ଏକ ସମୟରେ, ନାରଦ ମୁନି ଦୁଇଜଣ ଦୟାଳୁ ଜନକୁ ଏଠାରେ ରଖି ଚିନ୍ତା କରିଲେ—“ସତ୍ପୁରୁଷ କେଉଁଠି ମିଳିବେ? ସେମାନେ କିପରି ଉପାୟ ଦେବେ? ଆକାଶକୁ ଯାଇଥିବା ଶବ୍ଦ ଅନୁସାରେ ମୁଁ କଣ କରିବି?” ସୂତ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ: ନାରଦ ମୁନି ସେହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଏଠାରେ ରଖି, ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ଯାଇ ଏକ ତୀର୍ଥରୁ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥକୁ ଯାହାରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଋଷିମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଲେ। ଏହି ଘଟଣା ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶୁଣାଗଲା, କିନ୍ତୁ ଅନେକ ବିଚାର କରି ସେମାନେ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ। କିଛି ଲୋକ କହିଲେ ଏହା ଅସମ୍ଭବ, କିଛି କହିଲେ ଏହା ବୁଝିବା ଅତି କଷ୍ଟକର; କିଛି ଚୁପ ହେଲେ, ଅନ୍ୟ କିଛି ଭୟରେ ପଳାଇ ଗଲେ। ତିନି ଲୋକରେ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ବେଦ, ବେଦାନ୍ତ ଓ ଗୀତାର ଉଚ୍ଚାରଣ ଦ୍ୱାରା ଜଗତ ଜାଗୃତ ହେଲା। କିନ୍ତୁ ଭକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟର ତ୍ରୟ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା ନାହିଁ, ଲୋକେ ଚୁପଚାପ କହିଲେ, “ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ।” ନାରଦ ମୁନି ଯେଉଁଠି ଯୋଗୀ ରୂପେ ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ମଧ୍ୟ ଏହା ବୁଝି ପାରିଲେ ନାହିଁ; ତେଣୁ ଅନ୍ୟ ମାନବମାନେ କିପରି କହିପାରିବେ? ଏଭଳି ଋଷିମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାକୁ ଆସିଲେ, ଏହା ଅପ୍ରାପ୍ୟ ବୋଲି ନିଶ୍ଚୟ ହେଲା ଓ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା। ଏହା ଦେଖି ଚିନ୍ତିତ ହେଇ, ନାରଦ ମୁନି ବଦରୀବନକୁ ଗଲେ, ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ସେଠି, ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖିଲେ—ସନକ ଓ ଅନ୍ୟ କୁମାରମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଲକ୍ଷ-ଲକ୍ଷ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ସେମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଋଷି କଥା କହିଲେ। ନାରଦ ମୁନି କହିଲେ: “ଏହି ମହାଭାଗ୍ୟରେ ମୁଁ ଆପଣମାନେ ସହିତ ମିଳିଛି। ହେ କୁମାରମାନେ, ଦୟା କରି ଶୀଘ୍ର କହନ୍ତୁ।” “ଆପଣମାନେ ଯୋଗୀ, ଜ୍ଞାନୀ, ପଠିତ, ପଞ୍ଚ ନିଗ୍ରହରେ ନିପୁଣ, ପ୍ରାଚୀନ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ପୂର୍ବଜ। ସେମାନେ ସଦା ବୈକୁଠରେ ବସନ୍ତି, ହରିଙ୍କ ଗୁଣଗାନରେ ଲିନ, ତାଙ୍କର ଲୀଳାର ଅମୃତରେ ମତ୍ତ, ତାଙ୍କ କଥା ପାଇଁ ଏହି ଜୀବନ। ହରିଙ୍କ ନାମ ସଦା ମୁଖରେ ରଖିଥିବା ଲୋକମାନେ କାଳର ଦେଇଥିବା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାର କଷ୍ଟ ଭୋଗନ୍ତି ନାହିଁ। ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କ ଦୁଇ ଦ୍ୱାରପାଳ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ଶରଣ ନେଲେ; ତାଙ୍କର କୃପାରେ ଦୁଇ ଦ୍ୱାରପାଳ ପୁନି ବୈକୁଠକୁ ଫେରିଗଲେ। ମୁଁ ଯୋଗର ଭାଗ୍ୟରେ ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଛି; ଦୟାଲୁ ଆପଣମାନେ ମୋ ପରି ଦୁଃଖୀକୁ କୃପା କରିବା ଉଚିତ। ଆକାଶର ଶବ୍ଦ ଯାହା କହିଥିଲେ, ତାହାର ଉପାୟ କ’ଣ? ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହନ୍ତୁ, କିପରି ପ୍ରୟୋଗ କରିବା ଉଚିତ? ଭକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ଅନୁଗ୍ରହିତ, ସେମାନେ କିପରି ସୁଖ ପାନ୍ତି? ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଣୀରେ କିପରି ଏହି ଦୃଢ଼ ହେବା ସମ୍ଭବ, ପ୍ରେମ ଓ ପ୍ରୟାସରେ?” କୁମାରମାନେ କହିଲେ: “ହେ ଦିବ୍ୟ ମୁନି, ଚିନ୍ତା କରିବେ ନାହିଁ; ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦ ଆଣନ୍ତୁ। ଉପାୟ ଏଠି ଅତି ସହଜ ଭାବେ ଅଛି। ହେ ନାରଦ, ଆପଣ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ବୈରାଗ୍ୟର ମୁକୁଟମଣି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ଦାସ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ, ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ। ଆପଣ ସଦା ଭକ୍ତିର ପଥ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ ଯେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ଦାସ ଭକ୍ତିର ସ୍ଥାପନ ସଦା ହୁଏ। ଏହି ଜଗତରେ ଅନେକ ଋଷିମାନେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପଥ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି, ସେଗୁଡିକ ଅତି କଷ୍ଟକର ଓ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ମିଳେ; ସେମାନେ ପ୍ରାୟ ଶ୍ୱର୍ଗର ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ବୈକୁଠକୁ ନେଇଯିବା ପଥ ଗୁପ୍ତ ରଖାଯାଇଛି; ତାର ଶିକ୍ଷକ ଦୁର୍ଲଭ, ଭାଗ୍ୟରେ ମିଳେ। ଆକାଶ ଶବ୍ଦ ଆପଣଙ୍କୁ ଯାହା ଆଗରୁ ଦିଆଥିଲେ, ଏହି କ୍ଷଣରେ ଏହା ବିସ୍ତୃତ କରିବାଯିବ; ଏହି ଦିନ ନିଷ୍ଠା ଓ ଶୁଦ୍ଧ ବୁଦ୍ଧିରେ ଶୁଣନ୍ତୁ। କିଛି ମନ୍ଦିରେ ହୋମ, କିଛି ତପ, କିଛି ଯୋଗ, କିଛି ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ଜ୍ଞାନରେ ଲିନ—ଏଗୁଡିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ ଉପଲବ୍ଧ। ଏମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ଜ୍ଞାନ ଯଜ୍ଞ ଏକ ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ ଗଣ୍ୟ; ଶୁକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତର କଥା ଗାନ କରନ୍ତି। ଏହି ଉଚ୍ଚାରଣ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟର ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଉଦ୍ଭବ କରେ; ଦୁଃଖ ଦୂର ହେବ, ଭକ୍ତରେ ଆନନ୍ଦ ଆସିବ। ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତର ମାର୍ଗର ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ, କଳିର ଦୋଷ ସିଂହର ଦହାଡରେ ମରୁଥିବା ମର୍ଗ ପରି ନଶ୍ଟ ହେବ। ଭକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ ସହିତ ପ୍ରେମର ରସ ନିଏ, ଘରେଘରେ, ଲୋକେଲୋକେ ଖେଳିବ। ନାରଦ କହିଲେ: ବେଦ, ବେଦାନ୍ତ ଓ ଗୀତାର ଉଚ୍ଚାରଣ ହେଲାପରେ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା ନାହିଁ—ତେଣୁ କିପରି? ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତର ପାଠ ଦ୍ୱାରା ଏହି ବିଷୟର ଅର୍ଥ ଉଦ୍ଭବ କରିବ; ତାହାର ଏକ ଏକ ଶ୍ଲୋକ, ଏକ ଏକ ଶବ୍ଦରେ ବେଦର ଅର୍ଥ ଅଛି। ହେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଦୃଷ୍ଟି, ଏହି ସନ୍ଦେହ କାଟନ୍ତୁ; ବିଳମ୍ବ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଆପଣ ଶରଣାଗତ ଉପରେ ଦୟାଳୁ। କୁମାରମାନେ କହିଲେ: ବେଦ ଓ ଉପନିଷଦର ସାର ଦ୍ୱାରା ଭାଗବତ କଥା ଉଦ୍ଭବ କରିଛି; ତେଣୁ ଏହା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ଅତି ଉତ୍ତମ, ନିଜ ଫଳର ଆକାର ନେଇ ଚମକେ। ଯେପରି ମୂଳରୁ ଶିଖର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରସ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ଅଲଗା କଲେ ହେଲେ ଏହାର ଉପଭୋଗ ହୁଏ, ସେପରି ଭାଗବତର ଫଳ ସବୁଠି ରସମୟ। ଦୁଧ ମଧ୍ୟରେ ଘୀ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ତାହାକୁ ଅଲଗା କଲେ ହେଲେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ଉନ୍ନତି କରେ; ଏହିପରି ଭାଗବତ ଆସ୍ୱାଦ। ଚିନି ଗଣ୍ଡରୁ ମଧ୍ୟ ଚିନି ଅଛି, ତେଣୁ ଅଲଗା କଲେ ମଧୁରତା ମିଳେ; ଭାଗବତ କଥା ମଧ୍ୟ ଏପରି। ଏହି ଭାଗବତ ପୁରାଣ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମହାନ୍ତି, ଭକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ପ୍ରକାଶିତ। ବେଦ, ବେଦାନ୍ତରେ ନିମ୍ନାନ୍ତର, ଗୀତାର ରଚୟିତା ମଧ୍ୟ, ଯେତେବେଳେ ଦୁଃଖ ଦେଇଥିଲେ, ବ୍ୟାସ ଜୀ ନିଜେ ଅଜ୍ଞାନର ସାଗରରେ ଭ୍ରମିଥିଲେ। ତାପରି, ଆପଣ ଆଗରୁ ଚାରି ଶ୍ଲୋକରେ କଥା କହିଥିଲେ; ଏହା ଶୁଣି ବାଦରାୟଣ ତୁରନ୍ତ ଦୁଃଖ ମୁକ୍ତ ହେଲେ। ତେଣୁ, ଆପଣ କିପରି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି, ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ କିପରି? ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ଶୁଣିବା ଉଚିତ, ଏହା ଦୁଃଖ ଓ ବିପତ୍ତି ଦୂର କରେ।