ପରୀକ୍ଷିତ୍ ମହାରାଜ ଏକ ଦିନ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ କେହି ଦୁର୍ବଳ ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟ ଭାବେ କ୍ଷତି କରୁଛନ୍ତି । ସେ ତାହାକୁ ଦେଖି ରୂଷ୍ଟ ହେଇ ପଚାରିଲେ, "ତୁମେ କିଏ? ଏହି ଭୂମିରେ ମୋର ସୁରକ୍ଷା ତଳେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ କିପରି ଏମିତି ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଓ ଦୁର୍ବଳଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟ କରୁଛ? ତୁମେ ରାଜା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛ, କିନ୍ତୁ କାର୍ଯ୍ୟ ଅଭିନେତାଙ୍କ ପରି, ଦ୍ୱିଜାତି ନୁହଁ ।" ସେଉଁଠି ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରୁଥିଲା । ପରୀକ୍ଷିତ୍ କହିଲେ, "ଏହି ପ୍ରକାର ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁ ଯୋଗ୍ୟ । ଏବେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏବଂ ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀ ଅର୍ଜୁନ ଦୂରେ ଯାଇଛନ୍ତି, ଏହି ଅନ୍ୟାୟ ଦେଖି ମୁଁ ତୁମକୁ ଦଣ୍ଡିତ କରିବି ।" ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି ଧଳା କମଳ ଡଣ୍ଡା ପରି ଧଳା ଥିଲେ, ଚାରିଟିଏ ପାଦ ମଧ୍ୟରୁ କେବଳ ଏକ ପାଦ ରହିଥିଲା । ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ପରୀକ୍ଷିତ୍ ପଚାରିଲେ, "ତୁମେ କ'ଣ ଧର୍ମର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ବୃଷଭ? ତୁମ ଏଭଳି ଦୁଃଖ କାହିଁକି?" ସେଉଁଠି ପୃଥିବୀ ମାତା, ସୁରଭିର କନ୍ୟା, ଦୁଃଖିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ । ପରୀକ୍ଷିତ୍ ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ କହିଲେ, "ମା, ତୁମେ ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ । ଏଠାରେ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବାର ଦାୟିତ୍ୱ ମୋର । ମୁଁ ତୁମର ଭୟ ଦୂର କରିବି ।" ଏହି ସମୟରେ ପରୀକ୍ଷିତ୍ ଚିନ୍ତା କଲେ, "ଯେଉଁ ରାଜ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଭଲ ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖିତ, ସେଉଁଠି ରାଜା ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି, ଆୟୁ, ଶ୍ରୀ ଓ ଧର୍ମ ହରାଇଦିଏ । ରାଜାଙ୍କର ପ୍ରଧାନ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି ଦୁଃଖିତଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ଓ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡିତ କରିବା । ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରାଣୀ ମାନବ ଶତ୍ରୁକୁ ମୁଁ ହତ୍ୟା କରିବି ।" ପରୀକ୍ଷିତ୍ ପୁନି ପୃଥିବୀକୁ ପଚାରିଲେ, "ତୁମର ତିନିଟି ପାଦ କିଏ ଛେଦିଛି? ଏମିତି ଦୁଃଖ ଦେବା ଲୋକ କୃଷ୍ଣର ଭକ୍ତ ରାଜ୍ୟରେ ତ କେବେ ଥିବେ ନାହିଁ । ବୃଷଭ, କୃପା କରି କହ, କିଏ ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦୋଷଙ୍କୁ ଅପବାଦ ଦେଇଛି?" ପରୀକ୍ଷିତ୍ ଏହି ଭାବରେ କହିଲେ, "ଯିଏ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରେ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟ ସୃଷ୍ଟି କରେ, ସେଉଁଠି ଦୁଷ୍ଟଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡିତ କଲେ ଭଲ ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ହୁଏ । ଯିଏ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟାୟ କରେ, ସେଉଁଠାରୁ ମୁଁ ସ୍ୱୟଂ ତାଙ୍କର ବାହୁ ଧରି ଦଣ୍ଡିତ କରିବି, ସେ ମରଣଶୀଳ ହେଉ କି ରତ୍ନ ଧାରଣ କରୁଥିବା ରାଜା ହେଉ । ରାଜାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମ ହେଉଛି ସ୍ୱଧର୍ମ ରକ୍ଷା କରିବା ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ପ୍ରଜାକୁ ଶାସନ କରିବା ।" ଏହା ପରେ ଧର୍ମ ରୂପୀ ବୃଷଭ କହିଲେ, "ହେ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ, ତୁମର ଏହି ଉଚିତ କଥା ଦୁଃଖିତଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ । ଏହି ପାଣ୍ଡବମାନେ ଯେଉଁଠି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦୂତ ଓ ନେତୃତ୍ୱ ଲାଗିଥିଲେ, ସେଉଁଠି ଏହି ଧର୍ମ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ ।" ଧର୍ମ ପ୍ରକାଶ କଲେ, "ଆମେ କାହାରି ଦୁଃଖର ମୂଳ ନୁହଁ । ଆମେ ଭାଷାର ବିଭାଗରେ ଭ୍ରମିତ ହେଉଛୁ । କେହି କହନ୍ତି ଆତ୍ମା ହିଁ କର୍ତ୍ତା, କେହି କହନ୍ତି ଭାଗ୍ୟ, କେହି କର୍ମକୁ କର୍ତ୍ତା କହନ୍ତି, କେହି ପ୍ରକୃତିକୁ । କେହି କହନ୍ତି ଏହା ଅବିବେଚ୍ୟ । ଏହି ବିଷୟ ତୁମେ ବିବେକରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି କର।" ଏବେ ସୂତ ମହାମୁନି କହିଲେ — ଧର୍ମ ଏପରି କହିଥିବାବେଳେ, ପରୀକ୍ଷିତ୍ ଏକାଗ୍ର ମନରେ ଦୁଃଖ ଜଣାଇ କହିଲେ, "ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ବୃଷଭ, ତୁମେ ସ୍ୱୟଂ ଧର୍ମ ହେଉଛ । ଯେଉଁଠି ଅଧର୍ମ ହୁଏ, ସେଠାରେ ତାହାର ସୂଚନାଦାତା ମଧ୍ୟ ଦଣ୍ଡ ଯୋଗ୍ୟ । କିମ୍ବା, ଦେବମାୟାର ଗତି ମନ ଓ ଭାଷା ଦ୍ୱାରା ଅଗୋଚର ।" ପରୀକ୍ଷିତ୍ କହିଲେ, "ତପସ୍ୟା, ପବିତ୍ରତା, ଦୟା ଓ ସତ୍ୟ — ଏହି ଚାରିଟି ଧର୍ମ ଯୁଗରେ ଧର୍ମର ଚାରି ପାଦ । ତୁମର ଅଭିମାନ, ଆସକ୍ତି ଓ ମଦ ଦ୍ୱାରା ତିନିଟି ଭାଙ୍ଗି ଯାଇଛି । ବର୍ତ୍ତମାନ ସତ୍ୟ ଏକମାତ୍ର ପାଦ ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଛି, ଯାହାକୁ ତୁମେ ରକ୍ଷା କର । କିନ୍ତୁ କଳି ଯୁଗ ମିଥ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି ।" "ଏହି ପୃଥିବୀ, ଭାର ବହୁଥିବା, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ । ସେଉଁଠି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଚରଣ ଚିହ୍ନ ସବୁଠି ଅଙ୍କିତ । ଏହି ଧରା ଅବଲମ୍ବିତା, ଦୁଃଖିତ ଓ ଅନାଥ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଶ୍ରୁଝରାଉଛି—'ଅଯୋଗ୍ୟ ରାଜା ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ ମୋତେ ଭୋଗିବେ' ବୋଲି ବିଳାପ କରୁଛି ।" ଏପରି ଭାବରେ ପରୀକ୍ଷିତ୍ ଧର୍ମ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ । ତାପରେ ସେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାର ଉଠାଇ, ଅଧର୍ମର କାରଣକୁ ଦଣ୍ଡିତ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ । ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ରାଜା ଚିହ୍ନ ଛାଡ଼ି, ଭୟଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ ପରୀକ୍ଷିତ୍ ଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ଶରଣ ନେଲେ, ସେଉଁଠି ଦୟାବାନ୍ ପରୀକ୍ଷିତ୍ ତାଙ୍କୁ ମାରିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ମୁସ୍କୁରାଇ କହିଲେ, "ଯେଉଁଠି ଶରଣ ନେଉଥିବା ଲୋକ ଅଛନ୍ତି, ଗୁଡାକେଶ ଗୋତ୍ରୀୟ ରାଜାମାନେ ସେଉଁଠି କେବେ ଭୟ ଦେଇନାହାନ୍ତି । ତୁମେ ମୋ ରାଜ୍ୟରେ ରୁହିବାକୁ ପାରିବେ ନାହିଁ, ଅଧର୍ମର ସାଥୀ ।" "ତୁମେ ଯେଉଁଠି ମାନବ ଦେହରେ ବସିଛ, ସେଉଁଠି ଲୋଭ, ମିଥ୍ୟା, ଚୋରି, ଅନାଚାର, ପାପ, ଧୂର୍ତ୍ତତା, ବିବାଦ ଓ ପାଖଣ୍ଡ ଆସିଛି । ତୁମେ ଧର୍ମ ଓ ସତ୍ୟ ସହିତ ରୁହ, ବିଶେଷକରି ସେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞପତିଙ୍କୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି ।" "ଯେଉଁଠି ହରିଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ ରୂପେ ପୂଜା କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଓ ବାହାରେ ବାୟୁପରି ଥିବା, ସଜୀବ ଓ ନିର୍ଜୀବ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା ହେବା ଭଗବାନ୍ ମଙ୍ଗଳ ଦେଇଥାନ୍ତି ।" ସୂତ କହିଲେ — ପରୀକ୍ଷିତ୍ ଙ୍କ ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ କଳି ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ତଳୱାର ଉଠାଇଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲା, "ମହାରାଜ, ଯେଉଁଠି ମୁଁ ବସିବି, ସେଉଁଠି ତୁମେ ଧନୁଷ ବାଣ ନେଇ ଉପସ୍ଥିତ ଦେଖିବି । ତେଣୁ ମୋ ପାଇଁ ଏକ ଅଞ୍ଚଳ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କର, ଯେଉଁଠି ମୁଁ ତୁମ ଆଦେଶ ଅନୁସରିବି ।" ଏହା ପରେ ପରୀକ୍ଷିତ୍ କଳିକୁ ଚାରିଟି ସ୍ଥାନ ଦେଲେ — ଜୁଆ, ମଦ୍ୟପାନ, ଅସତୀ ମହିଳା, ଓ ହତ୍ୟା; ଏଠି ଚାରି ବିଧର ଅଧର୍ମ ବସିଛି । ପୁନି କଳି ଅନୁରୋଧ କଲେ, ତେବେ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ସୁନା ଦେଲେ, ଯାହାଠାରୁ ମିଥ୍ୟା, ମଦ, କାମ, ରାଗ ଓ ଶତ୍ରୁତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା ।