରିବା ସହିତ, ଲୋଭ, ମିଥ୍ୟା, ଚୋରି, ଅଧର୍ମ, ପାପ, ଧୋଖା, ବିବାଦ, ମିଥ୍ୟାଚାର—ଏହି ସମସ୍ତ ଅଧର୍ମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ତୁମେ ଏଠାରେ ରୁହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଧର୍ମ ଓ ସତ୍ୟର ସାଥି ହେଇ ରୁହ, ବିଶେଷକରି ସେଠି, ଯେଉଁଠି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞପତିଙ୍କୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଭଗବାନ୍ ହରି ଯଜ୍ଞର ଆକାର ଧାରଣ କରି ପୂଜାକାରୀଙ୍କୁ ଶୁଭ ଦିଅନ୍ତି, ସେଠି ସେ ଚଳ ଅଚଳ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା, ବାୟୁ ପରି ସବୁଠି ବ୍ୟାପ୍ତ।” ପରିକ୍ଷିତ୍ ରାଜାଙ୍କ ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଶୁଣି କଳି ଭୟରେ କପି କପି କାପୁଥିଲା। ତାଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବାକୁ ତୟାରି ରାଜାଙ୍କୁ ସେ କହିଲା, “ଏ ରାଜନ୍, ଆପଣଙ୍କ ଆଦେଶରେ ମୁଁ ଯେଉଁଠି ବସିବି, ତାଙ୍କୁ ଆପଣଙ୍କୁ ଧନୁଷ ବାଣ ସହିତ ଉପସ୍ଥିତ ଦେଖୁଛି। ଏହିଠି, ଧର୍ମର ପ୍ରତିରକ୍ଷକ, ମୋ ପାଇଁ ଏକ ସ୍ଥାନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସରିବି।” ତେବେ, ପରିକ୍ଷିତ୍ ଏହି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି, କଳିଙ୍କୁ ଚାରିଟି ସ୍ଥାନ ଦେଲେ—ଜୁଆ, ମଦ୍ୟପାନ, ଅନ୍ୟାଙ୍ଗନା ସହିତ ମିଳନ ଓ ହତ୍ୟା—ଏଠି ଚାରି ପ୍ରକାର ଅଧର୍ମ ବିଦ୍ୟମାନ। ପୁନି, କଳି ଅନୁରୋଧ କଲେ, ରାଜା ତାଙ୍କୁ ସୁନା ଦେଲେ, ଯାହାଠାରୁ ମିଥ୍ୟା, ମଦିରା, କାମନା, ରାଗ ଓ ପଞ୍ଚମ ଭାବେ ଶତ୍ରୁତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ଅଧର୍ମ ସ୍ଥାନ କଳିଙ୍କୁ ଦେଇ, ସେଠାରେ ରହିବାକୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ। ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ଯେଉଁଠି ଅଧର୍ମ ଅଧିକ, ଏଠାକୁ କେବେ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ବିଶେଷକରି ଧର୍ମପରାୟଣ, ରାଜା, ଜନନେତା କିମ୍ବା ଗୁରୁମାନେ। ପରିକ୍ଷିତ୍ ତିନିଟି ହରାଯାଇଥିବା ବୃଷଭର ପାଦ—ତପ, ଶୂଚିତା, ଦୟା—ପୁନଃ ସ୍ଥାପନ କଲେ, ଏବଂ ଧରାକୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ ସମୃଦ୍ଧ କଲେ। ବୃଦ୍ଧ ପିତାମହ ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଇବା ପରେ, ପରିକ୍ଷିତ୍ ସିଂହାସନରେ ବସିଲେ। ଏବେ ସେ କୌରବ ଗୌରବରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଟୁଟ ରାଜ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି। ଏମିତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ପୃଥିବୀକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବାବେଳେ, ଆପଣମାନେ ମହାଯଜ୍ଞରେ ଲିନ୍ନ ଅଛନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ି ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ଆନନ୍ଦରେ ବସୁଛନ୍ତି। ଯଦି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼େ, ସେ ବ୍ୟବସାୟ କିମ୍ବା ବସ୍ତୁ ବିକ୍ରୟ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଜୀବିକା ଚାଲାଇପାରେ, କିମ୍ବା ଅତି କଷ୍ଟରେ ତଳୱାର ଧରିପାରେ, କିନ୍ତୁ କୁକୁର-ଜୀବିକା ନେଇ ନୁହେଁ। କ୍ଷତ୍ରିୟ ବିପଦରେ ବ୍ୟାପାର କିମ୍ବା ଶିକାର କରିପାରେ, କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣର କାମ କରିପାରେ, କିନ୍ତୁ କୁକୁର-ଜୀବିକା ନୁହେଁ। ବୈଶ୍ୟ ଶୂଦ୍ରର କାମ କରିପାରେ, ଶୂଦ୍ର ମେହନତି କାମ କରିପାରେ, କିନ୍ତୁ ଦୁଃଖ ମୁକ୍ତ ହେଲେ ନିନ୍ଦାନୀୟ କାମ ନ କରିବା ଉଚିତ୍। ବ୍ୟକ୍ତି ଦୈନିକ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ, ପିତୃଦେବତା ପୂଜା, ଦାନ, ଉପଲବ୍ଧ ଅନ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଦେବ, ଋଷି, ପିତୃ ଓ ଜୀବମାନଙ୍କୁ (ଯେଉଁମାନେ ମୋ ରୂପ) ପୂଜିବା ଉଚିତ୍। ସଂଯୋଗରେ ମିଳିଥିବା କିମ୍ବା ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ଉପାୟରେ ଅର୍ଜିତ ଧନ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ନିର୍ଭରଶୀଳମାନଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରିବା ଓ ନ୍ୟାୟସମ୍ମତ ଭାବେ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ୍। ପରିବାର ପ୍ରତି ଅତିରିକ୍ତ ଆସକ୍ତି ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଗୃହସ୍ଥ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଅସାବଧାନ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ପ୍ରାଜ୍ଞମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଉଥିବା ବସ୍ତୁକୁ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ୱର ବୋଲି ଦେଖନ୍ତି। ପୁଅ, ସ୍ତ୍ରୀ, ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସଂଯୋଗୀ ଯାତ୍ରୀ ପରି; ସେମାନେ ଶରୀର ଛାଡ଼ି ସ୍୵ପ୍ନ ପରି ଅଲଗା ହୋଇଯାନ୍ତି। ଏପରି ଭାବନା କରି, ମୁକ୍ତ ମନିଷ୍ୟ ଅତିଥି ପରି ଗୃହରେ ରହେ, ଆସକ୍ତି ଓ ମମତାରେ ବନ୍ଧି ନ ହୁଏ। ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟମାନେ ମୋ ପାଇଁ କରି, ଗୃହେ ରହିବା, ବନକୁ ଯିବା କିମ୍ବା ପୁତ୍ର ଥିଲେ ସନ୍ନ୍ୟାସ ନେଇ ଭିକ୍ଷାଟଣା କରିବା ଉଚିତ୍। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁଠି ମନ ଗୃହରେ ଆସକ୍ତ, ସନ୍ତାନ ଓ ଧନ ଲୋଭରେ ଦୁଃଖିତ, ସ୍ତ୍ରୀ ମୋହରେ ମୁଗ୍ଧ, ସେ ‘ମୋର’ ଓ ‘ମୁଁ’ ଭାବନାରେ ବନ୍ଧି ଯାଏ। “ହାୟ, ମୋ ବୃଦ୍ଧ ପିତାମାତା, ସ୍ତ୍ରୀ, ଶିଶୁ ପୁଅ-ମେଁଝ ଝିଅମାନେ—ମୋ ଛାଡ଼ି ଅସହାୟ ଓ ଦୁଃଖୀ, ସେମାନେ କେମିତି ବଞ୍ଚିବେ?”—ଏପରି ଗୃହପ୍ରେମରେ ହୃଦୟ ବନ୍ଧି ଯାଇ, ମନ ମୁହଁ ହୋଇ, ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ରହି, ମୃତ୍ୟୁକାଳରେ ଗଭୀର ଅନ୍ଧକାରରେ ପ୍ରବେଶ କରେ। ସୂତ ମହାରାଜ କହିଲେ, “ଯିଏ ଅଶ୍ୱଥାମାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଦଗ୍ଧ ହେବା ସତ୍ୱେ ମା’ ଗର୍ଭରେ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇନଥିଲେ, ସେ ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ କୃପାରେ ରକ୍ଷିତ ହେଲେ। ଯିଏ ତକ୍ଷକ ନାଗଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଷ ଦେଇ ମାରାଯିବା ଉପରେ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ମୃତ୍ୟୁବେଦନାରେ ମନ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ଥିଲାବେଳେ ଭ୍ରମିତ ହେଲେ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ି, ଅଜୟ୍ୟ ଅବସ୍ଥା ବୁଝି, ବ୍ୟାସଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଗଙ୍ଗାଘାଟରେ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କଲେ। ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଚରିତାମୃତରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ବେଳେ ମଧ୍ୟ ଭ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, କାରଣ ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଚରଣାମୃତ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି। ଯତକି ଅଭିମନ୍ୟୁପୁତ୍ର ପରିକ୍ଷିତ୍ ଧରାକୁ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି, କଳି ବ୍ୟାପିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବଳବାନ ହେବାକୁ ପାରୁନାହିଁ। ଯେଉଁ ଦିନ ଏବଂ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ପ୍ରଭୁ ଧରା ଛାଡ଼ିଲେ, ସେଠାରୁ କଳି, ଅଧର୍ମର ମୂଳ, ପୃଥିବୀକୁ ଆସିଲା। ଏହି ରାଜା କଳିଙ୍କୁ ଘୃଣା କରୁନାହାନ୍ତି, ମଧୁମକ୍ଷୀ ପ୍ରକାର ଫୁଲର ମଧୁ ନେବା ପରି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର ଶୁଭ ଫଳ ମିଳେ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନୁହେଁ। କଳି ଦୁର୍ବଳଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦୁଷ୍ଟ ହୁଏ, ବଳବାନଙ୍କ ଠାରେ ଭୟଭୀତ; ଜ୍ଞାନୀ ଓ ନିର୍ଭୟଙ୍କୁ କିଛି କରିପାରେ ନାହିଁ; ଅସାବଧାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ମଣିଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଓଉଲି ପରି ଚଳି।