ଏହି ସମୟରେ, ଧର୍ମର ଉଲ୍ଲଂଘନ ଦେଖି, ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତ୍ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ। ସେ ଭାବିଲେ—ଯେଉଁ ଜଣେ ନିର୍ମଳ ଲୋକଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ଦେଇଥାଏ, ସବୁଠି ଭୟ ପ୍ରଚାର କରିଥାଏ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକମାତ୍ର ଉପାୟ ହେଉଛି, ଦୁଷ୍ଟଙ୍କୁ ଦମନ କରି ଭଲ ଲୋକଙ୍କ ଭଲ କରିବା। ଏହିପରି ଅପରାଧ କରୁଥିବା ଜଣେ ମର୍ତ୍ୟ ଲୋକ, ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ଆମେ ଦଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ୍। ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି ନିଜ ଧର୍ମ ପାଳନ କରିବା, ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଶାସନ କରିବା, ଏବଂ କଷ୍ଟ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମରୁ ଅପସ୍ଥାନ କରିବା ନୁହେଁ। ଏହି ଉଚିତ୍ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଧର୍ମ ଅପର ରୂପରେ, ବଳର ରୂପରେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ତୁମେ ଯେଉଁ ଉପାୟରେ ଦୁଃଖିତମାନେ ପାଇଁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଉଛ, ଏହି କଥା ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥାର୍ଥ। ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଦୂତ ଓ ନାୟକ ହେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ତୁମେ।” ଧର୍ମ କହିଲେ—“ଆମେ ଦୁଃଖର ବିଜ ନାହିଁ, ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ମତ ରହିଛି, ଆମେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଜଣା ନାହିଁ। କିଏ ତାହା ନିଜକୁ ନିଜ ମନେ, କିଏ ଭାଗ୍ୟ, କିଏ କର୍ମ, କିଏ ପ୍ରକୃତିକୁ ଆଧିପତ୍ୟ ଭାବେ ଦେଖେ। କିଏ ଏହାକୁ ଅବିବେଚନୀୟ ଓ ବର୍ଣ୍ୟନା ଅସମ୍ଭବ ଭାବେ ଦେଖିଥାଏ। ରାଜା, ତୁମେ ନିଜ ବିବେକ ଅନୁସାରେ ଚିନ୍ତା କର।” ଧର୍ମ ଏପରି କହିବା ପରେ, ପରୀକ୍ଷିତ୍ ଏକାଗ୍ର ମନରେ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—“ତୁମେ ଧର୍ମର ଉପଦେଶ ଦେଉଛ, ତୁମେ ଧର୍ମ ଅଟୁଟ ରୂପରେ ବଳ ରୂପରେ ଆସିଛ। ଯେଉଁଠି ଅଧର୍ମ ହୁଏ, ସେଠି ତାହାର ଖବରଦାର ମଧ୍ୟ ଦଣ୍ଡର ଅଂଶୀ। ବସ୍ତବରେ, ଦିବ୍ୟ ମାୟାର ଗତି ମନ ଓ ଭାଷା ପାଇଁ ଅଗ୍ରାହ୍ୟ।” ସତ୍ୟଯୁଗରେ ତ୍ୟାଗ, ପବିତ୍ରତା, ଦୟା ଓ ସତ୍ୟ ଧର୍ମର ଚାରିଟି ଉପସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା। ତୁମର ଅଭିମାନ, ଆସକ୍ତି ଓ ମଦ ଦ୍ୱାରା ତିନିଟି ଭାଙ୍ଗି ଯାଇଛି। ଏବେ ଏକମାତ୍ର ଅବଶିଷ୍ଟ ପାଦ ହେଉଛି ସତ୍ୟ; ଏହାକୁ ତୁମେ ରକ୍ଷା କର। କିନ୍ତୁ କଳି, ମିଥ୍ୟାର ଉପରେ ଆଧିକ୍ୟ ରଖି, ଏହାକୁ ଦଳାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି। ଏହି ଭୂମି, ଭାର ଉପରେ ଭାରବାହା କରି, ଭଗବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିୟୁତ ହୋଇଛି; ଶ୍ରୀମାନ୍ ଭଗବାନଙ୍କ ପଦଚିହ୍ନରେ ସମସ୍ତଠି ଶୋଭିତ। ଏହି ସତ୍ୟବତୀ ଭୂମି, ଏବେ ଅବନତ ଓ ଦୁଃଖିତ, ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁରେ କାନ୍ଦୁଛି; ସେ କହୁଛି—‘ଅଯୋଗ୍ୟ ରାଜା, ଶାସକ ରୂପରେ ଟିକିଛନ୍ତି, ଶୂଦ୍ରମାନେ ମୋତେ ଉପଭୋଗ କରିବେ।’ ପରୀକ୍ଷିତ୍ ଧର୍ମ ଓ ଭୂମିକୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଲେ, ତାପରେ ତାଙ୍କ ଧର୍ମାଧର୍ମର ମୂଳ କାରଣକୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବା ପାଇଁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାର ନେଇ ଚାଲିଲେ। ରାଜାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଯାଉଥିବା କଳି, ରାଜାର ଚରଣରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ଭୟରେ ଅତିବ୍ୟସ୍ତ ହେଲେ। ପରୀକ୍ଷିତ୍ ଦୁଃଖିତଙ୍କୁ ଦୟା କରି, ଚରଣରେ ପଡ଼ିଥିବା କଳିକୁ ମାରିଲେ ନାହିଁ; ହସି ହସି କହିଲେ—“ତୁମେ ଯେଉଁ ଭୟଭୀତ ହାତ ଜୋଡିଛ, ଗୁଡାକେଶର ଉତ୍ତରଜନ୍ମରୁ କୌଣସି ଭୟ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ତୁମେ ମୋ ରାଜ୍ୟରେ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଅଧର୍ମର ସାଥୀ।” “ମନୁଷ୍ୟ ଦେହରେ ତୁମେ ବାସ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଅଧର୍ମର ଏହି ଦଳ ଦେଖାଯାଏ—ଲୋଭ, ମିଥ୍ୟା, ଚୋରି, ଅଧର୍ମ, ପାପ, ଧୋଖା, କଳହ, ଅଭିନବ। ତୁମେ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଧର୍ମ ଓ ସତ୍ୟରେ ରହିବା ଉଚିତ୍, ବିଶେଷକରି ଏହି ସ୍ଥାନରେ, ଯେଉଁଠି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞପତିଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି।” “ଯେଉଁଠି ହରି, ଯଜ୍ଞର ରୂପ ନେଇ, ପୂଜାକାରୀଙ୍କୁ ଶୁଭ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଓ ବାହ୍ୟ ବାୟୁର ଭଳି, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆତ୍ମା।” ସୂତ ଏହି କଥା କହିବା ପରେ, ପରୀକ୍ଷିତ୍ ତଳୱାର ଉଠାଇ, କଳିକୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। କଳି କହିଲେ—“ମହାରାଜ, ମୁଁ ଯେଉଁଠି ରହିବି, ତୁମେ ତୁମ ଧନୁଷ ଓ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ସେଠି ଉପସ୍ଥିତ ଦେଖିବି। ତେଣୁ, ଧର୍ମର ଉତ୍ତମ ପ୍ରତିଷ୍ଠାପକ, ମୋ ପାଇଁ ଏକ ସ୍ଥାନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କର, ଯେଉଁଠି ମୁଁ ତୁମ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ବାସ କରିପାରିବି।” ସୂତ କହିଲେ—ପରୀକ୍ଷିତ୍ ତାପରେ କଳିକୁ ଚାରିଟି ସ୍ଥାନ ଦେଲେ: ଜୁଆ, ମଦପାନ, ଅସତ୍ ନାରୀ, ହତ୍ୟା—ଏଠି ଚାରି ଧର୍ମବିରୋଧୀ କାର୍ଯ୍ୟ ବ୍ୟାପ୍ତ। ପୁନଃ, କଳି ଅନୁରୋଧ କଲେ, ରାଜା ତାଙ୍କୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦେଲେ; ଏଠୁ ମିଥ୍ୟା, ମଦ, ଅଭିଲାଷା, କାମ ଓ ଶତ୍ରୁତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏହି ପଞ୍ଚ ଅଧର୍ମର ସ୍ଥାନ ପରୀକ୍ଷିତ୍ ଦେଲେ, କଳି ତାହାରେ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ବାସ କଲେ। ଏହିପରି ଅଧର୍ମର ଉପସ୍ଥାନରୁ ଦୂରେ ରହିବା ଉଚିତ୍, ବିଶେଷକରି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ରାଜା, ନେତା କିମ୍ବା ଶିକ୍ଷକ ପାଇଁ। ପରୀକ୍ଷିତ୍ ଧର୍ମର ତିନି ହାରାଯାଇଥିବା ପାଦ—ତ୍ୟାଗ, ପବିତ୍ରତା, ଦୟା—ପୁନଃ ସ୍ଥାପନ କଲେ, ଧର୍ମ ଓ ଭୂମିକୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଲେ, ଭୂମିକୁ ଫଳବନ୍ତ କଲେ। ସେ ଏବେ ନିଜ ଠାକୁରା ଦ୍ୱାରା ଦିଆ ରାଜସିଂହାସନରେ ବସିଛନ୍ତି; ଠାକୁରା ଅବସର ନେବାକୁ ଚାହିଲେ। ଏବେ ଏହି ରାଜା, କୌରବ ରାଜାଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ହସ୍ତିନାପୁରରେ ରହୁଛନ୍ତି। ଏହି ଅଭିମନ୍ୟୁପୁତ୍ର ରାଜାର ଶକ୍ତି ଏପରି, ଯେତେବେଳେ ସେ ଭୂମିକୁ ସୁରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି, ତୁମେ ସମସ୍ତେ ମହାୟଜ୍ଞରେ ଲିନ। ଏପରି ରାଜା, ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ପରିତ୍ୟାଗ କରି, ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ଶୁଭ ଉପଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି। ଏଠି ବିଦ୍ୱାନ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୁଃଖରେ ବ୍ୟପ୍ତ ହେଲେ, ବ୍ୟବସାୟ କିମ୍ବା ଦ୍ରବ୍ୟ ବିକ୍ରୟ କରି ଜୀବନ ନେଇପାରିବେ, କିମ୍ବା ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା; କିନ୍ତୁ କୁକୁର ଭଳି ଜୀବନ ନେଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। କ୍ଷତ୍ରିୟ ଦୁଃଖରେ ଏକ ବୈଶ୍ୟ ରାଜି କାମ କରିପାରିବେ, କିମ୍ବା ଶିକାର କରିପାରିବେ, କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭଳି କର୍ମ କରିପାରିବେ; କିନ୍ତୁ କୁକୁର ଭଳି ଜୀବନ ନେଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ବୈଶ୍ୟ ଶୂଦ୍ର ଭଳି କାମ କରିପାରିବେ, ଶୂଦ୍ର ନିଜ କୌଶଳ କାମ କରିପାରିବେ; କିନ୍ତୁ ଦୁଃଖ ଦୂର ହେଲେ, ନିନ୍ଦିତ କାମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ବେଦ ପାଠ, ପିତୃପୂଜା, ଦେବପୂଜା, ଦାନ, ଓ ଉପଲବ୍ଧ ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ଦେବତା, ଋଷି, ପିତୃ ଓ ଜୀବମାନେ—ଏମାନେ ମୋ ରୂପ—ଦୈନିକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।