ଅର୍ଜୁନ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ, ନିକଟତା ଓ ଆସକ୍ତି, ତଥା ତାଙ୍କର ରଥୀ ଭାବରେ ସେବା ଦେବା ଦିନଗୁଡିକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ତାଙ୍କର ବଡ଼ଭାଇ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଅଶ୍ରୁଭରା କଣ୍ଠରେ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ। ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ, “ମହାରାଜ, ମୁଁ ହରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭ୍ରମିତ ହୋଇଛି, ଯିଏ ମୋର ନିଜ ପରିବାର ଭାବରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଦୟାରେ ମୋର ଶକ୍ତି, ଯାହା ଦେବତାମାନେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ, ଅପହୃତ ହୋଇଛି। ତାଙ୍କ ସହ ବିଚ୍ଛେଦ ମାତ୍ର ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ଏହି ସଂସାର ନିର୍ଜୀବ ଲାଗେ; ତାଙ୍କର ଗୁଣଗାନ ବିନା, ମୁଁ ମୃତ ଭଳି ଅନୁଭବ କରୁଛି। ତାଙ୍କ ଶରଣ ନେଇ, ମୁଁ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ଗୃହରେ ସ୍ୱୟଂବରରେ ଯାଇଥିଲି, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ଗର୍ବିତ ରାଜାମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ମୁଁ ସେମାନେଠାରେ ବିଜୟୀ ହୋଇ, ସଂଘର୍ଷରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ଜିତିଥିଲି। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ, ମୁଁ ଖାଣ୍ଡବ ଅରଣ୍ୟକୁ ଅଗ୍ନିକୁ ଦାନ କରିଥିଲି, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ତାଙ୍କର ସେନାକୁ ବିଜୟ କରି ମାୟାଙ୍କ ନିର୍ମିତ ଅଦ୍ଭୁତ ସଭା ପାଇଥିଲି; ଏବଂ ରାଜାମାନେ ଚାରିଦିଗରୁ ତୁମର ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଭେଟ ଆଣିଥିଲେ। ତୁମର ଶକ୍ତିରେ, ମହାରାଜ, ଭୀମ, ତୁମର ମହାନ ଭାଇ, ଯାହାର ଶକ୍ତି ଦଶ ହଜାର ହାତୀ ସମାନ, ପୃଥିବୀର ରାଜାମାନେଠାରେ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ବିଜୟ କରିଥିଲେ; ସେମାନେ ଭେଟ ଆଣି ତୁମକୁ ଦେଇଥିଲେ। ତୁମର ମହାନ ଯଜ୍ଞରେ, ତୁମର ରାଜପତ୍ନୀ, ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ପାଇଁ ସଜିଥିଲେ, ଯଦିଓ ସେ ଗ୍ୟାମ୍ବଲର ଦ୍ୱାରା ସଭାରେ ଅପମାନିତ ହୋଇଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଅଶ୍ରୁ ତୁମର ପାଦ ପାଖରେ ପଡ଼ିଥିଲା, ତାଙ୍କର ଚୁଲ ଖୁଲି ଯାଇଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ରକ୍ଷକମାନେ ହାରିଯାଇଥିଲେ—ସେ ଜନାନୀମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରିଥିଲେ। ଯେ କୃଷ୍ଣ ଆମକୁ ଅରଣ୍ୟରେ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ, ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଅଯାଇଥିବା ଭୟାନକ କଷ୍ଟରେ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ, ଆମେ କେବଳ ଶାକ ଭୋଗ କରୁଥିଲୁ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଉପାୟ ଶେଷ ହୋଇଯାଇଥିଲା—ସେହି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦୟାରେ ତିନି ଲୋକ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଜଳରେ ଭୟରେ ଆବୃତ ହୋଇଥିଲୁ। ତୁମର ଶକ୍ତିରେ, ମହାଦେବ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସଙ୍ଗୀନୀ ସହିତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ମୋତେ ଦେଇଥିଲେ; ଏବଂ ଏହି ଦେହରେ, ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରାଜପାଳିସରେ ମହାନ ଆସନ ଲାଭ କରିଥିଲି। ସେଠାରେ, ମୁଁ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲି, ମୋର ଦୁଇଟି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୁଜ, ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ, ଶତ୍ରୁମାନେ ନାଶ କରିବା ପାଇଁ, ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ମୋତେ ଶରଣ ନେଇଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ଏବେ, ବ୍ୟାପ୍ତି ହୋଇଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିଦାୟରେ, ମୁଁ ସାଧାରଣ ମଣିଷ ଭଳି ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇଯାଇଛି। ଯେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦୟାରେ, ମୁଁ ଏକ ରଥରେ କୁରୁ ସେନାର ବିସ୍ତୃତ ସାଗରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲି, ମହାନ ନାୟକମାନଙ୍କ ଶୌର୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କଠାରୁ ବହୁ ସଂପଦ ଓ ରତ୍ନ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲି, ତାଙ୍କର ମୁକୁଟ ଉଠାଇଥିଲି। ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ, ମୁଁ ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥମାନଙ୍କ ସମୂହକୁ ଶୁଭ୍ର ରାତିରେ ଶୋଭା ଦେଇ, ଭୀଷ୍ମ, କର୍ଣ୍ଣ, ଗୁରୁ, ଶଳ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଆଗେ ଚାଲିଥିଲି—ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ମନ ନିର୍ବଳ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ତାଙ୍କ ଦୟାରେ, ଭୀଷ୍ମ, କର୍ଣ୍ଣ, ଦ୍ରୋଣ, ଶଳ୍ୟ, ସୈନ୍ଧବ ଓ ଅନ୍ୟ ମହାବୀରମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ର, ଅପରାଜୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋତେ ଛୁଇଁ ପାରିନଥିଲେ, ଯେପରିକି ଦେମନମାନଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ନୃହରିଙ୍କୁ ଛୁଇଁ ପାରିନଥିଲେ। ପ୍ରଭାସାର ଯୁଦ୍ଧରେ, ଦୁଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ହେଲେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ପଦପଦ୍ମ, ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ସଜ୍ଜନମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ; ମୋର ଘୋଡ଼ାମାନେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଇଥିଲେ ଏବଂ ମୁଁ ଭୂମିରେ ଦଉଡ଼ିଥିଲି, ଶତ୍ରୁମାନେ ତାଙ୍କର ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ମୋତେ ଆକ୍ରମଣ କରିପାରିନଥିଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ମଧୁର ଶବ୍ଦ, ହସ୍ୟ ମୁଖରେ, “ଓ ପାର୍ଥ! ଓ ଅର୍ଜୁନ! ବନ୍ଧୁ! କୁରୁମାନଙ୍କ ଆନନ୍ଦ!”—ମହାରାଜ, ଏହି ଶବ୍ଦଗୁଡିକ ମୋ ହୃଦୟକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରେ, ଏବଂ ସ୍ମରଣ କଲେ ମୋ ହୃଦୟ ଗଳିଯାଏ। ସେହି ଏକାଠି ଶୋଇବା, ବସିବା, ଚାଲିବା, କଥାବାର୍ତ୍ତା, ଭୋଜନ କରିବା ମୁହୂର୍ତ୍ତଗୁଡିକରେ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ସମାନ ଭାବି ଭ୍ରମିତ ହୋଇଥିଲି, ବନ୍ଧୁ ସହ ବନ୍ଧୁ, କିମ୍ବା ପିତା ସହ ପୁଅ ଭଳି; ତଥାପି ତାଙ୍କର ଅତିଶୟ ଆସକ୍ତିରେ, ମୋର ଅଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ଅପରାଧମାନେ ସହିଥିଲେ। ଏବେ, ମହାରାଜ, ସେହି ପରମପୁରୁଷ, ମୋର ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ ଓ ନିକଟ ସାଥୀ ବିନା, ମୋ ହୃଦୟ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯାଇଛି; ଜୀବନର ଏହି ପଥରେ, ତାଙ୍କର ମହାନ କାର୍ଯ୍ୟର ସୁରକ୍ଷା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ଚୋରମାନେ ପାଖରେ ହାରିଯାଇଥିବା ଜନାନୀ ଭଳି ଅସହାୟ। ସେ ଧନୁଷ, ତୀର, ରଥ, ଘୋଡ଼ା, ଏବଂ ମୁଁ ରଥୀ—ଯେଉଁଠାରେ ରାଜାମାନେ ମୋ ପାଖରେ ନମନ କରୁଥିଲେ—ସମସ୍ତ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଅଶକ୍ତ ଓ ଅପରିଗ୍ରହ ହୋଇଯାଇଛି, ମାୟାର ଯାଦୁ ଦ୍ୱାରା ଆଗୁଣରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ହୋମ ଭଳି। ମହାରାଜ, ତୁମର ଇଚ୍ଛାରେ, ଯଦୁବଂଶୀମାନେ, ନିଜ ନଗର ପ୍ରତି ସତ୍ୟ ବନ୍ଧୁ ନଥିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶାପ ଦେଇ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ଏକାଠି ହୋଇ ଏକାଠି ଘୁସି ମାରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେମାନେ ଭାରୁଣୀ ମଦ୍ୟ ପାନ କରି, ମଦ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ରହିତ ମନ ନେଇ, ଏକାଠି ନିଜ-ନିଜ କୁ ଚିହ୍ନିପାରିନଥିଲେ, ଏକାଠି ଯୁଦ୍ଧ କରି, ଚାରି ପାଞ୍ଚ ଜଣ ଛଡ଼ା ସମସ୍ତ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ମହାରାଜ, ଏହା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଲୀଳାର ଏକ ସାଧାରଣ ଧାରା: ତାଙ୍କ ଚିତ୍ତାନୁସାରେ ଜୀବମାନେ ଏକାଠି ନଶ୍ଟ କରନ୍ତି ଓ ଏକାଠି ପୋଷଣ କରନ୍ତି। ଜଳରେ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ବଡ଼ ଜଳଜନ୍ତୁ ଛୋଟ ଜଳଜନ୍ତୁକୁ ଭକ୍ଷଣ କରେ, ସେପରି ମଣିଷମାନେ ମଧ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଶକ୍ତମାନେଠାରେ ଏକାଠି ବିଜୟ କରନ୍ତି। ଏହିପରି, ପ୍ରଭୁ ଭୂମିର ଭାର ହଟାଇବା ପାଇଁ ଯଦୁବଂଶୀମାନେଠାରେ ଏକାଠି ନଶ୍ଟ କରିଥିଲେ, ଯେପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଶକ୍ତକୁ ନଶ୍ଟ କରେ।