ତାଳଚିତ୍ରରେ, ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ନିଜ ଆଖି ଖୋଲିପାରୁନଥିଲେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ବଳ ଏବଂ ଅଳସ୍ୟରେ ଯାଉଁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଦେହ ଧୂସର ଓ ଶୁଷ୍କ କାଠର ଭଳି ଉପେକ୍ଷିତ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହି ଦୁଇ ଜଣ ଭୋକରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୀଣ ହୋଇ, ପୁଣି ନିଦ୍ରାରେ ଲୀନ ହେଉଥିବାକୁ ଦେଖି, ମୁନି ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ, କ’ଣ କରିବେ ଭାବିବାରେ ଲାଗିଲେ। “ଆହା, ଏମିତି ନିଦ୍ରା କିପରି ଆସେ? ଏପରି ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା କିପରି ଆସିଗଲା?”—ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି, ଭାର୍ଗବ ମୁନି ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଆକାଶରୁ ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ସ୍ୱର ଶୁଣିଲେ: “ଋଷି, ତୁମେ ଅଶାନ୍ତ ହେଉନାହାଁତୁ। ତୁମର ଚେଷ୍ଟା ନିଶ୍ଚିତ ଫଳିବ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।” “ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ, ହେ ଦେବମୁନି, ଧର୍ମମୟ କର୍ମ କର। ମହାପୁରୁଷମାନେ ତୁମର କର୍ମକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିବେ।” “ଯେତେବେଳେ ସେହି ଧର୍ମମୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହେବ, ସେମାନଙ୍କର ନିଦ୍ରା ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ତୁରନ୍ତ ଚାଲିଯିବ, ଏବଂ ଭକ୍ତି ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପିଯିବ।” ଏହିପରି ଆକାଶବାଣୀ ସମସ୍ତେ ଶୁଣିଥିଲେ, ନାରଦ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହୋଇ କହିଲେ, “ମୋତେ ଏହା ଜଣା ନଥିଲା।” ନାରଦ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ଏହି ଦେବବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଏହି କଥା ଗୁପ୍ତ ରହିଛି। କ’ଣ ଉପାୟ, କ’ଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ପଡିବ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ହେବ?” “ଧର୍ମମୟ ପୁରୁଷମାନେ କେଉଁଠି ମିଳିବେ, ସେମାନେ କିପରି ଉପାୟ ଦେବେ? ମୁଁ ଏଠାରେ କ’ଣ କରିବି, ଯେପରି ଆକାଶବାଣୀ କହିଛନ୍ତି?” ସୂତ ମୁନି କହିଲେ: “ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଏଠାରେ ବସାଇ ଦେଇ, ନାରଦ ମୁନି ଏକ ତୀର୍ଥରୁ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇ, ପଥରେ ମହାମୁନିମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।” ସମସ୍ତେ ଏହି ଘଟଣା ଶୁଣିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ବିଚାର କରି କିଏଁ ଉତ୍ତର ଦେଲେନି। କିଏ ଏହାକୁ ଅସମ୍ଭବ କହିଲେ, କିଏ ବୁଝିପାରିଲେନି; କିଏ ଚୁପ୍ଚାପ ରହିଗଲେ, କିଏ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ। ତିନି ଲୋକରେ ବଡ଼ ଚଞ୍ଚଳତା ହେଲା, ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ; ବେଦ, ବେଦାନ୍ତ ଓ ଗୀତା ପାଠର ଘୋଷଣାରେ ଏହି ଘଟଣା ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲା। ଯେତେବେଳେ ଭକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟର ତ୍ରିକୁଟି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲାନି, ଲୋକେ ଗୁପ୍ତରେ କହିଲେ, “ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ।” ନାରଦଙ୍କ ପରି ଯୋଗୀ ମଧ୍ୟ ଏହି ଉପାୟ ବୁଝିପାରିଲେନି; ତେଣୁ ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ ମାନବମାନେ କିପରି କହିପାରିବେ? ଏପରିଭାବେ ମୁନିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶ୍ନ ହେବା ପରେ ଏହାକୁ ଅଗମ୍ୟ ଓ ଅପ୍ରାପ୍ୟ ଭାବରେ ଘୋଷିତ କରାଗଲା। ଏପରି ଚିନ୍ତାରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ନାରଦ ବଦରିକାଶ୍ରମକୁ ଗଲେ, ସେଠାରେ ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ସେତେବେଳେ, ସେ ଦେଖିଲେ—ସନକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କୁମାରମୁନିମାନେ, ଅନେକ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସେଠାରେ ବିରାଜମାନ। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଧାନ ମୁନି କଥା କହିଲେ। ନାରଦ ନମ୍ରତାରେ କହିଲେ: “ଏଇ ମହାଭାଗ୍ୟରେ ମୁଁ ଆପଣମାନେ ସହ ଦେଖାହେବାର ସଉଯୋଗ ପାଇଲି। ହେ କୁମାରମାନେ, ଦୟାକରି ଶୀଘ୍ର କଥା କହନ୍ତୁ, ମୋତେ କୃପା କରନ୍ତୁ।” “ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ଯୋଗୀ, ଜ୍ଞାନୀ, ପଞ୍ଚ ଦମ ଧାରଣ କରିଥିବା, ପ୍ରାଚୀନ ଋଷିମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ। ସଦା ବୈକୁଣ୍ଠରେ ବସି, ହରିଙ୍କ ଗୁଣଗାନରେ ଲୀନ, ତାଙ୍କର ଲୀଳାମୃତରେ ମଦମସ୍ତ, ତାଙ୍କର କଥା ପାଇଁ ଏକମାତ୍ର ବଞ୍ଚନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଏକମାତ୍ର ହରିନାମରେ ନିରନ୍ତର ଲୀନ, ସେମାନଙ୍କୁ କାଳ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା କେବେ ବି ଚୁଇଁପାରେନି। ସେମାନଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କ ଦୁଇ ଦ୍ୱାରପାଳ ତୁରନ୍ତ ପଦପାଖରେ ପଡିଗଲେ; ସେମାନଙ୍କର କୃପାରେ ସେ ଦୁଇ ଦ୍ୱାରପାଳ ପୁଣି ସହରକୁ ଫେରିଗଲେ। ଯୋଗ ଫଳରେ ଆଜି ମୁଁ ଆପଣମାନେଙ୍କୁ ଦେଖିପାଇଛି; ଦୟାମୟ ଆପଣମାନେ ମୋ ଉପରେ କୃପା କରିବା ଉଚିତ। ଯାହା ଦେହରହିତ ସ୍ୱର ଦ୍ୱାରା କୁହାଯାଇଥିଲା—ସେଉଁଠି କ’ଣ ଉପାୟ? ଦୟାକରି ଏହା କିପରି କରିବା ଯାଉଁଥିବା ଖୋଲାସା କରନ୍ତୁ। ଭକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କିପରି ଆନନ୍ଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ? ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଣୀରେ, ପ୍ରେମ ଓ ଉଦ୍ୟମ ସହିତ, ଏହା କିପରି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଏ?” କୁମାରମାନେ କହିଲେ: “ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁନାହିଁ, ହେ ଦିବ୍ୟ ମୁନି; ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦ ଆଣନ୍ତୁ। ଏହି ଉପାୟ ସହଜ ଓ ଏଠାରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଅଛି। ନାରଦ, ତୁମେ ଧନ୍ୟ, ବୈରାଗ୍ୟର ମୁକୁଟମଣି, ସଦା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସେବକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ, ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ। ଭକ୍ତିର ପଥରେ ଚାଲୁଥିବା ତୁମ ପାଇଁ ଏହି ଭକ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା ସଦା ସ୍ୱାଭାବିକ, ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏଇ ସଂସାରରେ ଅନେକ ମୁନି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପଥ ଦେଖାଇଛନ୍ତି, ସେଗୁଡିକ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭ ଓ ଉଦ୍ୟମ ଦ୍ୱାରା ଲାଭ ହୁଏ, ଅଧିକାଂଶରେ ସ୍ୱର୍ଗ ଫଳ ଦିଏ। କିନ୍ତୁ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ନେଇଯାଉଥିବା ପଥ ଗୁପ୍ତ ରହିଛି; ଏହାର ଶିକ୍ଷକ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭ, ଶୁଭ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ଲାଭ ହୁଏ। ଆକାଶବାଣୀ ଯେଉଁ ପୂଣ୍ୟ କର୍ମ ପୂର୍ବରୁ ତୁମକୁ ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ—ସେଉଁଠି ଏବେ ଏହା କହିବି; ଏକାଗ୍ର ମନ ଓ ପ୍ରକାଶିତ ବୁଦ୍ଧି ସହ ଶୁଣ। କିଏ କିଏ ହବନ କରନ୍ତି, କିଏ ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି, କିଏ ଯୋଗ କରନ୍ତି, ଅନ୍ୟେ ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ଜ୍ଞାନରେ ବ୍ୟସ୍ତ; ଏସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ଭାବରେ ପରିଚିତ। ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜ୍ଞାନ-ଯଜ୍ଞ ସଦା ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟର ଚିହ୍ନ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ; ଶୁକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେଉଁ ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତର କଥା ଗାନ କରନ୍ତି। ଏହାର ପ୍ରଚାର ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟର ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ; ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର ହେବ, ଭକ୍ତ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦ ଆସିବ। ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତ ପଥର ଧ୍ୱନି ହେଲେ, କଳିର ସମସ୍ତ ଦୋଷ ସିଂହର ଦହାଡ଼ରେ ମୃଗ ଭଳି ନଶ୍ୱର ହେବ। ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ଭକ୍ତି, ପ୍ରେମର ରସ ଆଣି, ଘରେଘରେ, ଲୋକେଲୋକେ ଖେଳିବ।