ଧର୍ମ ଧୃତ ଶୂର ରୂପରେ ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର, ତୁମେ ଯେଉଁପରି ଦୁଃଖିତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଦୂତ ଓ ନେତୃତ୍ୱ କରିଥିଲେ, ସେଉଁଠି ତୁମର ଏହି ଉଚିତ ବାକ୍ୟ ଅତି ଯୋଗ୍ୟ। ମୁଁ ଏହି ଦୁଃଖର ମୂଳ କାହା ଠାରୁ ଆସିଛି ଜାଣେନି, ମୁଁ ବିଭିନ୍ନ ମତ ଓ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ଅବାକ ହୋଇଛି, ଏବଂ ଏହି ଅବସ୍ଥାର ମୂଳ କାହା ଅଟୁଟ ଚିହ୍ନଟ କରିପାରୁନି। କେହି କହନ୍ତି ଆତ୍ମା ନିଜେ ନିଜର କାରଣ, କେହି କହନ୍ତି ଭାଗ୍ୟ, କେହି କର୍ମ, ଆଉ କେହି ପ୍ରକୃତିକୁ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନନ୍ତି। କେତେକ ଲୋକ ଏହାକୁ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ଓ ଅବର୍ଣ୍ଣନୀୟ ବୋଲି ମନନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତ ମତକୁ ତୁମେ ତୁମର ବିବେକରେ ବିଚାର କର।" ଏପରି ଧର୍ମ କହିବା ପରେ, ସୂତ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ— ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତ ଏହି କଥା ଶୁଣି ମନରେ ଦୁଃଖ ନେଇ ଧର୍ମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ଧର୍ମ ଉପଦେଶ ଦେଉଛ, ଏବଂ ତୁମେ ଧର୍ମ ରୂପେ ବୃଷ ଆକାର ଧାରଣ କରିଛ। ଯେଉଁଠାରେ ଅଧର୍ମ ଘଟେ, ସେଉଁଠାରେ ତାହା ଜଣାଇବାକୁ ଯିଏ ଆସେ, ସେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ଅଂଶ ଅଛି। କିମ୍ବା, ଦେବମାୟାର ଗତି ମନ ଓ ବାଣୀ ପାଇଁ ଅପ୍ରାପ୍ୟ—ଏହା ନିଶ୍ଚିତ।" "ତପ, ଶୁଚିତା, ଦୟା ଓ ସତ୍ୟ—ଏହି ଚାରିଟି ଧର୍ମର ପାଦ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ତୁମର ଅହଂକାର, ଆସକ୍ତି ଓ ମଦରେ ତାହାର ତିନୋଟି ଭାଙ୍ଗିଯାଇଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ତୁମର ଏକମାତ୍ର ଅବଶିଷ୍ଟ ପାଦ ‘ସତ୍ୟ’ ଅଛି, ଯାହାକୁ ତୁମେ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ କଳି ଅସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ଦଳନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ଏହି ଭୂମି ମଧ୍ୟ ଭାରାକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହୋଇଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପଦଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ। ସେ ଭୂମି ଏବେ ବିଧବା ଭାବେ କାନ୍ଦୁଛି, କାହିଁକିନା ଅଯୋଗ୍ୟ ରାଜାମାନେ, ଶୂଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନୁଚିତ ଲୋକେ ତା’କୁ ଉପଭୋଗ କରିବେ।" ଏପରି ଧର୍ମ ଓ ଭୂମିକୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ, ପରୀକ୍ଷିତ ମହାରାଜ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାର ଉଠାଇ, ଅଧର୍ମର ମୂଳକୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ। ଅଧର୍ମ ଚିହ୍ନ ଛାଡ଼ି, ଭୟଭୀତ ହୋଇ ତାଙ୍କର ପାଦ ପ୍ରତି ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଲେ। ନାୟକ ପରୀକ୍ଷିତ, ଦୁଃଖିତଙ୍କୁ ଦୟା କରି, ପଦେ ପତିତ ହୋଇଥିବା ଏହି ଅଧର୍ମକୁ ମାରିଲେ ନାହିଁ; ଅଳ୍ପ ହସି ସହ କହିଲେ, "ତୁମେ ଯେଉଁପରି ଶରଣ ନେଇଛ, ମୋ ରାଜ୍ୟରେ ତୁମ ପାଇଁ କିଛି ଭୟ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଅଧର୍ମ ସହ ତୁମେ ଏଠାରେ ରୁହିପାରିବେ ନାହିଁ।" "ମଣିଷ ଦେହ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ବାସ କରିବାରୁ ଲୋଭ, ଅସତ୍ୟ, ଚୋରି, ଅଧର୍ମ, ପାପ, ଧୋଖା, କଳହ ଓ ପାଖଣ୍ଡ ଦୃଢ଼ ହୋଇଛି। ତୁମେ ଧର୍ମ ଓ ସତ୍ୟ ଅନୁସରଣ କର, ବିଶେଷକରି ସେଉଁଠିଯେଉଁଠାରେ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି। ଯେଉଁଠାରେ ହରିଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ ରୂପେ ପୂଜା କରାଯାଏ, ସେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଦିଆଯାଏ, ସେଉଁଠି ସେ ସବୁଠୁ ଅନ୍ତର୍ଯାମୀ।" ସୂତ କହିଲେ, "ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କ ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ କଳି ଭୟଭୀତ ହୋଇ କହିଲା, 'ମହାରାଜ, ମୁଁ ଯେଉଁଠି ଯିବି, ତୁମେ ତୁମର ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ସହ ସେଉଁଠି ଉପସ୍ଥିତ। ଏହିପରି ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ, ମୋ ପାଇଁ ଏକ ସ୍ଥାନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କର, ଯେଉଁଠି ମୁଁ ତୁମ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସରଣ କରିବି।'" ଏହି ଅନୁରୋଧରେ, ପରୀକ୍ଷିତ କଳିଙ୍କୁ ଚାରିଟି ସ୍ଥାନ ଦେଲେ— ଜୁଆ, ମଦ୍ୟପାନ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟାସ୍ତ୍ରୀ ଗମନ ଓ ବଧ—ଏଠି ଚାରିଟି ଅଧର୍ମ ଅଧିଷ୍ଠିତ। ପୁନଃ, କଳି ଅନୁରୋଧ କଲାପରେ, ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଦିଆଗଲା; ଏଠାରୁ ଅସତ୍ୟ, ମଦ, କାମ, ରୋଷ ଓ ଶତ୍ରୁତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏହି ପଞ୍ଚ ଅଧର୍ମ ସ୍ଥାନ ଦେଇ, ପରୀକ୍ଷିତ କହିଲେ— ଧର୍ମପ୍ରିୟ ଲୋକ, ବିଶେଷକରି ରାଜା, ନେତା, ଗୁରୁ ଏହି ସ୍ଥାନ ଚାଡ଼ି ଚଲନ୍ତୁ।" ପରୀକ୍ଷିତ ବୃଷର ତିନିଟି ଭଙ୍ଗା ପାଦ—ତପ, ଶୁଚିତା, ଦୟା—ପୁନଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ, ଧର୍ମକୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ, ଭୂମିକୁ ସମୃଦ୍ଧ କଲେ। ତାଙ୍କର ପିତାମହ ଯେତେବେଳେ ବନବାସକୁ ଗଲେ, ସେଠାରୁ ରାଜ୍ୟର ଭାର ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। ବର୍ତ୍ତମାନ ସେ ହସ୍ତିନାପୁରରେ ରହି, ଶ୍ରୀମାନ୍ୟ ଓ ସ୍ୱାଧୀନ ରାଜା ଭାବେ ପ୍ରଭା ଦେଉଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଏପରି, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଭୂମିକୁ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ମହା ଯଜ୍ଞରେ ଲିନ ହୋଇପାରିଛନ୍ତି। ସେ ଦେବତାଙ୍କ ରଥରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସମସ୍ତ ଅପମୃତ୍ୟୁ ଛାଡ଼ି, ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି।" "ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯଦି ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ନ୍ତି, ତେବେ ବ୍ୟବସାୟ କିମ୍ବା ଉପଜିବିକା ନିମିତ୍ତେ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ କୁକୁର ଚରିତ୍ର ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। କ୍ଷତ୍ରିୟ ଦୁଃଖରେ ଥିଲେ ବୈଶ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଶିକାର କରିପାରନ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚରିତ୍ର ଅନୁସରଣ କରିପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ କୁକୁର ଚରିତ୍ର ନୁହେଁ। ବୈଶ୍ୟ ଶୂଦ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରନ୍ତି, ଶୂଦ୍ର ନିମ୍ନ ଶିଳ୍ପ କରିପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଦୁଃଖ ମୁକ୍ତ ହେଲେ ନିନ୍ଦନୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଚାଲିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।" "ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ, ପିତୃଦେବତା ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ତର୍ପଣ, ଦାନ, ଏବଂ ଯେଉଁ ଭୋଗ ମିଳେ, ତାହା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଦିନ ଦେବ, ଋଷି, ପିତୃ ଓ ଜୀବମାନେ—ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ, ଯେଉଁମାନେ ମୋ ରୂପ—ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ନ୍ୟାୟ ଉପାୟରେ ଅର୍ଜିତ ଧନ ଦ୍ୱାରା ପରିବାର ପାଳନ କରିବା, ଏବଂ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଚିହ୍ନ।" "ପରିବାରରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଆସକ୍ତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଗୃହସ୍ଥ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଅଲସ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଅସ୍ଥାୟୀକୁ, ଦୃଶ୍ୟମାନ ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଅଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ପୁଅ, ଜଣା, ପରିବାର—ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ସଙ୍ଗ ଯାତ୍ରାରେ ମିଳିଥିବା ମାନ୍ୟ ଭଳି, ସେମାନେ ଶରୀର ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯାନ୍ତି, ସ୍୵ପ୍ନ ଭଳି।" "ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି, ମୁକ୍ତ ଜନ ଗୃହସ୍ଥ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅତିଥି ଭଳି ରହନ୍ତି, ଆସକ୍ତି ଓ ଅହଂକାର ଛାଡ଼ି। ମୋ ପାଇଁ ଭକ୍ତି ସହ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କର୍ମ କରି, ଗୃହେ ରୁହନ୍ତୁ, ବନକୁ ଯାଆନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ସନ୍ତାନ ଥିଲେ ସନ୍ନ୍ୟାସ ନେଇ ଭିକ୍ଷାଟନ କରନ୍ତୁ।