ଏହି ସମୟରେ, ରାଜା ଏକାଗ୍ର ଭାବେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚରଣକମଳରେ ଭକ୍ତି ଦେଖାଉଥିଲେ। ସେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଗଭୀର ସ୍ନେହରେ ସେବା କରୁଥିଲେ—କେବେ ତାଙ୍କ ରଥୀ, କେବେ ସହଚର, କେବେ ପରିଚାରକ, କେବେ ବନ୍ଧୁ, କେବେ ଦୂତ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ସାଥିରେ ବୀରତା ଆସନରେ ବସୁଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ, ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ ଏବଂ ପ୍ରଣାମ କରୁଥିଲେ। ଏଭଳି ତାଙ୍କର ସେବା ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶ୍ୱ ଭି ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଲା। ଏପରି ଦିନକୁ ଦିନ ତାଙ୍କ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ଆଚରଣକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ବେଳେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଘଟିଲା। ଏହା ଅତି ଦୂରରେ ନୁହେଁ। ଏହି ଘଟଣାକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି। ଧର୍ମ ଏକ ପାଏଁ ଚାଲୁଥିଲେ, ସେ ଦେଖିଲେ ପୃଥିବୀ ତାଙ୍କ ଛାୟା କ୍ଷୀଣ ହୋଇଯାଇଛି, ଏବଂ ଗୋ-ଝିଅ ତାଙ୍କ ଛୁଆଁଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେବା ପରି କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି। ଧର୍ମ ପୃଥିବୀକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ— "ମୃଦୁ ସ୍ୱଭାବ ଥିବା ମାତା, ତୁମେ ଭଲ ଅଛ କି? କାହିଁକି ତୁମେ ଏଭଳି ଶୁଖିଲା ଏବଂ କ୍ଷୀଣ ଦେଖାଉଛ? ମୁଁ ତୁମ ମନରେ ଗଭୀର ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରୁଛି—ତୁମେ କ'ଣ କୌଣସି ଦୂର ଆତ୍ମୀୟ ପାଇଁ ବିଳାପ କରୁଛ? କିମ୍ବା ତୁମ ଅଂଗ ହାରାଇବାରେ ଦୁଃଖିତ? କିମ୍ବା ଦୁଷ୍ଟମାନେ ତୁମକୁ ନିଗଳିବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି ବୋଲି ଭୟ କରୁଛ? କିମ୍ବା ଦେବତାମାନେ ଯାହାଙ୍କ ହବା ଅଂଶ ଅପହୃତ ହୋଇଛି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ? କିମ୍ବା ଇନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷା ଦେଉ ନାହିଁ ବୋଲି ଲୋକମାନେ ଦୁଃଖ ପାଉଛନ୍ତି? "ପୃଥିବୀରେ ଅସୁରକ୍ଷିତ ନାରୀ ଓ ଶିଶୁମାନେ କ୍ରୁରମନ୍ତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖିତ—ତାଙ୍କ ପାଇଁ କି ତୁମେ ବିଳାପ କରୁଛ? କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦେବୀ ସ୍ୱରା ଭ୍ରଷ୍ଟ ହୋଇଯିବାରେ? କିମ୍ବା ଅଧର୍ମୀ ରାଜାମାନେ ନoble କୁଳମାନଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେବାରେ? କିମ୍ବା କଳି ଦ୍ୱାରା କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟ କୁଳମାନେ ଓ ସେମାନେ ନଷ୍ଟ କରିଥିବା ରାଜ୍ୟଗୁଡିକ ପାଇଁ? କିମ୍ବା ଜନମାନେ ଖାଦ୍ୟ, ପାନୀୟ, ଆଶ୍ରୟ ଓ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଦିଗ୍ବିଦିଗ୍ ଭ୍ରମଣ କରୁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଜୀବିକା ଭଙ୍ଗ ହୋଇଯିବାରେ? "ମାତା, କି ତୁମେ ହରିଙ୍କ ସେଇ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସ୍ମରଣ କରୁଛ, ଯିଏ ତୁମ ଭାର ହ୍ରାସ କରିବା ପାଇଁ ଅବତାର ନେଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି, ତୁମ ମୁକ୍ତି ଅପେକ୍ଷା କରାଉଛନ୍ତି? ମୋତେ କହ, ଏ ପୃଥିବୀ, କିଏ ତୁମ ଦୁଃଖର ମୂଳ, କିଏ ତୁମକୁ ଏଭଳି କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ କରିଛି? ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁ ସମ୍ପଦକୁ ପୂଜେ, ସେ ଭାଗ୍ୟ କି ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କାଳ ଦ୍ୱାରା ଅପହୃତ ହୋଇଯାଇଛି?" ପୃଥିବୀ କହିଲେ, "ଧର୍ମ, ତୁମେ ଯେଉଁ ସବୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲ, ସେ ସବୁ ତୁମେ ନିଜେ ଜାଣ। କାରଣ ତୁମେ ସେଇ ଚାରିଟିଏ ପାଦକୁ ଧାରଣ କର, ଯାହା ଜଗତକୁ ଶୁଭ ଦିଏ।" "ସତ୍ୟ, ପବିତ୍ରତା, ଦୟା, କ୍ଷମା, ବିରକ୍ତି, ସନ୍ତୋଷ, ସରଳତା, ଶାନ୍ତି, ନିୟମ, ତପ, ସମତା, ସହନଶୀଳତା, ନିବୃତ୍ତି ଓ ଶିକ୍ଷା— ଜ୍ଞାନ, ବିରାଗ, ଶାସନଶୀଳତା, ବୀରତା, ତେଜ, ଶକ୍ତି, ସ୍ମୃତି, ସ୍ୱାଧୀନତା, ଦକ୍ଷତା, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ସାହସ, ମୃଦୁତା— ଧୃଢତା, ନମ୍ରତା, ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ, ସହିଷ୍ଣୁତା, ଉତ୍ସାହ, ଶକ୍ତି, ସମୃଦ୍ଧି, ଗଭୀରତା, ସ୍ଥିରତା, ଶ୍ରଦ୍ଧା, କୀର୍ତ୍ତି, ସମ୍ମାନ, ଅହଂକାର ଅଭାବ— ଏହି ସମସ୍ତ ମହାଗୁଣ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁଣମାନେ ସଦା ତୁମରେ ବିଦ୍ୟମାନ। ମହତ୍ତ୍ୱ ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଏହାକୁ ତୁମଠାରୁ ଚାହାଁନ୍ତି, କାରଣ ଏହା କେବେ ହ୍ରାସ ପାଏ ନାହିଁ।" "ତେଣୁ, ଏବେ ମୁଁ ବିଶ୍ୱ ପାଇଁ ବିଳାପ କରୁଛି, କାରଣ ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ବିହୀନ ଏହି ଲୋକ କଳିର ପାପ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପୀଡ଼ିତ। ମୁଁ ନିଜ ପାଇଁ, ତୁମ ପାଇଁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ଦେବତା, ପିତୃ, ଋଷି, ମହାତ୍ମାମାନେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଵର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମ ପାଇଁ ବିଳାପ କରୁଛି।" "ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର କେବଳ ଏକ ଚାହିଁ ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ; ଏହି ଭଗବାନଙ୍କ ପାଦ ଧୂଳିକୁ ଶ୍ରୀଦେବୀ ନିଜ ଅବସ୍ଥାନ ଛାଡ଼ି ସ୍ନେହରେ ପୂଜା କରନ୍ତି।" "ମୁଁ ଏହି ଭାଗ୍ୟରେ ଭୂଷିତ ହୋଇଥିଲି—ଭଗବାନଙ୍କ ପାଦ ଚିହ୍ନ: ପଦ୍ମ, ବଜ୍ର, ଅଙ୍କୁଶ, ଧ୍ୱଜ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚିହ୍ନରେ—ତଥାପି ମୁଁ ତାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଲିନି; ଶେଷରେ ସେ ମୋତେ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ଏବଂ ଜଗତ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଅବହେଳା କଲା।" "ସେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ପୃଥିବୀର ଅସହ୍ୟ ଭାର—ଶତଧିକ ଦେମନିକ ରାଜାଙ୍କ ସେନା—ହଟାଇଦେଲେ, ତୁମକୁ ତୁମ ଦୁର୍ବଳ ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଉପସ୍ଥାପିତ କଲେ, ଏବଂ ଯଦୁବଂଶକୁ ତାଙ୍କ ଚମତ୍କାର ରୂପ ଦେଖାଇ ଆନନ୍ଦିତ କଲେ।" "ଏଭଳି ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେବାକୁ କିଏ ସହିପାରିବ? ତାଙ୍କର ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ ଚାହିଁ ଦୃଷ୍ଟି, ଚମକୁଥିବା ହାସି, ମଧୁର କଥା ମଧୁମକ୍ଷିକାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ଥିର କରିଦିଏ—ଯେଉଁପାଦ ଧୂଳି ମୋତେ ସ୍ପନ୍ଦନ ଦେଉଛି।" ଏଭଳି ଧର୍ମ ଓ ପୃଥିବୀ ଆଲୋଚନା କରୁଥିବା ବେଳେ, ସେଇ ସମୟରେ ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତ, ରାଜର୍ଷି, ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀ ପାଖକୁ ଆସିପହଁଚିଲେ। ଏଠାରେ ଚିରଞ୍ଜୀବୀ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରାଯାଉଛି—ଏହି ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ, ସମସ୍ତର ଆଶ୍ରୟ, ସମସ୍ତର ମୂଳ, ଅତିତ, ପରାତ୍ପର, ପରମ ଆତ୍ମା। ତୁମକୁ ପୁନଃ ପୁନଃ ନମସ୍କାର, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୁଦ୍ଧିର ଭଣ୍ଡାର, ନିର୍ଗୁଣ, ଅପରିମିତ ଶକ୍ତିର ଧାମ, ଅବିକାରୀ, ଏହି ଜଗତର ନୁହେଁ। କାଳ, କାଳର ମୂଳ, ସମୟର ସାକ୍ଷୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତ, ସମସ୍ତଙ୍କ ନିରୀକ୍ଷକ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, କାରଣ—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ପଞ୍ଚଭୂତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ପ୍ରାଣ, ମନ, ବୁଦ୍ଧି, ଅନ୍ତଃକରଣର ଆତ୍ମା, ଯିଏ ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ ଭାବେ ଅନୁଭୂତି ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ତିନି ଗୁଣର ଅଭିମାନରେ ଗୁପ୍ତ, ସେଉଁଥିରେ ନମସ୍କାର। ଅନନ୍ତ, ସୁକ୍ଷ୍ମ, ଅବିକାର, ସର୍ବଜ୍ଞ, ସମସ୍ତ ଦର୍ଶନର ଆଶ୍ରୟ, କଥିତ ଓ ଅକଥିତର ଶକ୍ତି, ସେଉଁଥିରେ ନମସ୍କାର। ଏହି ସମସ୍ତ ନ୍ୟାୟର ମୂଳ, ଋଷି, ଶାସ୍ତ୍ରର ଉତ୍ସ, କର୍ମ ଓ ବିରାଗ୍ୟର ମାର୍ଗ, ସ୍ୱୟଂ ବେଦ, ପୁନଃ ପୁନଃ ନମସ୍କାର। କୃଷ୍ଣ, ରାମ, ବସୁଦେବପୁତ୍ର, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଅନିରୁଦ୍ଧ, ସାତ୍ୱତଙ୍କ ନାଥ—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।