ସୂତ ମୁନି କହିଲେ: ଧର୍ମର ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତ ଦୁଃଖିତ ମନରେ, ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ପରୀକ୍ଷିତ କହିଲେ: ଆପଣ ଧର୍ମର ଜ୍ଞାତା ଓ ଧର୍ମର ଅବତାର, ଏହି ବଳର ଆକୃତିରେ ଆସିଛନ୍ତି; ଯେଉଁଠି ଅଧର୍ମ ହୁଏ, ସେଉଁଠି ତାହାକୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ତାହାର ଅଂଶୀ ହୁଏ। ହେତୁ, ଦିବ୍ୟ ମାୟାର ପଥ ମନ ଓ ବାଣୀ ପାଇଁ ଅଗମ୍ୟ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ। ତପସ୍ୟା, ପବିତ୍ରତା, କରୁଣା ଓ ସତ୍ୟ — ଏହି ଚାରିଟି ଧର୍ମର ଚରଣ ରୂପେ ସତ୍ୟ ଯୁଗରେ ଉପସ୍ଥାପିତ; ତୁମର ଅଭିମାନ, ଆସକ୍ତି ଓ ମଦ ଦ୍ୱାରା ତିନି ଚରଣ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଛି। ଏବେ, ଧର୍ମ, ତୁମର ଅବଶିଷ୍ଟ ଚରଣ ସତ୍ୟ; ଏହାକୁ ରକ୍ଷିବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ କଳି ମିଥ୍ୟାର ଉପରେ ଆଧିକାର କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି। ଏ ଭୂମି, ଭାର ବହିବାରେ କ୍ଷୀଣ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିୟୋଜିତ; ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପଦଚିହ୍ନରେ ସଜିତ। ଏହି ଧର୍ମବତୀ ଭୂମି, ତ୍ୟାଗ ଓ ଦୁଃଖରେ, କଣ୍ୟା ନୟନରେ ଅଶ୍ରୁ ନିଅପାଇ; 'ଅଯୋଗ୍ୟ ରାଜା ଓ ଶୂଦ୍ର ମୁଁକୁ ଉପଭୋଗ କରିବେ' ବୋଲି ସୋକ କରେ। ଏପରି ଭାବେ, ଧର୍ମ ଓ ଭୂମିକୁ ଆଶ୍ୱାସ କରି, ମହାରଥୀ ପରୀକ୍ଷିତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାର ନେଇ, ଅଧର୍ମର କାରଣକୁ ଦଣ୍ଡିତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ହତ୍ୟା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆଗେଇ, ରାଜା ସୂଚନା ଚିହ୍ନ ପରିତ୍ୟାଗ କରି, ଭୟରେ ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ କଲେ। ସେ ଦୁଃଖିତଙ୍କୁ କରୁଣା ପ୍ରଦାନ କରୁଥିବା ନାୟକ, ତାଙ୍କ ପାଦେ ପତିତ ହୋଇଥିବା, ଆଶ୍ରୟ ଯୋଗ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲେ ନାହିଁ; ହସ୍ତ କମଳରେ ହସି, ଏହି କଥା କହିଲେ: ଆପଣ, ଯେଉଁଠାରେ ଭୟ ନାହିଁ, ଗୁଡାକେଶର ଉତ୍ତରସୁରୀଙ୍କୁ ଭୟ ନାହିଁ; ଆପଣ ମୋ ରାଜ୍ୟରେ ରହିବେ ନାହିଁ, ଅଧର୍ମର ସାଥୀ। ମଣିଷ ଦେହରେ ଆପଣ ବସିଥିବା ଦ୍ୱାରା, ଅଧର୍ମର ଏହି ଦଳ ଉତ୍ପନ୍ନ — ଲୋଭ, ମିଥ୍ୟା, ଚୋରି, ଅଧର୍ମ, ପାପ, ଧୂର୍ତ୍ତତା, ବିବାଦ, ଉପାଧି। ଆପଣ ରହିବେ ନାହିଁ; ଧର୍ମ ଓ ସତ୍ୟ ରେ ବସିବା ଉଚିତ, ବିଶେଷ କରି ସେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞପତିଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ହରି ଯଜ୍ଞର ଆକୃତିରେ ପୂଜିତ, ସେଉଁଠି ପୂଜାର୍ଥୀଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ଦେଇଥାନ୍ତି; ଶ୍ୱାସ ପରି, ଭିତର ଓ ବାହାର, ସେ ସମସ୍ତ ଚେତନା ଓ ଅଚେତନା ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆତ୍ମା। ସୂତ କହିଲେ: ଏପରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପାଇ, କଳି ଭୟରେ କମ୍ପିତ; ଦଣ୍ଡ ଉତ୍ତୋଳିତ ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। କଳି କହିଲେ: ମହାରାଜ, ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ଯେଉଁଠି ମୁଁ ବସିବି, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଧନୁ ଓ ବାଣ ନେଇ ଉପସ୍ଥିତ ଦେଖୁଛି। ଏହି ହେତୁ, ଧର୍ମର ଉତ୍ତମ ରକ୍ଷକ, ମୋ ପାଇଁ ଏକ ସ୍ଥାନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ଅନୁସରିବି। ସୂତ କହିଲେ: ଏପରି ଅନୁରୋଧ ପାଇ, ପରୀକ୍ଷିତ କଳିକୁ ଏହି ସ୍ଥାନ ଦେଲେ — ଜୁଆ, ମଦ୍ୟପାନ, ମହିଳା ଓ ହତ୍ୟା; ଏଠି ଚାରି ପ୍ରକାର ଅଧର୍ମ ବିଦ୍ୟମାନ। ପୁନଃ, କଳି ପ୍ରାର୍ଥନା କଲାପରେ, ରାଜା ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଦେଲେ; ଏଠାରୁ ମିଥ୍ୟା, ମଦ, କାମ, ରାଗ ଓ ପଞ୍ଚମ — ଶତ୍ରୁତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏହି ପାଞ୍ଚ ଅଧର୍ମ ଉତ୍ସର ସ୍ଥାନ ପରୀକ୍ଷିତ ଦେଲେ, କଳି ଏଠି ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ଅନୁସରି ରହିଲା। ଏହି ହେତୁ, ଯେଉଁଠି ଲୋକ ମଙ୍ଗଳ ଚାହେ, ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ; ବିଶେଷ କରି ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ରାଜା, ଜନନାୟକ ବା ଶିକ୍ଷକ। ପରୀକ୍ଷିତ ବଳକୁ ତାଙ୍କର ତିନି ହାରାଯାଇଥିବା ଚରଣ — ତପ, ପବିତ୍ରତା, କରୁଣା — ପୁନଃ ଦେଇ, ଆଶ୍ୱାସ କଲେ; ଭୂମିକୁ ଉନ୍ନତ କରିଲେ। ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଠାକୁରଦାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାଜସିଂହାସନ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଯେବେ ରାଜା ବନକୁ ଯିବାକୁ ଚାହିଲେ। ଏବେ, ସେ ରାଜା, କୌରବ ରାଜାଙ୍କ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ହସ୍ତିନାପୁରରେ ରହୁଛନ୍ତି, ରାଜ୍ୟ ଓ ଯଶରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହି ପରୀକ୍ଷିତ ରାଜାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଏପରି, ଯେଉଁଠି ସେ ଭୂମିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରୁଛନ୍ତି, ଆପଣମାନେ ମହାଯଜ୍ଞରେ ନିମଗ୍ନ। ଏପରି ରାଜା, ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ପରିତ୍ୟାଗ କରି, ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି। ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦୁଃଖରେ, ବ୍ୟବସାୟ କିମ୍ବା ବସ୍ତୁ ବିକ୍ରୟ କରି କିମ୍ବା ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ ଯାପନ କରିପାରେ; କିନ୍ତୁ କୁକୁର ସମାନ ଜୀବିକା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏକ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ଅପୂର୍ବ ଅବସ୍ଥାରେ, ବୈଶ୍ୟର କାମ କିମ୍ବା ଶିକାର କରିପାରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣର କାମ କରିପାରେ; କିନ୍ତୁ କୁକୁର ସମାନ ଜୀବିକା ନୁହେଁ। ଏକ ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ରର କାମ ନେଇପାରେ; ଶୂଦ୍ର ମନ୍ଦ କାମ କରିପାରେ; କିନ୍ତୁ ଦୁଃଖ ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ନିନ୍ଦିତ ଜୀବିକା ଚାହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ, ପିତୃ ଓ ଦେବ ପୂଜା, ଦାନ, ଉପଲବ୍ଧ ଭୋଜନ ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରତିଦିନ ଦେବ, ଋଷି, ପିତୃ ଓ ଜୀବକୁ — ଯେଉଁଠି ମୁଁ ରୂପ ନେଇଛି — ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଅନ୍ୟାୟ ବିନା, ସଫଳ ଅର୍ଜିତ ଧନ ଦ୍ୱାରା, ନିର୍ଭରଶୀଳଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଓ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ। ପରିବାରରେ ଆସକ୍ତ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଗୃହସ୍ଥ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଅସାବଧାନ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଜ୍ଞାନୀ ଅନିତ୍ୟକୁ ଦୃଶ୍ୟ ନଥିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଶୂନ୍ୟ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି। ପୁତ୍ର, ଜାୟା, ସମୀପ ଆତ୍ମୀୟଙ୍କର ମିଳନ ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ମିଳନ ପରି; ଏମାନେ ଦେହ ଛାଡ଼ି ଯାଆନ୍ତି, ଦ୍ରୁତ ନିଦ୍ରା ପରେ ସ୍୵ପ୍ନ ପରି। ଏପରି ଚିନ୍ତନ କରି, ମୁକ୍ତ ଲୋକ ଗୃହରେ ଅତିଥି ପରି ରହିବେ, ଆସକ୍ତି ଓ ଅହଂକାର ରହିବେ ନାହିଁ। ଭକ୍ତି ସହିତ, ମୋ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଗୃହ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଏକାଠି ଘରେ ରହି, ବନକୁ ଯାଇ, କିମ୍ବା ସନ୍ତାନ ଥିଲେ ତ୍ୟାଗ କରି, ଭିକ୍ଷୁ ପରି ଘୁଞ୍ଚିପାରିବେ। କିନ୍ତୁ ଯାହାର ମନ ଘର ପ୍ରତି ଆସକ୍ତ, ସନ୍ତାନ ଓ ଧନ ଆଶାରେ ଦୁଃଖିତ, ନାରୀ ପ୍ରତି ମୋହିତ, ଦୁଃଖ ଭାବନାରେ ଅନ୍ଧ, 'ମୋର' ଓ 'ମୁଁ' ଭାବରେ ବନ୍ଧିତ। 'ହାୟ, ମୋର ବୃଦ୍ଧ ପିତାମାତା, ଜାୟା, ଶିଶୁ ପୁତ୍ର ଓ କନ୍ୟା — ମୋ ବିନା ଅସହାୟ ଓ ଦୁଃଖିତ — ସେମାନେ କିପରି ଜୀବନ ଯାପନ କରିବେ?' ଏପରି, ଘର ପ୍ରତି ଆସକ୍ତିରେ ମନ ମୁଗ୍ଧ, ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ସେମାନଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ଚିନ୍ତା କରି, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଗଭୀର ଅନ୍ଧକାରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ।