ମୁରାରିଙ୍କର ମିତ୍ରମାନେ ସହିତ କଳା କ୍ରୀଡ଼ା, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଉପରେ ତାଙ୍କର ଅପରାଜେୟ ବୀରତା, ତାଙ୍କର ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ରୂପ, ଏବଂ ପୃଥିବୀର ଆଶା ପୂରଣ କରିବା—ଏହି ସବୁ ଲୀଳାକୁ ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ଶୁଣନ୍ତି ଓ କୀର୍ତ୍ତି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ବାଳ୍ୟକାଳରେ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ଲୁଚିଛି, ପୋଲ ତିଆରି କରିଛି, ବାନର ପରି ଦୌଡ଼ିଛି—ଏପରି ନାନା କ୍ରୀଡ଼ା କରି Vraja ରେ ସେମାନେ ନିଜର ବାଳ୍ୟକାଳ କାଟିଥିଲେ। ଏହିପରି ଅନେକ ଲୀଳା ପରେ, ସୂତ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ—କୃଷ୍ଣଙ୍କର ମିତ୍ର ଅର୍ଜୁନ, ତାଙ୍କର ରାଜସିଁହ ଭାଇଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନିଚ୍ଛାସ୍ୱରୂପ ରଖାଯାଇଥିଲେ। ସେମାନେ ଅନେକ ସନ୍ଦେହରେ ଭରିଥିଲେ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିୟୋଗ ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କର ମନ ଅତି ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ମୁହଁ ଓ ହୃଦୟର ପଦ୍ମ ଶୋକରେ ମୁଝିଗଲା, ତାଙ୍କର ତେଜ ନାଶ ହେଲା; ସେ କେବଳ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ମନନ କରୁଥିଲେ, କିଛି କହିପାରିବେ ନାହିଁ। ବଡ଼ କଷ୍ଟରେ ନିଜ ଦୁଃଖକୁ ଦମନ କରି, ତାଙ୍କର ଆଖିରୁ ଲୁହ କଡ଼ା ହାତରେ ପୋଛି, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ବିୟୋଗର ଅତି ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଅତିବ୍ୟାକୁଳ ହେଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରେମ, ସାନ୍ନିଧ୍ୟ, ମିତ୍ରତା, ଚାରିଓଟିଅର ଭାବେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସେବା ସ୍ମରଣ କରି, ତାଙ୍କର ଭାଇ ରାଜାଙ୍କୁ ଲୁହରେ ଭରିତ କଣ୍ଠରେ କହିଲେ। ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ—"ମହାରାଜ, ମୁଁ ହରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୋହିତ ହୋଇଛି, ଯିଏ ମୋର ଆତ୍ମୀୟ ଭାବେ ଆସିଥିଲେ; ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୋର ଶକ୍ତି, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଉଥିଲେ, ସେ ନେଇଯାଇଛନ୍ତି। ସେଠିଏ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ନାପାଇ, ପୃଥିବୀ ଶୂନ୍ୟ ଲାଗେ; ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ଶୁଣିବାର ଅଭାବରେ ମୁଁ ମୃତ ଭଳି।" "ତାଙ୍କର ଶରଣ ନେଇ, ମୁଁ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ସ୍ଵୟଂବରରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଅନେକ ରାଜାଙ୍କୁ ଅପରାଜିତ କରି, ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଜିତିଥିଲି। ତାଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତିରେ, ମୁଁ ଖାଣ୍ଡବବନ ଅଗ୍ନିକୁ ଦେଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ତାଙ୍କ ଅନୁଚରମାନେ ଉପରେ ବିଜୟ ପାଇ, ମାୟା ନିର୍ମିତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଶଭା ଲାଭ କରିଥିଲି; ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ରାଜାମାନେ ଆସି ତୁମର ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଉପହାର ଆଣିଥିଲେ।" "ତୁମ ଶକ୍ତିରେ, ଭୀମ, ତୁମର ଛୋଟ ଭାଇ, ଯିଏ ଦଶ ହଜାର ହାଥୀ ଶକ୍ତି ଥିଲେ, ସେ ମହାଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଭୂମିପତିମାନେ ଉପରେ ବିଜୟ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ଉପହାର ଆଣିଲେ।" "ତୁମର ମହାଯଜ୍ଞରେ, ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ପାଇଁ ଶୁଭ୍ର ଶୃଙ୍ଗାର କରିଥିବା ତୁମର ରାଣୀ, ଜୁଆର ଦ୍ୱାରା ସଭାରେ ଅପମାନିତ ହେଲେ; ତାଙ୍କର ଲୁହ ତୁମ ପାଦ ପାଖରେ ପଡ଼ିଲା, ଚୁଲି ଖୁଲିଗଲା, ରକ୍ଷକମାନେ ହାରିଗଲେ—ସେମାନେ ଅନେକ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଲେ।" "ଯେଉଁଠାରେ ଆମେ ଅତି ଦୁଃଖରେ ଅରଣ୍ୟରେ ଥିଲୁ, ଦୁର୍ବାସା ଓ ଶତ୍ରୁମାନେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଶାକ-ମୂଳ ଖାଇ ଅତିବାହିତ କରୁଥିଲୁ, ସେଠିଏ ତାଙ୍କର କୃପାରେ ତିନି ଲୋକ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ଏବଂ ଆମେ ଜଳରେ ଅପଦରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା ପାଇଲୁ।" "ତୁମର ଶକ୍ତିରେ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଶିବ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଇ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ମୋତେ ଦେଇଥିଲେ; ଏହି ଦେହ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସଭାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନ ଲାଭ କରିଥିଲି।" "ସେଠିଏ, ମୁଁ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲି, ମୋ ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ, ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷ ଚିହ୍ନିତ, ଶତ୍ରୁ ନାଶ ପାଇଁ, ଦେବମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ମୋ ଶରଣ ନେଲେ; କିନ୍ତୁ ଏବେ, ପ୍ରଭୁ ଚାଲିଯିବାରୁ, ସେ ଶକ୍ତି ନାଶ ହୋଇଛି, ମୁଁ ସାଧାରଣ ଲୋକ ଭଳି।" "ତାଙ୍କର କୃପାରେ, ମୁଁ ଏକ ରଥରେ କୁରୁ ସେନାର ଅସୀମ ସମୁଦ୍ର ଅଟକି ଚାଲିଗଲି, ଶତ୍ରୁ ଠାରୁ ଅନେକ ଧନ ଓ ମଣି ଆଣିଲି, ରତ୍ନମୁକୁଟ ହରିଲି।" "ଯେଉଁ ଚାରିଓଟିଅର ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଚାଲିଥିଲେ, ଭୀଷ୍ମ, କର୍ଣ୍ଣ, ଗୁରୁ, ଶଲ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସମ୍ନାଗତ ହେଲେ—ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିରେ ମୋ ଶତ୍ରୁମାନେ ଅପରାଜେୟ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।" "ତାଙ୍କର କୃପାରେ, ଭୀଷ୍ମ, କର୍ଣ୍ଣ, ଦ୍ରୋଣ, ଶଲ୍ୟ, ସୈନ୍ଧବ ଓ ଅନ୍ୟ ମହାବୀରମାନଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ଅପରାଜେୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋତେ ଛୁଇଁ ପାରିଲେ ନାହିଁ, ଯେପରି ଦେତ୍ୟମାନଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ନୃହରିଙ୍କୁ ଛୁଇଁପାରେ ନାହିଁ।" "ପ୍ରଭାସ ଯୁଦ୍ଧରେ, ମୁଁ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅବରୁଦ୍ଧ ହେଲି, ଯେଉଁ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପଦପଦ୍ମ ମୁକ୍ତିକାମୀଙ୍କ ପୂଜାଯୋଗ୍ୟ, ସେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କଲେ; ମୋ ଘୋଡ଼ା ଅତି କ୍ଳାନ୍ତ, ମୁଁ ଭୂମିରେ ଦଢ଼ିଥିଲି, ଶତ୍ରୁ ରଥୀମାନେ ତାଙ୍କର ମାୟାରେ ମୁହଁ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ମୋତେ ଆକ୍ରମଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।" "ତାଙ୍କର ହାସ୍ୟମୟ ମିଷ୍ଟି ବାଣୀ—'ହେ ପାର୍ଥ! ଅର୍ଜୁନ! ବନ୍ଧୁ! କୁରୁବଂଶର ଗୌରବ!'—ମୋର ହୃଦୟକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରେ, ଏବଂ ସ୍ମରଣ କଲେ ମୋ ପାଷାଣ ହୃଦୟ ମଧ୍ୟ ପିଘିଯାଏ।" "ଏକେ ସଙ୍ଗେ ଶୋଇବା, ବସିବା, ଚାଲିବା, କଥା ହେବା, ଭୋଜନ କରିବା—ମୁଁ ବେଳେ ବେଳେ ତାଙ୍କୁ ମୋ ସମାନ ବୋଲି ଭାବି, ମିତ୍ର ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲି, କିମ୍ବା ପିତା-ପୁତ୍ର ସମ୍ପର୍କରେ; ତଥାପି ତାଙ୍କର ଅତିଶୟ ପ୍ରେମରେ, ମୋ ଅଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ଅପରାଧ ସେ ସହିଥିଲେ।" "ଏବେ, ହେ ରାଜା, ସେ ପରମପୁରୁଷ, ମୋ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ ଓ ସଙ୍ଗୀ ବିନା, ମୋ ହୃଦୟ ଶୂନ୍ୟ; ଏହି ଜୀବନପଥରେ ତାଙ୍କର ମହତ କାର୍ଯ୍ୟ ରଖିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ଚୋରମାନେ ଦ୍ୱାରା ହାରିଥିବା ନାରୀ ପରି ଅସାହାୟ।" "ସେ ଧନୁଷ, ସେ ତୀର, ସେ ରଥ, ସେ ଘୋଡ଼ା, ମୁଁ ଚାରିଓଟିଅର—ଯାହାପାଖ ରାଜାମାନେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଉଥିଲେ—ଏସବୁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଶକ୍ତିହୀନ ଓ ଅକାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଯାଇଛି, ମାୟାର ଖେଳରେ ଅଗ୍ନିରେ ପଡ଼ିଥିବା ହବି ପରି।" "ହେ ରାଜା, ତୁମ ଇଚ୍ଛାରେ, ଯଦୁବଂଶୀମାନେ, ନିଜ ସ୍ୱନଗର ପ୍ରତି ସତ୍ୟ ମିତ୍ର ନ ଥିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶାପରେ ମୁହ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ନିଜେ ନିଜେ ଘୁଞ୍ଚିଲେ।" "ଏହିଭଳି, ତାଙ୍କମାନେ ଭାରୁଣୀ ମଦପାନ କରି, ମସ୍ତି ରେ ଅପରିଚିତ ହୋଇ, ଏକାଏକି ଦୁଇ-ତିନି ଜଣ ଛାଡ଼ି ସମସ୍ତେ ଏକାଏକି ମରିଗଲେ।" "ହେ ରାଜା, ଏହିପରି ଦେବତାଙ୍କ ଅଦ୭ତ କାର୍ଯ୍ୟ, ସେ ଅନ୍ୟୋନ୍ୟକୁ ନାଶ କରନ୍ତି, ପୁନି ଅନ୍ୟୋନ୍ୟକୁ ଉନ୍ନତି କରନ୍ତି।