ଶୁକଦେବ ମହାରାଜ ପରିକ୍ଷିତଙ୍କୁ କହିଲେ: “ହେ ରାଜା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାଇଁ ସବୁଠୁ ପ୍ରିୟ ହେଉଛି ନିଜ ଆତ୍ମା; ପୁଅ, ଧନ, ଘର ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜିନିଷମାନେ ଆତ୍ମା ପାଇଁ ପ୍ରିୟ ହୁଏ, ଆତ୍ମାର ସମ୍ପର୍କରେ ଅନୁଭୂତି ଥିବାରୁ। ଏହି ଦେହଧାରୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ ନିଜ ଆତ୍ମା ପାଇଁ ସବୁଠୁ ଅଧିକ ଆସକ୍ତି ରଖନ୍ତି; ଏହି ଆସକ୍ତି ପୁଅ, ଧନ, ଘର ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜିନିଷ ପାଇଁ ଏପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନୁହେଁ, କାରଣ ସେଗୁଡିକ ମାତ୍ର ମମତା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ଯେଉଁମାନେ ଦେହକୁ ଆତ୍ମା ଭାବିବାରେ ଆସକ୍ତ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେହକୁ ଆତ୍ମା ପରି ଏପରି ମନେ ରଖନ୍ତିନାହିଁ, ଦେହ ପାଇଁ ତାହାକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ଜିନିଷମାନେ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ। ଯଦି ଦେହକୁ ‘ମୋର’ ଭାବି ଦେଖାଯାଏ, ତେବେ ଦେହ ଆତ୍ମା ପରି ପ୍ରିୟ ନୁହେଁ; କାରଣ ଦେହ ବୃଦ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଜୀବନ ପ୍ରତି ଆଶା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରହେ। ଏହିପରି ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଦେହଧାରୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାଇଁ ସବୁଠୁ ପ୍ରିୟ ହେଉଛି ନିଜ ଆତ୍ମା; ଏହା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଜଗତ, ଚଳିତ ଓ ଅଚଳ, ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରଖିଛି। କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଏହି ଆତ୍ମାର ଆତ୍ମା ଭାବରେ ଜାଣ; ସେ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ନିଜ ମାୟାରେ ଦେହଧାରଣ କରି ଏଠାରେ ଅବତିର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଁ କୃଷ୍ଣ ଅବିଚଳ ଓ ଚଳିତ ତତ୍ତ୍ୱ; ଭଗବାନଙ୍କର ଏହି ଅଖଣ୍ଡ ରୂପ ବ୍ୟତୀତ ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ଜିନିଷର ତତ୍ତ୍ୱ ତାହାର ସ୍ୱଭାବରେ ନିର୍ମିତ; ଏହି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ତାହା ନୁହେଁ ଯାହା ସ୍ୱଭାବରେ ନିର୍ମିତ ନୁହେଁ, ତେଣୁ ତାହା କେମିତି ସତ୍ୟ ହେବ? ମୁରାରିଙ୍କର ମୃଦୁ ଚରଣରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କର ପବିତ୍ର ଏବଂ ମହାନ୍ କୀର୍ତ୍ତିରେ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଁ ଏହି ସଂସାରର ଅସୀମ ସମୁଦ୍ର ଏକ ମଠା ଛେନ୍ଦି ଯେପରି ଛୋଟ ହୋଇଯାଏ; ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତି କେହି ଦୁଃଖରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇନାହିଁ। ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଯେପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ହରିଙ୍କର ଶୈଶବ ଏବଂ ଯୁବାବସ୍ଥାର ଖ୍ୟାତି ଘଟଣାଗୁଡିକ କହିଦେଲି। ମୁରାରିଙ୍କର ମିତ୍ରମାନେ ସହିତ ତାଙ୍କର ବ୍ୟବହାର—ଦୁଷ୍ଟ ନାଶ, ପ୍ରକୃତିରେ ଖେଳ, ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ରୂପ ଏବଂ ଭୂମିର ଆଶା ପୂରଣ—ଏହି ଗୁଣଗାନ ଏବଂ ଶ୍ରବଣ କରିଲେ ଜନମାନେ ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଥାନ୍ତି। ଏହିପରି ଶୈଶବ ଲୀଳା—ଲୁଚିବା, ପୁଲି ତିଆରି, ବାନର ପରି ଉଁଜିବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରୀଡା—ଭ୍ରଜରେ ତାଙ୍କର ବାଳ୍ୟକାଳ ଅତିତ ହେଲା। ଏହାପରେ, ସୂତ ରିଷି କହିଲେ: ଏପରି କୃଷ୍ଣଙ୍କର ମିତ୍ର ଅର୍ଜୁନ, ତାଙ୍କର ରାଜସିକ ଭାଇଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବାଧ୍ୟ ହୋଇ, ଯାହାର ମନ ଅନେକ ସନ୍ଦେହରେ ଉତ୍ତାଳ ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ବିୟୋଗରେ ବିପାକ ହୋଇଥିଲା, ନିଜେ ଅସହାୟ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଓ ହୃଦୟର ପଦ୍ମ ଦୁଃଖରେ ମଲିନ ହୋଇଯିବା, ତାଙ୍କର ତେଜ ଅନ୍ଧାରି ହୋଇଯିବା; ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ ହେଲେ। ଦୁଃଖ ଦମନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି, ହାତରେ ଆଖି ପୁଞ୍ଜି, ଭଗବାନଙ୍କର ବିୟୋଗରେ ଅତି ଆକୁଳ ହେଲେ। ମିତ୍ରତା, ନିକଟତା, ଏବଂ ସ୍ନେହର ସ୍ମୃତି, ରଥୀ ଭାବରେ ସେବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯାଦିକୁ ଚିନ୍ତା କରି, ଭାଇ ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ଅଞ୍ଚଳ ଭାସରେ କଥା କହିଲେ। ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ: “ହେ ମହାରାଜ, ମୁଁ ହରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୃଗତ୍ରୁଷ୍ଣାରେ ପଡ଼ିଛି; ଯେଉଁ ମୋର ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଶକ୍ତି, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ହୋଇଥିଲେ, ସେ ମୋ ପାଖରୁ ନିଃସ୍ତାର କରିଦେଲେ। ତାଙ୍କର ବିୟୋଗରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ଜଗତ ନିରାନନ୍ଦ ଲାଗିଥାଏ; ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ନ ଶୁଣିଲେ ମୁଁ ମୃତମାନ୍ୟ ହୋଇଯାଏ। ତାଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ମୁଁ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କର ଶ୍ୱୟମ୍ବର ଘରକୁ ଗଲି, ଯେଉଁଠାରେ ଅଭିମାନୀ ରାଜାମାନେ ଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ସେମାନେ ହରି ଦେଲି, ଯୁଦ୍ଧ ଜିତି, କୃଷ୍ଣାକୁ ପାଇଲି। ତାଙ୍କର ସାକ୍ଷାତ୍କାରରେ ମୁଁ ଖାଣ୍ଡବ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଅଗ୍ନିକୁ ଦେଲି; ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ତାଙ୍କର ସେନାକୁ ଜିତି, ମାୟା ତିଆରି କଲା ଅଦ୍ଭୁତ ସଭା ଏବଂ ଚାରିଦିଗରୁ ରାଜାମାନେ ତୁମର ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଦାନ ଆଣିଲେ। ତୁମର ଶକ୍ତିରେ, ହେ ରାଜା, ଭୀମ, ତୁମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାଇ, ଯାହାର ଶକ୍ତି ଦଶ ହଜାର ଗଜ ପରି, ଭୂମିର ରାଜାମାନେ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଜିତି ଦାନ ଆଣିଲେ। ତୁମ ମହାନ ଯଜ୍ଞରେ ତୁମ ରାଣୀ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ପାଇଁ ଶୋଭିତ, ଗମ୍ବଲରେ ସଭାରେ ଅପମାନିତ ହେଲେ; ତାଙ୍କର ଅଶ୍ରୁ ତୁମ ପାଦରେ ପଡ଼ିଲା, ରକ୍ଷକମାନେ ହରି ଦେଲେ, ମହିଳାମାନେ ବିପଦରେ ଅତି କଷ୍ଟ ଭୋଗିଲେ। ଯେଉଁ ଭଗବାନ ଆମେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖିତ ହେଲା, ଶତ୍ରୁମାନେ ଆକ୍ରମଣ କଲା, ଶାକ ଖାଇ ଜୀବନ ଚାଲିଲା, ସମସ୍ତ ଉପାୟ ଶେଷ ହୋଇଗଲା—ତାଙ୍କର କୃପାରେ ତିନି ଲୋକ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ, ଆମେ ଜଳରେ ବିପଦରେ ରହିଲେ। ତୁମ ଶକ୍ତିରେ, ହେ ଭଗବାନ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଶିବ ତାଙ୍କର ଭାର୍ୟା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ହୋଇ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ଏହି ଦେହରେ ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ମହାନ ସଭାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନ ପାଇଲି। ଏଠାରେ ମୁଁ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିବାବେଳେ, ମୋର ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ, ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷ ଚିହ୍ନିତ, ଶତ୍ରୁ ନାଶ ପାଇଁ, ଦେବମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିଲେ; ଏବେ, ହେ ଭଗବାନ, ତୁମ ବିୟୋଗରେ ମୁଁ ସାଧାରଣ ମଣିଷ ପରି ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇଯାଏ। ଯେଉଁ ଦୟାରେ, ହେ ସଜାତୀୟ, ମୁଁ ଏକ ରଥରେ ଅନନ୍ତ କୁରୁ ସେନା ଦେଖି ଅତିରିକ୍ତ ଶୌର୍ୟ ଦେଖାଇ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଠାରୁ ଅନେକ ଧନ ଓ ରତ୍ନ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ମୁକୁଟ ନେଇଲି। ଯେଉଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋର ଆଗରେ ଚାଲି, ନିର୍ମଳ ରାତିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥମାଳାକୁ ଶୋଭା ଦେଇ, ଭୀଷ୍ମ, କର୍ଣ୍ଣ, ଗୁରୁ, ଶଲ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ—ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଶତ୍ରୁମାନେ ଶକ୍ତି ଓ ମନ ହରି ଦେଲେ। ଯେଉଁ ଦୟାରେ, ଭୀଷ୍ମ, କର୍ଣ୍ଣ, ଦ୍ରୋଣ, ଶଲ୍ୟ, ସୈନ୍ଧବ ଓ ଅନ୍ୟ ମହାବୀରମାନେ ଯାହାର ଅସ୍ତ୍ର ଅଫଳ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମୋତେ ଛୁଇପାରିଲେ ନାହିଁ; ଯେପରି ଦାନବମାନେ ନୃହରିଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇ ମାରିପାରିଲେ ନାହିଁ।