ଏହି ସମୟରେ, ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଚିନ୍ତିତ ହୃଦୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଲା—"ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ବୃଷ୍ଣିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀ, ସେ କେମିତି ଅଛନ୍ତି? ଅନିରୁଦ୍ଧ, ଯିଏ ଗହୀର ରତିରେ ଲୀନ ଓ ଶୁଭ ହେଉଛନ୍ତି, ସେ କେମିତି ଅଛନ୍ତି?" ସେଉଁଠି ସେ ପଚାରିଲେ—"ସୁଷେଣ, ଚାରୁଦେଶ, ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ସାମ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଷ୍ଣିମାନେ, ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଋଷଭ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କେମିତି ଅଛନ୍ତି?" "ଶୌରିଙ୍କ ଅନୁଗାମୀ ଶ୍ରୁତଦେବ, ଉଦ୍ଧବ, ସୁନନ୍ଦ, ନନ୍ଦ, ଶିରୀଷାନ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାତ୍ୱତମାନେ କେମିତି ଅଛନ୍ତି? ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶକ୍ତି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିବା ସମସ୍ତେ ସୁରକ୍ଷିତ ତ? ଯେଉଁମାନେ ଆମ ସହ ବନ୍ଧୁତ୍ୱରେ ବନ୍ଧା, ସେମାନେ ଆମ କୁଶଳ ମନେପକାନ୍ତି କି?" "ଭଗବାନ୍ ଗୋବିନ୍ଦ, ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିଶୀଳ ଓ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସ୍ନେହଶୀଳ, ସେ ସୁଧର୍ମା ନଗରରେ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶୁଭ ରୂପେ ବସୁଛନ୍ତି କି?" "ସମସ୍ତ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ, ସୁରକ୍ଷା ଓ ଶ୍ରେୟସ୍ସ ପାଇଁ ଏହି ପ୍ରାଚୀନ, ଅନନ୍ତ ବନ୍ଧୁ, ମାନବ—ଯେଉଁଥିରେ ସମସ୍ତ ଯାଦବ ଧାରା ବିଲୀନ—ତିନି ଏଠି ଅବସ୍ଥିତ କି?" "ଯଦୁମାନେ ନିଜ ନଗରରେ ସମ୍ମାନିତ ହେଉଛନ୍ତି, ବହୁ ସକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ହେଉଛନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନେ ବିରମ୍ବିତ ଆନନ୍ଦରେ ଅନନ୍ୟ ମହାବୀରମାନଙ୍କ ପରି କ୍ରୀଡ଼ା କରୁଛନ୍ତି।" "ସତ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟ ଷୋଳ ହଜାର ନାରୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମୁରାରିଙ୍କ ଚରଣସେବା କରି ଇନ୍ଦ୍ରପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟ ଶୁଭ ଫଳ ଲାଭ କରୁଛନ୍ତି।" "ଯଦୁମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସ୍ଵବଳ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ନିର୍ଭୟ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟ ସୁଧର୍ମା ସଭାକୁ ନିଜ ପଦପଦ୍ମେ ଦଳି ନିଏଇ, ଶକ୍ତିର ଉଦୟ ଦ୍ୱାରା ସେଠାକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।" "ପ୍ରିୟ, ତୁମେ କୌଣସି ରୋଗରେ ଅକ୍ରାନ୍ତ ତ? ମୋତେ ଦେଖିବାକୁ ଲାଗୁଛି ଯେ, ତୁମର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା କମିଯାଇଛି। କି ତୁମେ କୌଣସି ଆବଶ୍ୟକ ଜିନିଷ ପାଇନାହାଁତ, କିମ୍ବା ଅପମାନିତ ହେଇଛ, କିମ୍ବା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦୂରେ ରହିଛ?" "କୌଣସି ଅଶୁଭ ଶବ୍ଦ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ବିଘ୍ନ ତୁମକୁ ଚୁଆନି? କିମ୍ବା ଅଭିଲାଷାବଶତଃ ଦାତୃମାନେ ମାଗିଥିବା ଦାନ ଦେଇପାରିନାହାଁତ?" "ଶରଣ ଦେଉଥିବା ତୁମେ କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶିଶୁ, ଗାଈ, ବୃଦ୍ଧ, ରୋଗୀ, ନାରୀ କିମ୍ବା କୌଣସି ପ୍ରାଣୀକୁ ତାଙ୍କର ଅନୁଗ୍ରହ ଚାହିଁ ଆସିଥିବାବେଳେ ତ୍ୟାଗ କରନାହାଁତ?" "ଅନୁଚିତ ନାରୀ, ଅନୁଚିତ ନୁହେଁ ନାରୀ, କିମ୍ବା ଯେଉଁଥିଲେ ତୁମ ସାଥୀ, ସେମାନଙ୍କୁ ତୁମେ ଉପସର୍ଗ କରିନାହାଁତ କି? କିମ୍ବା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କିମ୍ବା ଅପରିପକ୍ୱ ମାର୍ଗରେ ତୁମେ ପରାଜିତ ହେଲୁ କି?" "ବଡ଼ମାନେ ଓ ଶିଶୁମାନେ ସହ ଭାଗ କରିବା ଉଚିତ ଖାଦ୍ୟ କିମ୍ବା ଅପରାଧ କିମ୍ବା ଶକ୍ତିର ବାହିରେ କିଛି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ କି?" "ପ୍ରିୟ, ତୁମେ ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହୃଦୟରେ ଶୂନ୍ୟତା ଓ ଅଭାବ ବୋଧ କରୁଛ କି? ଯଦି ଏହା ନୁହେଁ, ତେବେ ଦୁଃଖ କୌଣସି ନାହିଁ।" ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଚିନ୍ତା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଦିନ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବନ୍ଧୁମାନେ କହିଲେ, "ଏ, କୃଷ୍ଣ, ତୁମେ ଏତେ ଶୀଘ୍ର ଆସିଛ! ଆମେ କେହି ଖାଇନାହିଁ, ଦୟାକରି ଆସ, ଭଲରେ ଭୋଜନ କର।" ତାପରେ ହୃଷୀକେଶ, ମୃଦୁ ହସି ବସି, ଶିଶୁମାନେ ସହ ଖାଇଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଅଜଗର ଚର୍ମ ଦେଖାଇଲେ, ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲୁଠାରୁ ଗାଁକୁ ଫେରିଲେ। ମୟୂରପିଛ, ଫୁଲ ଓ ତାଜା ମିନେରାଲରେ ଶୋଭିତ, ବାଂଶୀ ଓ ଶଙ୍ଖର ଉତ୍ସବରେ ମନ୍ମୁଗ୍ଧ, ବଛାମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରି, ପବିତ୍ର କୀର୍ତି ଗାଇ, ଗୋପୀମାନଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକିତ, ସେ ଗୋପଗାଁକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। "ଆଜି, ଯଶୋଦା ଓ ନନ୍ଦଙ୍କ ପୁତ୍ର କୃପାରେ ମହା ସର୍ପ ବିନଶ୍ଟ ହେଲା, ଆମେ ସେଠାରୁ ରକ୍ଷିତ ହେଲୁ," ଏହିପରି ଶିଶୁମାନେ ଗାଁରେ ଗାଇଲେ। ତେବେ ରାଜା ପୃଛିଲେ: "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଏପରି ଅପୂର୍ବ ପ୍ରେମ କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ସନ୍ତାନ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଏପରି ଭାବ କରିନଥିଲେ? ଦୟାକରି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କର।" ଶୁକଦେବ କହିଲେ: "ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ ସ୍ୱୟଂ ଆତ୍ମା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ; ଅନ୍ୟ, ଯଥା ସନ୍ତାନ, ଧନ, ଏହି ସବୁ ଆତ୍ମା ପାଇଁ ମାତ୍ର ପ୍ରିୟ।" "ଯେପରି ନିଜ ଆତ୍ମା ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏହି ଭାବ ସନ୍ତାନ, ଧନ, ଘର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପରେ ଏତେ ନାହିଁ।" "ଯେଉଁମାନେ ଦେହକୁ ଆତ୍ମା ବୋଲି ଭାବନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦେହ ତାଙ୍କୁ ଏତେ ପ୍ରିୟ ନୁହେଁ, ଯେତେ ତାଙ୍କ ଆତ୍ମା।" "ଦେହକୁ ମୋର ବୋଲି ଭାବିଲେ ମଧ୍ୟ, ଆତ୍ମା ଅଧିକ ପ୍ରିୟ; ଦେହ ବୃଦ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଜୀବନ ଆଶା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରହେ।" "ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ଜୀବ ପାଇଁ ନିଜ ଆତ୍ମା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ; ଏହିପାଇଁ ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ ଅଛି।" "ତୁମେ ଜାଣ, କୃଷ୍ଣ ଏହି ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ ଆତ୍ମାଙ୍କ ଆତ୍ମା; ଜଗତ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ସେ ନିଜ ମାୟାରେ ଦେହଧାରଣ କରି ଏଠି ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛନ୍ତି।" "ଯେଉଁମାନେ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏଠାରେ କୃଷ୍ଣ ଛଡ଼ା କିଛି ଚଳ ଅଚଳ ନାହିଁ; ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପ ଏହା, ଏହି ଜଗତରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ।" "ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟର ତତ୍ତ୍ୱ ଅସ୍ତିତ୍ୱରେ ନିର୍ବିକଳ୍ପ; ଏପରି ଭାବେ, କୃଷ୍ଣ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଛଡ଼ି ଅସତ୍ୟ କିପରି ଥାଏ?" "ମୁରାରିଙ୍କ କମଳଚରଣ ଶରଣଗତ ଯେଉଁମାନେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସଂସାର ସମୁଦ୍ର ବଛାର ଖୁର ଚିହ୍ନ ପରି ଛୋଟ ହୋଇଯାଏ; ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତି କେବେ ଅପମଙ୍ଗଳର ସ୍ପର୍ଶ ନାହିଁ।" "ତୁମେ ଯେପରି ପ୍ରଶ୍ନ କଲ, ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି, ହରିଙ୍କ ଶୈଶବ ଓ ବାଳ୍ୟକାଳ ଲୀଳା ସମ୍ବନ୍ଧରେ।" "ମୁରାରିଙ୍କ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହ ଏହି ଚରିତ୍ର—କୁକୃତ୍ୟ ନାଶ, କ୍ଷେତ୍ରରେ ଖେଳ, ମନିଷ୍ଠ ଓ ଅମନିଷ୍ଠ ରୂପ, ଏବଂ ପୃଥିବୀର ଆଶାପୂରଣ—ଏହି ସବୁ ଶୁଣିଲେ ଓ ଗାଇଲେ ସମସ୍ତ ପୁରୁଷାର୍ଥ ମିଳେ।" "ଏପରି ଶୈଶବ ଲୀଳା—ଲୁକାଚୁରି, ବ୍ରିଜ୍ ତିଆରି, ବନରେ ବାନର ପରି ଲାଫ—ଏହିପରି ଖେଳରେ ସେମାନେ ବ୍ରଜରେ ଶିଶୁବୟସ୍କ କଟାଇଲେ।