ହେ ରାଜା, ଦେହଧାରୀ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ ନିଜ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ପୁଅ, ଧନ, ଘର ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜିନିଷ ଯେତେ ନିଜ ଭାବନାରେ ଆସନ୍ତୁ, ଏହି ଆସକ୍ତି ନିଜ ପ୍ରତି ଥିବା ଆସକ୍ତି ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନୁହେଁ। ଯେଉଁମାନେ ଦେହକୁ ନିଜ ବୋଲି ଭାବନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେହକୁ ଯେତେ ଭଲପାଆନ୍ତି, ତାଠାରୁ ଅଧିକ ଭଲପାଆନ୍ତି ଦେହ ସହ ଚାଲୁଥିବା ଜିନିଷମାନଙ୍କୁ। ଯଦି ଦେହକୁ "ମୋର" ବୋଲି ଭାବିବାକୁ ହୁଏ, ତେବେ ମଧ୍ୟ ଦେହ ନିଜ ପ୍ରତି ଥିବା ଆସକ୍ତି ପରି ପ୍ରିୟ ନୁହେଁ; କାରଣ, ଦେହ ବୃଦ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଜୀବନ ପ୍ରତି ଆଶା ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ। ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ଦେହଧାରୀ ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ ହେଉଛି ନିଜ ଆତ୍ମା; ଏହି ଆତ୍ମାର ପାଇଁ ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରହିଛି। ଏହି ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ ଆତ୍ମାଙ୍କର ଆତ୍ମା, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଜାଣ; ଜଗତର କଳ୍ୟାଣ ପାଇଁ ସେ ନିଜ ମାୟାରେ ଦେହଧାରଣ କରି ଏଠାରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ପ୍ରକୃତରେ, ଯେଉଁମାନେ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏଠି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି ଚଳ-ଅଚଳ ନାହିଁ; ସମସ୍ତ ଜଗତର ରୂପ ତାଙ୍କ ଅଟୁଟ ଶରୀର। ସମସ୍ତ ଜିନିଷର ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତିତ୍ୱରେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ; ଏହିପରି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି ସତ୍ୟ ଭାବିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ଯେଉଁମାନେ ମୁରାରିଙ୍କ ମୃଦୁ ପଦପଦ୍ମର ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି, ଯାହାର କୀର୍ତ୍ତି ନିର୍ମଳ ଓ ମହାନ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସଂସାର ରୂପୀ ସାଗର ବଛୁଆ ଗୋଡ଼ର ଚିହ୍ନ ପରି ଛୋଟ ହୋଇଯାଏ; ସେଇ ପରମ ଗତିକୁ ସେମାନେ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ଯାହାକୁ କେବେ ଦୁଃଖ ଛୁଇଁପାରେ ନାହିଁ। ଏହିପରି, ତୁମେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ ଯାହା, ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ଶୈଶବ ଓ କୌମାର ଲୀଳା, ସେସବୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି। ମୁରାରିଙ୍କ ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କ ଚରିତ୍ର—ପାପୀଙ୍କ ବିନାଶ, ମେଦିନୀରେ ଖେଳ, ତାଙ୍କ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ରୂପ, ଓ ପୃଥିବୀର ଆକାଂକ୍ଷା ପୂରଣ—ଏହି ସବୁ ଶୁଣିଲେ ଓ ଗାଇଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏପରି ଶିଶୁଲୀଳା—ଲୁଚିବା, ସେତୁ ବନେଇବା, ବାନର ପରି ଲାଫ ଦେବା ଓ ଅନ୍ୟ ଖେଳ—ନେଇ ସେମାନେ ବ୍ରଜରେ ତାଙ୍କର ବାଳ୍ୟକାଳ କଟାଇଲେ। ଏହିପରି ଘଟଣା ପରେ, ସୂତ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ: ଏଠି, କୃଷ୍ଣଙ୍କର ସାଙ୍ଗ ଅର୍ଜୁନ, ତାଙ୍କର ରାଜସ୍ୱ ଭାଇଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିବଶ ହୋଇଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ମନ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିୟୋଗରେ ଅନେକ ସନ୍ଦେହ ଓ ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଇଥିଲା। ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଓ ହୃଦୟର କମଳ ଦୁଃଖରେ ମୁଝିଯାଇଥିଲା, ତାଙ୍କ ତେଜ ହରାଇଯାଇଥିଲା; ସେ କେବଳ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ, କିଛି କହିପାରୁ ନାହାନ୍ତି। ବଡ଼ କଷ୍ଟରେ ନିଜ ଦୁଃଖକୁ ସଂଯମ କରି, ହାତରେ ଆଖି ମୋଛି, ଭଗବାନଙ୍କ ଅଭାବରୁ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇପଡ଼ିଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ମିତ୍ରତା, ସାମୀପ୍ୟ, ସ୍ନେହ, ଓ ରଥଚାଳକ ଭାବର ସେବାକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ତାଙ୍କ ଭାଇ ରାଜାଙ୍କୁ କନ୍ଦୁଥିବା କଣ୍ଠରେ କହିଲେ। ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ: ମୁଁ ଧୋଖା ଖାଇଛି, ହେ ମହାରାଜ, ହରି ମୋ ପରିଜନ ଭାବେ ଆସିଥିଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୋର ସେଇ ଶକ୍ତି, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ମାନୁଥିଲେ, ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି। ତାଙ୍କ ଠାରୁ କିଛି ଖ୍ଷଣ ବିୟୋଗ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସଂସାର ନିରସ ଲାଗେ; ତାଙ୍କର କୀର୍ତି ବିନା ମୁଁ ମୃତ ଭଳି ଅନୁଭବ କରୁଛି। ତାଙ୍କର ଶରଣ ନେଇ, ମୁଁ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ଘରେ ସ୍ୱୟଂବରରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲି, ଯେଉଁଠାରେ ଅହଂକାରୀ ରାଜାମାନେ ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ସେମାନେ ହରାଇଗଲେ, ମୁଁ ବିଜୟୀ ହେଲି, ଓ କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲି। ତାଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ମୁଁ ଖାଣ୍ଡବ ଅରଣ୍ୟ ଅଗ୍ନିକୁ ଦେଲି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ଜୟ କରି, ମାୟା ନିର୍ମିତ ଅଦ୍ଭୁତ ସଭା ପାଇଲି; ଏବଂ ରାଜାମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ତୁମର ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଉପହାର ଆଣିଲେ। ତୁମ ଶକ୍ତିରେ, ହେ ରାଜା, ଭୀମ, ତୁମର ଛୋଟ ଭାଇ, ଯାହାର ଶକ୍ତି ଦଶ ହଜାର ହାତୀ ସମାନ, ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଜୟ କଲେ; ସେମାନେ ବଶ ହୋଇ ଉପହାର ଆଣିଲେ। ତୁମର ମହା ଯଜ୍ଞରେ, ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ପାଇଁ ଶୁଭ୍ର ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିଥିବା ତୁମ ରାଣୀ, ଦ୍ୱାରପାଳମାନେ ହରାଇଯିବାରୁ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଓ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ଲୋଚନ ଜଳ ତୁମ ପାଦ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା, ଚୁଲ ଖୋଲିଗଲା—ସେମାନେ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଲେ। ଅରଣ୍ୟରେ ଯେତେବେଳେ ଦୁର୍ବାସା ମୁନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟ ପାଇଲୁ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଓ ଶାକ ଶାକ ଖାଇ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଥିଲୁ, ସେତେବେଳେ ଭଗବାନ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କଲେ; ତାଙ୍କ ଦୟାରେ ତିନି ଲୋକ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ଆମେ ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଃଖରେ ଘେରାଇ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ। ତୁମର ଶକ୍ତିରେ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଶିବ ତାଙ୍କ ସମେତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ମୋତେ ଦେଇଦେଲେ; ଏହି ଦେହ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରର ମହାସଭାରେ ଉଚ୍ଚ ଆସନ ପାଇଲି। ସେଠାରେ ମୁଁ ଭୋଗ କରୁଥିଲି, ମୋର ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ, ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷ ଚିହ୍ନିତ, ଶତ୍ରୁ ନଶ୍ୱନ କରିବା ପାଇଁ ଥିଲା, ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଶରଣ ନେଲେ; କିନ୍ତୁ ଏବେ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମ ବିୟୋଗରେ ମୁଁ ସାଧାରଣ ମନୁଷ୍ୟ ପରି ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇଯାଇଛି। ତାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ, ମୁଁ ଏକ ରଥରେ ଅନେକ ଶୂରବୀର କୁରୁ ସେନାକୁ ଉଲ୍ଲଂଘିଲି, ବଡ଼ ବଡ଼ ଏହିରୋ ଶୂରବୀରଙ୍କ ଦୌତ୍ୟ ଦେଖାଇଲି; ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଠାରୁ ବହୁ ଧନ ଓ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଆଣିଲି, ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡର ଅଲୋକିକ ମୁକୁଟ ନେଇଲି। ଯେଉଁ ପ୍ରଭୁ ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ, ସେ ମୋ ପୂର୍ବରେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଚାଲିଯାଉଥିଲେ, ଭୀଷ୍ମ, କର୍ଣ୍ଣ, ଗୁରୁ, ଶଲ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥିଲେ—ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ମାତ୍ରରେ ଶତ୍ରୁନାୟକମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ମନ ବଶୀଭୂତ ହୋଇଯାଉଥିଲା। ତାଙ୍କ ଦୟାରେ, ଭୀଷ୍ମ, କର୍ଣ୍ଣ, ଦ୍ରୋଣ, ଶଲ୍ୟ, ସୈନ୍ଧବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହାରଥୀମାନଙ୍କ ଅଜେୟ ଅସ୍ତ୍ର ମୋତେ ଛୁଇଁପାରିଲେ ନାହିଁ, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ନୃହରିଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇ କିଛି କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।