ବ୍ରଜରେ ଶିଶୁ କୃଷ୍ଣ ଓ ତାଙ୍କର ସଂଗୀ ମାନେ ଲୁଚିବା, ସେତୁ ତିଆରି କରିବା, ବାନର ଭଳି ଉଡିବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଖେଳ ମଧ୍ୟମରେ ତାଙ୍କର ଶିଶୁବୟସ୍ୟ ବିତାଇଲେ। ଏହିପରି ଚମତ୍କାର ଶିଶୁ ଲୀଳା ପରେ, ସୂତ ମୁନି କହିଲେ—କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଏକାନ୍ତ ସଂଗୀ ଅର୍ଜୁନ, ତାଙ୍କର ରାଜସ୍ୱ ଭାଇଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିବଶ ହେଲେ; ଯେଉଁ ଭାଇଙ୍କ ମନ ଅନେକ ସନ୍ଦେହରେ ଭରି ଥିଲା ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିୟୋଗରେ ବେଦନା ଭୋଗୁଥିଲେ। ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ମୁହଁ ଓ ହୃଦୟ ମନ୍ଦିର ଶୋକରେ ମର୍ଜି ଗଲା, ତାଙ୍କର ଚମକ ଅପସାରି ଗଲା; ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅନୁସ୍ମରଣ କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କିଛି କହିପାରୁନଥିଲେ। ଅର୍ଜୁନ ଗଭୀର ଶୋକକୁ ଦମନ କରି, ନିଜ ଆଖିକୁ ହାତରେ ମୁଛି, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ଆଶା ଓ ଶୋକରେ ଭରିଗଲେ। ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସଂଗ, ଗଭୀର ସମ୍ପର୍କ, ଉତ୍ସାହ ଓ ଚାରିଅଟିଅର ତଥା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସେବା ଅନୁସ୍ମରଣ କରି, ତାଙ୍କର ଭାଇ ରାଜାଙ୍କୁ ଅଶ୍ରୁଭରା କଣ୍ଠରେ କଥା କହିଲେ। ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ—ମୁଁ ମୋହିତ ହୋଇଛି, ରାଜା, ହରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଯିଏ ମୋ ସଜନ ଭଳି ଦେଖା ଦେଲେ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୋ ଶକ୍ତି, ଯାହା ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଉଥିଲେ, ଅପହୃତ ହୋଇଛି। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ବିୟୋଗ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଜଗତକୁ ନିରାନନ୍ଦ କରିଦେଇଛି; ତାଙ୍କର ଷ୍ଟୁତି ବିନା ମୁଁ ମୃତ ଭଳି ଅନୁଭବ କରୁଛି। ତାଙ୍କର ଶରଣ ନେଇ, ମୁଁ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ଗୃହରେ ସ୍ୱୟଂବରରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲି, ଯେଉଁଠାରେ ଗର୍ବିତ ରାଜାମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜିତିଥିଲି, ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ଲାଭ କରି କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ପାଇଥିଲି। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ, ମୁଁ ଖାଣ୍ଡବ ଅରଣ୍ୟ ଅଗ୍ନିକୁ ଦାନ କରିଥିଲି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ତାଙ୍କର ସେନାକୁ ଜିତି, ମାୟାଙ୍କ ତିଆରି କରା ଚମତ୍କାର ସଭା ଲାଭ କରିଥିଲି; ଏବଂ ରାଜାମାନେ ଦିଗ୍ଦିଗନ୍ତରୁ ତୁମର ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଭେଟ ଆଣିଥିଲେ। ତୁମର ଶକ୍ତିରେ, ରାଜା, ଭୀମ, ତୁମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାଇ, ଯାହାର ଶକ୍ତି ଦଶ ହଜାର ହାତୀ ସମ, ପୃଥିବୀର ରାଜାମାନେ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଜିତି, ତୁମକୁ ଭେଟ ଦେଇଥିଲେ। ତୁମର ବଡ଼ ଯଜ୍ଞରେ, ତୁମର ରାଜମାତା ଯଜ୍ଞ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଭୂଷିତ ହୋଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଗ୍ୟାମ୍ବଲର ଦ୍ୱାରା ସଭାରେ ଅପମାନିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଅଶ୍ରୁ ତୁମର ପାଦରେ ପଡ଼ିଲା, ବାଳ ଖୋଲିଗଲା, ରକ୍ଷକମାନେ ହାରିଗଲେ—ସେ ମହିଳାମାନେ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖ ଭୋଗିଥିଲେ। ପ୍ରଭୁ ଆମକୁ ଜଙ୍ଗଲରେ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ, ଯେଉଁବେଳେ ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର କଷ୍ଟ ଆସିଥିଲା, ଶତ୍ରୁମାନେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ, ଆମେ କେବଳ ଶାକ ଭୋଜନ କରୁଥିଲୁ, ସମସ୍ତ ଉପାୟ ଅପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇଥିଲା—ତାଙ୍କର କୃପାରେ ତିନି ଲୋକ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ, ଆମେ ଜଳରେ ଦୁଃଖରେ ଆବୃତ ହେଉଥିଲୁ। ତୁମର ଶକ୍ତିରେ, ରାଜା, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଶିବ ତାଙ୍କର ସଂଗୀ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ମୋତେ ଦେଇଥିଲେ; ଏହି ଶରୀରରେ ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦରବାରରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନ ଲାଭ କରିଥିଲି। ସେଠାରେ, ମୁଁ ଆନନ୍ଦରେ ରହିବାବେଳେ, ମୋ ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୁଜ, ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ, ଶତ୍ରୁମାନେ ନାଶ କରିବା ପାଇଁ ନିର୍ମିତ, ଦେବମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ମୋତେ ଶରଣ ନେଇ ଗୌରବ କରୁଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ଏବେ, ପ୍ରଭୁ ଚାଲିଗଲାପରେ, ମୁଁ ସାଧାରଣ ମଣିଷ ଭଳି ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇଯାଇଛି। ତାଙ୍କର କୃପାରେ, ସଜନ, ମୁଁ ଏକ ରଥ ନେଇ ଅସୀମ କୁରୁ ସେନାକୁ ଅଟୁଟ ଭଳି ଅଟି ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲି; ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଠାରୁ ବହୁ ଧନ ଓ ରତ୍ନ ଉଦ୍ଧାର କରି, ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡରୁ ଚମତ୍କାର ମୁକୁଟ ନେଇଥିଲି। ସେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ପୂର୍ବରେ ଚାଲିଥିଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥମାନେ ମଧ୍ୟରେ ରାତିରେ ଅଳଙ୍କୃତ କରି, ଭୀଷ୍ମ, କର୍ଣ୍ଣ, ଗୁରୁ, ଶାଲ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ—ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଶତ୍ରୁ ନାୟକମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ମନ ଦମିଯାଇଥିଲା। ତାଙ୍କର କୃପାରେ, ଭୀଷ୍ମ, କର୍ଣ୍ଣ, ଦ୍ରୋଣ, ଶାଲ୍ୟ, ସୈନ୍ଧବ ଓ ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଧାମାନଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର, ଅପରାଜିତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋତେ ଛୁଇନଥିଲେ; ଯେପରି ଦେମନମାନେ ନୃହରିଙ୍କୁ ଛୁଇପାରିନଥିଲେ। ପ୍ରଭାସାର ଯୁଦ୍ଧରେ, ଦୁଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ରଣା ଭିତରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ପ୍ରଭୁ, ଯାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମ ମୁକ୍ତିପାଇଁ ମହାତ୍ମାମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ମୋତେ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ; ମୋ ଘୋଡାମାନେ ଥକିଗଲେ ଓ ମୁଁ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲି, ଶତ୍ରୁ ରଥୀମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ମୋତେ ଆକ୍ରମଣ କରିପାରିଲେନି। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଚମତ୍କାର ହସି ଭରା ମଧୁର ଶବ୍ଦ—"ଓ ପାର୍ଥ! ଓ ଅର୍ଜୁନ! ମିତ୍ର! କୁରୁମାନଙ୍କ ଆନନ୍ଦ!"—ରାଜା, ମୋ ହୃଦୟକୁ ଛୁଇଯାଏ ଓ ଅନୁସ୍ମରଣ କଲେ, ପାଥର ହୃଦୟ ମଧ୍ୟ ଗଳିଯାଏ। ସେଇ ଶୟନ, ଆସନ, ଚାଲିବା, କଥାବାର୍ତା, ଭୋଜନ ଏକସାଥି କରି, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମୋ ସମାନ ବୋଲି ଭାବି, ମିତ୍ର ସହ ମିତ୍ର, କିମ୍ବା ପିତା ସହ ପୁଅ ଭଳି; କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଅତିରିକ୍ତ ଆସକ୍ତିରେ, ମୋ ଅଜ୍ଞାନର ଅପରାଧକୁ ସହିଥିଲେ। ଏବେ, ରାଜା, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ମୋ ମିତ୍ର ଓ ପ୍ରିୟ ସଂଗୀ ବିନା, ମୋ ହୃଦୟ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯାଇଛି; ଏହି ଜୀବନ ପଥରେ, ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାର୍ଯ୍ୟର ରକ୍ଷା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ଚୋରମାନେ ଦ୍ୱାରା ହାରିଯାଇଥିବା ମହିଳା ଭଳି ଅସହାୟ। ସେ ଧନୁଷ, ତିର, ରଥ, ଘୋଡା ଓ ମୁଁ ଚାରିଅଟିଅର—ଯାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ରାଜାମାନେ ବନ୍ଦନା କରୁଥିଲେ—ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଅଶକ୍ତ ଓ ଅପରିଗ୍ରହ ହୋଇଯାଇଛି, ମାୟାର ଜାଦୁରେ ଭସ୍ମରେ ଦିଆ ଦେଇଦେଇଥିବା ଭଳି। ରାଜା, ତୁମ ଇଚ୍ଛାରେ, ଯଦୁବଂଶୀମାନେ ନିଜ ନଗର ପ୍ରତି ସଠିକ ମିତ୍ର ନୁହନ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଶାପରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ଏକାଉଁଠାରେ ଏକାଉଁକୁ ନିଜ ମୁଠିରେ ମାରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ଭାରୁଣୀ ମଦ୍ୟ ପିଇ, ମନ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ, ଏକାଉଁଠାରେ ଏକାଉଁକୁ ଚିନିନଥିଲେ, ଯୁଦ୍ଧ କରି, ଚାରି ପାଞ୍ଚ ଜଣ ଛଡ଼ା ସମସ୍ତ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲେ। ରାଜା, ଏହି ଭଗବାନଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟର ସାଧାରଣ ପ୍ରକୃତି—ତାଙ୍କର ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ, ଜୀବମାନେ ଏକାଉଁଠାରେ ଏକାଉଁକୁ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି ଓ ପ୍ରେମ କରନ୍ତି।