ଏକ ଦିନ, ବ୍ରହ୍ମିଣ, ଶିଶୁ, ଗାଏ, ବୃଦ୍ଧ, ରୋଗୀ, ନାରୀ ଓ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ଯେତେବେଳେ ଶରଣାର୍ଥୀ ହୋଇ ଆସିଲେ, ତୁମେ ଏମାନଙ୍କୁ ଅସ୍ୱୀକୃତ କରିନାହଁତ କି? ତୁମେ କି ଅନୁଚିତ ନାରୀଙ୍କୁ ନିକଟସ୍ଥ କରିନାହଁତ କି, କିମ୍ବା ଯେଉଁନାରୀ ନିକଟସ୍ଥ ହେବା ଯୋଗ୍ୟ, କିମ୍ବା ତୁମର ସାଥୀ ହୋଇଥିବା ନାରୀ? କିମ୍ବା ଉଚ୍ଚ କିମ୍ବା ନିମ୍ନ ପଥରେ ହାରିଗଲେ କି? ତୁମେ କି ଜେଷ୍ଠ ଓ ଶିଶୁମାନେ ସହିତ ଭାଗ କରିବା ଉଚିତ ଭୋଜନ ଏକା ଖାଇଛ? କିମ୍ବା କୌଣସି ଲଜ୍ଜାଜନକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ କି, କିମ୍ବା ତୁମ ସମର୍ଥନା ଉପରେ ଅତିକ୍ରମ କରିଛ? ହେ ପ୍ରିୟ, କି ତୁମେ ତୁମ ନିଜ ଜନମାନେ ଦ୍ୱାରା ତୁମ ହୃଦୟରେ ଶୂନ୍ୟତା ଓ ବଞ୍ଚିତତା ଅନୁଭବ କରୁଛ? କିମ୍ବା ତୁମ ଭାବ ଅନ୍ୟ? ଯଦି ଏହି ନୁହେଁ, ତେବେ ଦୁଃଖ କିଛି ନାହିଁ। ଏହିପରେ, ମିତ୍ରମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ବହୁତ ଶୀଘ୍ର ଆସିଛ, ଆମେ କେହି ଖାଇନାହଁ; ଆସ, ଭଲଭାବେ ଖାଇବା।” ତାପରେ ହୃଷୀକେଶ ହସି ଶିଶୁମାନେ ସହିତ ଖାଇଲେ, ସେମାନେ ପାଇଁ ପାଇଥିବା ଅଜଗରର ଚମ ଦେଖାଇଲେ, ତାପରେ ଜଙ୍ଗଲରୁ ଗ୍ରାମକୁ ଫେରିଗଲେ। ମୟୂରପିଛ, ଫୁଲ ଓ ତାଜା ରଙ୍ଗରେ ସୁସଜ୍ଜିତ, ବାସି ଓ ନାଗର ଉତ୍ସବରେ ମଧୁର ରଙ୍ଗ ଭରି, ବଛାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ପବିତ୍ର କୀର୍ତି ଗାଇ, ଗୋପୀମାନଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ସବ ହୋଇ, ସେ କୃଷ୍ଣ ଗୋପଗ୍ରାମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଆଜି, ଯଶୋଦା ଓ ନନ୍ଦଙ୍କର ପୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏହି ବଡ଼ ସର୍ପ ନିହତ ହେଲା ଓ ଆମେ ଏହାରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଲୁ — ଏହିପରି ଶିଶୁମାନେ ଗ୍ରାମରେ ଗୀତ ଗାଇଲେ। ତାପରେ, ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କିପରି କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଏପରି ବଡ଼ ପ୍ରେମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ବରୁ ନିଜ ସନ୍ତାନ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ପ୍ରେମ ଅନୁଭବ କରିନଥିଲେ? ଦୟାକରି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କର।" ଶୁକଦେବ କହିଲେ: “ହେ ରାଜା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ନିଜ ଆତ୍ମା ସବୁଠୁ ପ୍ରିୟ; ଅନ୍ୟ, ଶିଶୁ ଓ ଧନ ଏହି ଆତ୍ମା ପାଇଁ ପ୍ରିୟ। ଆତ୍ମା ଉପରେ ଯେପରି ଆକାଂକ୍ଷା ଅଛି, ତେପରି ସନ୍ତାନ, ଧନ, ଘର ଓ ଅନ୍ୟ ଜିନିଷ ଉପରେ ନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ଦେହକୁ ଆତ୍ମା ଭାବେ ଚିହ୍ନିବା, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେହକୁ ଏପରି ପ୍ରିୟ ମନନାହଁତ। ଦେହରେ ମମତା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦେହ ଆତ୍ମା ପରି ପ୍ରିୟ ନୁହେଁ; ଦେହ ବୃଦ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଜୀବନ ଆଶା ଅବିକଳ ରହେ। ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ନିଜ ଆତ୍ମା ସବୁଠୁ ପ୍ରିୟ; ଏହି ଆତ୍ମା ପାଇଁ ଏହି ଚଳନ ଏବଂ ଅଚଳ ଜଗତ ଅଛି। କୃଷ୍ଣ ଏହି ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ ଆତ୍ମାଙ୍କର ଆତ୍ମା; ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ସେ ନିଜ ମାୟାରେ ଦେହୀ ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହେଇଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଁ କୃଷ୍ଣ ଏକମାତ୍ର ସ୍ଥାୟୀ ଓ ଚଳନ ତତ୍ତ୍ୱ; ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ଆକୃତି, ଏହି ଜଗତରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ଜିନିଷର ତତ୍ତ୍ୱ ଏହି ଅସ୍ତିତ୍ୱରେ ନିଶ୍ଚିତ; ଏହି କୃଷ୍ଣ ପାଇଁ, ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ ନୁହେଁ ଏପରି କିଛି ଏକି ଲାଗି ସତ୍ୟ ମନାଯିବ? ଯେଉଁମାନେ ମୁରାରିଙ୍କ ନରମ ପାଦର ନୌକାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛନ୍ତି, ଯାହାର କୀର୍ତି ପବିତ୍ର ଓ ବଡ଼, ସେମାନେ ପାଇଁ ଏହି ସଂସାରର ସମୁଦ୍ର ଏକ ବଛାର ଖୁରର ଚିହ୍ନ ପରି ଛୋଟ ହୋଇଯାଏ; ସେଠି କୌଣସି ଦୁଃଖ ନାହିଁ। ତୁମେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିବା ମତେ, ହରିଙ୍କ ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାର କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଯୁବକ କାଳର କୀର୍ତି — ଏହିପରି ଆମି କୁହିଛି। ମୁରାରିଙ୍କର ମିତ୍ରମାନେ ସହିତ ଚରିତ୍ର — ଅଧର୍ମକୁ ନଶ୍ଟ କରିବା, ମେଦୋରେ ଖେଳିବା, ଦୂର୍ଲଭ ଓ ପ୍ରକଟ ଭାବ, ପୃଥିବୀର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ — ଏହା ଶୁଣି ଓ ପ୍ରଶଂସା କରି, ଜୀବନର ସମସ୍ତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ସକ୍ଷମ ହୁଏ। ଏହିପରି, ଲୁଚିବା, ପୁଲ ତିଆରି କରିବା, ବାନର ପରି ଲାଫିବା ଓ ଦିନ ଗଣା — ଏହିପରି ଶିଶୁ ଲୀଳାରେ ବ୍ରଜରେ ଏମାନେ ଯୁବକ କାଳ କାଟିଲେ। ଏହିପରେ, ସୂତ କହିଲେ: ଏପରି, କୃଷ୍ଣଙ୍କର ମିତ୍ର, କୃଷ୍ଣ, ନିଜ ରାଜସ୍ଥ ଭାଇଙ୍କର ଚିନ୍ତା ଓ ସନ୍ଦେହରେ ଅନିଚ୍ଛା ସହ ଛାଡ଼ିଦିଆଯିଲେ, ଯେଉଁ ଭାଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅଲଗା ହେଇ ଦୁଃଖରେ ତଳିଯାଇଥିଲେ। ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଓ ହୃଦୟର ପଦ୍ମ ଦୁଃଖରେ ମର୍ଜାଇଯାଇଥିଲା, ତାଙ୍କର ତେଜ ହରାଯିଥିଲା; ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଛଡ଼ା କିଛି କହିପାରୁନଥିଲେ। ଦୁଃଖକୁ ଦମନ କରି, ହାତରେ ଆଖି ପୋଉଁ, ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଆଶାରେ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହେଇଯାଇଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ମିତ୍ରତା, ନିକଟତା, ପ୍ରେମ, ଓ ରଥଚାଳକ ଭାବର ଦୟାକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ତାଙ୍କର ଭାଇ, ରାଜାଙ୍କୁ ଆଖିରେ ଲୁହ ସହ କଥା କହିଲେ। ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ: "ମୁଁ ମୋ ବଡ଼ ଭାଇ, ହରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୃଗତୃଷ୍ଣାରେ ଫସିଗଲି, ଯେଉଁ ମୋର ନିଜ ଜନମାନେ ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ଯେଉଁ ମୋର ଶକ୍ତି, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ, ହରାଇଦେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଅଲଗା କରି, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଜଗତ ନିରାନନ୍ଦ ଲାଗେ; ତାଙ୍କର ଗୁଣ ନାହିଁ ହେଲେ, ମୁଁ ମୃତ ଭାବେ ଅନୁଭବ କରେ। ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ, ମୁଁ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କର ଘରେ ଶ୍ୱୟମ୍ବରରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଅଭିମାନୀ ରାଜାମାନେ ଭିତରେ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ହରାଇ, କୃଷ୍ଣାକୁ ଲାଗିଲି। ତାଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତିରେ, ଖାଣ୍ଡବ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଅଗ୍ନିକୁ ଦେଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ତାଙ୍କର ସେନାକୁ ହରାଇ, ମାୟାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଅଦ୍ଭୁତ ସଭା ପାଇଲି; ଏବଂ ରାଜାମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ତୁମର ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଉପହାର ଆଣିଲେ। ତୁମର ଶକ୍ତିରେ, ମୋ ଭାଇ ଭୀମ, ଯାହାର ଶକ୍ତି ଦଶ ହଜାର ହାତୀ ସମାନ, ସମସ୍ତ ଭୂପତିମାନେ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ହରାଇଲେ; ଏବଂ ସେମାନେ ଉପହାର ଆଣିଲେ। ତୁମର ମହାଯଜ୍ଞରେ, ତୁମର ପତ୍ନୀ ରାଜସ୍ଥ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ସଜି, ଦ୍ୱାରକାରେ ଜୁଆରିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କଲେ; ତାଙ୍କର ଲୁହ ତୁମ ପାଦରେ ପଡ଼ିଲା, ତାଙ୍କର କେଶ ବିକଳ ହେଲା, ରକ୍ଷକମାନେ ହାରିଗଲେ — ତାଙ୍କୁ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ହେଲା। ସେ ଆମକୁ ଜଙ୍ଗଲରେ ରକ୍ଷା କଲେ, ଯେତେବେଳେ ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖ ଦେଉଥିଲେ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଶାକ ଖାଇ ଦିନ ଚାଲିଥିଲୁ — ତାଙ୍କର ଦୟାରେ ତିନି ଲୋକ ତ୍ରୁପ୍ତ ହେଲେ, ଆମେ ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ବିପଦରେ ଘେରାଯିଥିଲୁ।