ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏପରି ଭାବରେ ଭୂମିର ଭାର ହଟାଇଲେ, ଯଦୁବଂଶୀମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଚାଲିଥିବା ଚିତ୍ତାର୍ଥ ଅନୁସାରେ ପ୍ରତିପକ୍ଷ ହୋଇ ସ୍ୱଯଂ ଆପସରେ ନିଜେ ନିଜେ ଧ୍ୱଂସ ହେଲେ, ଯେପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୁର୍ବଳଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି। ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ କଥା, ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ଅନୁଯାୟୀ, ହୃଦୟର ଦୁଃଖକୁ ଶମ କରେ, ଏବଂ ଯେଉଁ ଭକ୍ତ ଏହାକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ମନକୁ ଆକର୍ଷିତ କରେ। ସୂତ ମୁନି କହିଲେ: ଏପରି ଭାବରେ ଅର୍ଜୁନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପଦପଦ୍ମକୁ ଗଭୀର ସ୍ନେହରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ତାଙ୍କର ମନ ଶାନ୍ତ ଓ ପବିତ୍ର ହେଇଗଲା। ଅର୍ଜୁନ, ଯିଏ ନିରନ୍ତର ଭାବେ ଵାସୁଦେବଙ୍କ ପଦପଦ୍ମରେ ଧ୍ୟାନ କରି ଏବଂ ଭକ୍ତିରେ ତାଙ୍କର ଚିତ୍ତକୁ ଶୁଧ କରି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଚେତନାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅର୍ଜୁନ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଉପଦେଶକୁ ସ୍ମରଣ କରି, କାଳ, ଭାଗ୍ୟ ଓ ମୋହର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ। ଶୋକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ, ଦ୍ୱିତ୍ୱର ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହକୁ କାଟି, ପ୍ରକୃତିର ଗୁଣମାନ୍ୟ ଉପରେ ଉତ୍କ୍ରମ କରି, ଦେହ ଭାବନାରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ଜନ୍ମ ଚକ୍ରରୁ ତାଙ୍କୁ ଚ୍ୟୁତ କଲେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତରେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ବିଦାୟ ଓ ଯଦୁବଂଶର ଶେଷ ଶୁଣି, ଉଚ୍ଚ ଗତିର ପଥକୁ ଅନୁସରଣ କରିବାକୁ ନିଷ୍ଚୟ କଲେ। ପୃଥା, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଠାରୁ ଯଦୁବଂଶର ଧ୍ୱଂସ ଓ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ବିଦାୟ ଶୁଣି, ନିଜ ଚିତ୍ତକୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଏକାନ୍ତ ଭକ୍ତିରେ ଅନ୍ୟ ଦିନ ଦେଇ, ଜନ୍ମ ମୃତ୍ୟୁର ଚକ୍ରରୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଅଜନ୍ମ ପ୍ରଭୁ ଭୂମିର ଭାର ହଟାଇ ପରେ, ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ଏପରି ତ୍ୟାଗ କଲେ, ଯେପରି ଏକ କଣ୍ଟକୁ ଅନ୍ୟ କଣ୍ଟକ ଦ୍ୱାରା ହଟାଇ, ଦୁଇଟିକୁ ଏକାସାଥି ତ୍ୟାଗ କରାଯାଏ। ଏକ ଅଭିନେତା ମାଛ ଓ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ରୂପ ଧରି ତ୍ୟାଗ କରିଥିବାପରି, ପ୍ରଭୁ ଭୂମିର ଭାର ହଟାଇ, ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ମୁକୁନ୍ଦ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ତାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳମୟ ରୂପ ସହିତ ପୃଥିବୀ ଛାଡ଼ିବା ସମୟରେ, ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ କଳି, ଅଧର୍ମର କାରଣ, ତାଙ୍କ ଚିତ୍ତ ଉନ୍ମୁକ୍ତ ନାହିଁ ଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ବିକାଶ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲା। ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ବିବେକୀ, ନଗର, ରାଜ୍ୟ, ଘର ଓ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ କଳିର ଆଗମନ ଦେଖି, ଲୋଭ, ମିଥ୍ୟା, ହିଂସା ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ବିଦାୟ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ସମ୍ରାଟ ତାଙ୍କ ନାତି, ଗୁଣ ଓ ଶିଳ୍ପରେ ସମ, ତାଙ୍କୁ ହସ୍ତିନାପୁର ଗଙ୍ଗା ତୀରେ ଭୂମିର ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କଲେ। ମଥୁରାରେ ଭ୍ରାତା ଭାବେ ବଜ୍ରକୁ ଶୂରସେନମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ କରି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସମସ୍ତ ବିଧିବିଧାନ କରି, ଅଗ୍ନିକୁ ପାନ କଲେ। ସେଠାରେ, ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି—ଜନ, ଅନୁୟାୟୀ, ଧନ—ତ୍ୟାଗ କରି, ଅହଂକାର ଓ ମମତାରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ, ସମସ୍ତ ବନ୍ଧନ କାଟି ଦେଲେ। ସେ ନିଜ କଥାକୁ ମନରେ, ମନକୁ ପ୍ରାଣରେ, ଅନ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ଅନ୍ଧକାରରେ, ଉପଚ୍ଛ୍ୱାସକୁ ମୃତ୍ୟୁରେ ଅର୍ପଣ କରି, ଦ୍ୱିତୀୟତାରେ ବିଲୀନ ହେଲେ। ପଞ୍ଚଭୂତକୁ ଏକାପରେ ଏକ ଅର୍ପଣ କରି, ତାପରେ ଏକତାରେ, ସମସ୍ତକୁ ଆତ୍ମାରେ ଅର୍ପଣ କରି, ଆତ୍ମାକୁ ଅକ୍ଷର ବ୍ରହ୍ମାରେ ଅର୍ପଣ କଲେ। ବାର୍କ ପିନ୍ଧି, ଉପବାସ କରି, ଜଟା ମୁଣ୍ଡରେ ବାନ୍ଧି, ମୁଣ୍ଡ ଖୋଲା ରଖି, ସେ ନିଜ ରୂପକୁ ଦିଖାଇଲେ, ଦେଖିବାକୁ ମୁଢ଼, ପାଗଳ, ବା ଅଧିଷ୍ଠିତ ଭାବରେ। ଅସଙ୍ଗ, ସେ ଶୁନିଲେ ନାହିଁ, ମାନେ ଅବାଧିତ, ଉତ୍ତର ପଥକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେପରି ମହାନ ଆତ୍ମାମାନେ ପୂର୍ବରୁ କରିଥିଲେ, ନିଜ ହୃଦୟରେ ପରମ ବ୍ରହ୍ମା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ଫେରି ଆସିବା ନାହିଁ। ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେ, ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଚୟ କରି, ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଲେ, କାରଣ ଭୂମିର ଲୋକମାନେ କଳିର ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଦୁଃଖିତ ଓ ଅଭିଭୂତ ହେଇଥିଲେ। ସମସ୍ତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସାଧନ କରି ଏବଂ ଆତ୍ମାର ପରମ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ଜାଣି, ସେମାନେ ନିଜ ଚିତ୍ତକୁ ବୈକୁଣ୍ଠ ନାଥଙ୍କ ପଦପଦ୍ମରେ ନିବିଶ କଲେ। ଅନ୍ୟ ଆସକ୍ତି ଓ ଅପବିତ୍ରତାରେ ଲିନ୍ ଲୋକମାନେ ଏହି ସ୍ଥିତିକୁ ପାଇପାରିବେ ନାହିଁ; ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ଦେଶ କେବଳ ପବିତ୍ର ଆତ୍ମା ପାଇବେ। ବିଦୁର ମଧ୍ୟ, ପ୍ରଭାସାରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି, ନିଜ ଚିତ୍ତକୁ କୃଷ୍ଣରେ ଲିନ୍ କରି, ପିତୃମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ଚେତନାରେ ଏକତା ହେଇ, ନିଜ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ସେ ସମୟରେ, ଦ୍ରୌପଦୀ, ନିଜ ପତିମାନଙ୍କ ନିରାସକ୍ତି ଦେଖି, ନିଜ ଚିତ୍ତକୁ ଏକାନ୍ତ ଭାବରେ ଶ୍ରୀ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ନିବିଶ କରି, ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ଦେଶକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଯେଉଁ ଲୋକ ଏହି ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ବିଦାୟର ଏହି ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଭ ଆଖ୍ୟାନକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ହରିରେ ଭକ୍ତି ଓ ସାଧନାର ସାର୍ଥକତା ପାଇଥିବେ। ସୂତ କହିଲେ: ଏପରି ଭାବରେ ପରିକ୍ଷିତ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ, ଏକ ଶିଶୁକୁ ଦକ୍ଷ ଅଧ୍ୟାପକମାନେ ଶିକ୍ଷା ଦେଇଥିବାପରି, ଭୂମିରେ ଶାସନ କଲେ। ସେ ଉତ୍ତରାଙ୍କ କନ୍ୟା ଇରାବତୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରି, ଜନମେଜୟ ଆଦି ଚାରି ପୁଅ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଗଙ୍ଗା ତୀରେ ତିନି ଟି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରି, ଶାରଦ୍ୱତ ରୁ ଅଧ୍ୟାପକ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରି, ବହୁ ଦାନ ଦେଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ଏକ ଦିନ, ଦିଗ୍ବିଜୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ପରିକ୍ଷିତ ରାଜା କଳିକୁ ଧରିଥିଲେ, ଯିଏ ରାଜା ଭାବରେ ବେଶ ଧରି, କିନ୍ତୁ ଶୂଦ୍ର ଥିଲେ, ଏବଂ ଗାଁ ଓ ବଳଦକୁ ପାଦରେ ଆଘାତ କରୁଥିଲେ। ଶୌନକ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: କି ଦିଅରେ ରାଜା ପରିକ୍ଷିତ ଦିଗ୍ବିଜୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ କଳିକୁ ଧରିଥିଲେ? ଏହି ଶୂଦ୍ର କିଏ, ଯିଏ ରାଜା ଚିହ୍ନ ଧରି, ଗାଁକୁ ପାଦରେ ଆଘାତ କରୁଥିଲେ? ଏହା କୃଷ୍ଣ ଆଖ୍ୟାନ ସହ ସଂପୃକ୍ତ ଅଟେ କି? କିମ୍ବା, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପଦପଦ୍ମର ଅମୃତ ରସରେ ଲିନ୍ ଭକ୍ତମାନେ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଫଳହୀନ କଥାର କଣ ଉପଯୋଗ? ଏହା କେବଳ ଜୀବନ ଅବଧିକୁ ନଷ୍ଟ କରେ। ଓ ଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଅଳ୍ପ ଆୟୁ ଓ ଅମୃତତ୍ୱ ଚାହିଁଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ, ଶାମିକ ଋଷି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ଭାବେ ଏଠାରେ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିଛନ୍ତି। ଯେପରି ମୃତ୍ୟୁ ଏଠାରେ ରହିଥିଲେ, କେହି ମୃତ୍ୟୁ ହେବେ ନାହିଁ; ଏହିକାରଣରେ, ବଡ଼ ଋଷିମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଡାକିଥିଲେ। ହରିଙ୍କ ଲୀଳାର ଅମୃତ ରସକୁ ଲୋକମାନେ ଏଠାରେ ପିଉନ୍ତୁ।