ଏହି ସମୟରେ, ଦ୍ରୌପଦୀ ନିଜ ପତିମାନଙ୍କର ବିରକ୍ତି ଅନୁଭବ କରି, ନିଜ ଚିତ୍ତକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଭଗବାନ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ନିବଦ୍ଧ କରିଲେ ଏବଂ ତାହା ସହିତ ତାଙ୍କର ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ଏହି ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ବିଦାୟ ଉପରେ ଏହି ଉପଖ୍ୟାନ କିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ଶୁଣିବେ, ସେ ପବିତ୍ରତା ଏବଂ ଶୁଭତା ଲାଭ କରି, ହରିଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଏବଂ ସାଧନାର ସିଦ୍ଧିକୁ ଅଧିକାର କରିବେ। ତାପରେ, ସୂତ ମୁନି କହିଲେ—ପରୀକ୍ଷିତ, ଏକ ମହାଭକ୍ତ, ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରଧାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ଉପଦେଶ ଅନୁସାରେ ରାଜ୍ୟ କରିଥିଲେ, ଯେପରିକି ଜନ୍ମ ଦିନରେ ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶିଶୁକୁ ଚତୁର ଉପଦେଶକ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇଥାନ୍ତି। ସେ ଉତ୍ତରାଙ୍କର କନ୍ୟା ଇରାବତୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କଠାରୁ ଜନମେଜୟ ଆଦି ଚାରିଜଣ ପୁଅ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ପରୀକ୍ଷିତ ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ତିନିଟି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ବ୍ୟପକ ଦାନ ଦେଇଥିଲେ, ଶାରଦ୍ୱତ ପ୍ରଧାନ ପୁରୋହିତ ଥିଲେ, ଏଉଁ ଯଜ୍ଞରେ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକଟ ହେଇଥିଲେ। ଏକ ସମୟ, ଦିଗ୍ ଜୟ କରିବା ବେଳେ, ଶୂଦ୍ର ରୂପରେ ରହିଥିବା କଳିକୁ, ଯିଏ ରାଜା ଭାବରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଇ, ଏକ ଗାଈ ଏବଂ ଏକ ବଳଦକୁ ପାଦରେ ମାରି ଥିଲା, ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତ ଧରିଥିଲେ। ତାପରେ ଶୌନକ କହିଲେ—ରାଜା ଦିଗ୍ ଜୟ କରିବା ବେଳେ କଳିକୁ କାହିଁକି ଧରିଥିଲେ? ଏହି ଶୂଦ୍ର କିଏ, ଯିଏ ରାଜାଙ୍କ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରି ଗାଈକୁ ପାଦରେ ମାରିଥିଲେ? ମହାଭାଗ, ଯଦି ଏହା କୃଷ୍ଣ ଉପଖ୍ୟାନ ସହିତ ସମ୍ପୃକ୍ତ, ଦୟାକରି କହିବେ। କିମ୍ବା, ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ପଦପଙ୍କଜ ରସ ରସନାରେ ଲଗିଥିବା, ସେମାନେ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଫଳହୀନ କଥାର କଣ ଉପଯୋଗ, ଯାହା ଜୀବନର ଅମୂଳ୍ୟ ସମୟକୁ ଅବ୍ୟର୍ଥ କରିଦେଇଥାଏ? ମୃତ୍ୟୁ ଅମୂଳ୍ୟ ଜୀବନ ଚାହିଁଥିବା ଅଳ୍ପ ଆୟୁ ମାନବମାନେ ପାଇଁ, ପ୍ରଭୁ ମୃତ୍ୟୁ ରୂପରେ ଏଠାରେ ଆମ୍ନ୍ତ୍ରିତ ହେଇଛନ୍ତି, ଯାହା ଶାମୀକ ଋଷି କରିଥିଲେ। ଯେପରିଅଞ୍ଚି, ମୃତ୍ୟୁ ଏଠାରେ ରହିଥିବା ଦିନ ସେଉଁଠାରେ କୌଣସି ମୃତ୍ୟୁ ନାହିଁ; ଏହି କାରଣରୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ମହାମୁନିମାନେ ଡାକିଥିଲେ। ହେଉ, ମାନବ ଲୋକରେ ହରିଙ୍କର ଲୀଳାର ଅମୃତ ପାନ କରାଯାଉ। ଏହି କଳି ଯୁଗରେ ଲୋକମାନେ ଅତି ମନ୍ଦ, ଅବୁଦ୍ଧି, ଅଳ୍ପ ଆୟୁ ହେଇଯାଇଛନ୍ତି; ତାଙ୍କର ରାତି ଘୁମ ରେ ଅବ୍ୟର୍ଥ ହେଉଛି, ଦିନ ଅନ୍ୟଥା କାର୍ଯ୍ୟରେ। ସୂତ କହିଲେ—ପରୀକ୍ଷିତ କୁରୁଭୂମିରେ ବସିଥିବା ବେଳେ, କଳି ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି ବୋଲି ଅପ୍ରିୟ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି, ସେ ନିଜ ଧନୁଷ ଉଠାଇଥିଲେ। ସେ ନିଜ ବ୍ୟାଘ୍ର ଚିହ୍ନ ବନ୍ଦେ ଲାଗିଥିବା, ଶ୍ୟାମ ଘୋଡା ଯୋଗ କରାଯାଇଥିବା ରଥରେ ଚଢ଼ି, ଚାରି ରଥ, ଘୋଡା, ହାତୀ ଏବଂ ପଦାତି ସେନା ସହିତ ଦିଗ୍ ଜୟ ପାଇଁ ବିଦିଆଯାଇଥିଲେ। ସେ ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ, କେତୁମାଳ, ଭାରତ, ଉତ୍ତର କୁରୁ, କିମ୍ପୁରୁଷ ଆଦି ଦିଗ୍ ଦିଗରେ ଜୟ କରି, ତାଙ୍କଠାରୁ ଶୁଳକ ନେଇଥିଲେ। ସେ ନଗର ଏବଂ ଅଟବୀ, ପବିତ୍ର ଜଳ ଧାରଣ କରୁଥିବା ନଦୀ, ଦେବତା ସମାନ ମାନବ, ସୁନ୍ଦର ନାରୀମାନେ ଉପରେ ଜୟ ପାଇଥିଲେ। ଧନଞ୍ଜୟ ଏଠାରେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦିଗରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ, ଅଦୂର୍ଦ୍ଦୃଶ୍ୟ ମହଲ ଏବଂ ଦେବାଙ୍ଗନା ସମାନ ନାରୀମାନେ ଦେଖିଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ପୁର୍ବଜମାନେଙ୍କର ମହିମା ଗୀତ ଶୁଣିଥିଲେ, ଯାହା କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟତାକୁ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲା। ସେ ନିଜ ପ୍ରାଣ ବଞ୍ଚିଥିବା ଅଶ୍ୱଥାମାନଙ୍କର ଅଗ୍ନି ଅସ୍ତ୍ରରୁ ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଧାର, ବୃଷ୍ଣି ଏବଂ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ନେହ, ଏବଂ ତାଙ୍କର କେଶବ ଉପରେ ଭକ୍ତି ଉପଖ୍ୟାନ ଶୁଣିଥିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଏବଂ ଶୁଣି, ସେ ଆନନ୍ଦରେ ଚକ୍ଷୁ ବିସ୍ତାର କରି, ଦୟାଳୁ ହୃଦୟରେ ଉନ୍ମୁକ୍ତ ଭାବରେ ବ୍ୟାପକ ଧନ, ବସ୍ତ୍ର ଏବଂ ମାଳା ବିତରଣ କରିଥିଲେ। ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପଦପଙ୍କଜ ଉପରେ ଭକ୍ତି ରଖି, ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ସ୍ନେହରେ ସେବା କରିଥିଲେ—ଏକ ରଥୀ, ସାଥୀ, ସେବକ, ମିତ୍ର, ଦୂତ, କ୍ଷମା ଶୂର, ଅନୁଗାମୀ, ପ୍ରଶଂସକ ଏବଂ ନମସ୍କାର କରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବନ୍ଦେ କରାଇଥିଲେ। ସେ ଏପରି ଦିନକୁ ଦିନ ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଆଚରଣ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ତାଙ୍କ ନିକଟରେ ଘଟିଲା—ମୁଁ ଏଠାରେ ବିବରଣା କରିବି। ଧର୍ମ ଏକ ପାଦରେ ଚାଲିଥିବା ଦେଖି, ପୃଥିବୀକୁ ତାଙ୍କ ଛାୟା ଶୁଣ୍ୟ ହୋଇ, ନିଜ ଛୁଆରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଥିବା ଗାଈ ପରି କାନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ଧର୍ମ କହିଲେ—ମା, ତୁମେ କୁଶଳରେ ଅଛ? କାହିଁକି ତୁମେ ଏତେ ଶୁଣ୍ୟ ଏବଂ କ୍ଷୀଣ ଦେଖାଯାଉଛ? ମୁଁ ତୁମ ମନରେ ଗଭୀର ବେଦନା ଅନୁଭବ କରୁଛି—ତୁମେ କି ଦୂର ଆତ୍ମୀୟ ପାଇଁ ବିଳାପ କରୁଛ? ତୁମେ ନିଜ ଅଂଗ ଖୋଇ ଥିବା, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ନଷ୍ଟ ହେବାକୁ ଯାଉଥିବା, ଦେବମାନେ ଯଜ୍ଞର ଅଂଶ ହରାଇଥିବା, ବର୍ଷା ନ ଦେଇଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରରେ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ତୁମେ ବିଳାପ କରୁଛ? ଅପରିଚିତ ନାରୀ ଏବଂ ଶିଶୁମାନେ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅନାଚ୍ଛଦିତ ହୋଇ ଦୁଃଖ ପାଉଥିବା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଣୀରେ ଦେବୀଙ୍କର ଶୁଦ୍ଧ ବାଣୀ ଦୂଷିତ ହୋଇଥିବା, ଅଧର୍ମିକ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବଂଶ ବିନାଶ ହୋଇଥିବା ପାଇଁ ବିଳାପ କରୁଛ? କଳିର ଅତ୍ୟାଚାରରେ ବିପଦ୍ଗ୍ରସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟ ବଂଶ, ତାଙ୍କର ଧ୍ୱଂସ କରାଯାଇଥିବା ରାଜ୍ୟ, ଜନମାନେ ଖାଦ୍ୟ, ପାନ, ନିବାସ, ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଏଠାଠା ଘୁଞ୍ଚିବା, ତାଙ୍କର ଜୀବିକା ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ପାଇଁ ବିଳାପ କରୁଛ? ମା, ତୁମେ ହରିଙ୍କର ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ ମନେ ପକାଉଛ, ଯିଏ ତୁମ ଭାର ହ୍ରାସ କରିବାକୁ ଅବତରଣ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ବର୍ତମାନ ତୁମ ମୁକ୍ତି ବିଳମ୍ବ କରିଛନ୍ତି? ମା, ତୁମେ କୌଣସି ଦୁଃଖର ମୂଳ କାରଣ କୁ କହ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇଛ। ଦେବମାନେ ଯେଉଁ ଶ୍ରୀର ଶ୍ରେଷ୍ଠତାକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେ ତୁମର ଭାଗ୍ୟ କାଳରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି କି? ପୃଥିବୀ କହିଲେ—ଧର୍ମ, ତୁମେ ଯେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ, ସେମାନେ ତୁମେ ଜାଣିଛ, କାରଣ ତୁମେ ଚାରି ପାଦରେ ଯାତ୍ରା କରି, ଜଗତର ଶୁଭକୁ ଧାରଣ କର।