ଏହି ଭାବରେ ଘଟଣାର ଅନୁସୃତିରେ, ଏକ ଦିନ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ନାରଦ ମୁନିଙ୍କ କଥାକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ତାଙ୍କର ଭାଇଙ୍କୁ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖିଲେ—ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଅଶାନ୍ତ ଓ ମୁହଁରେ ଚିନ୍ତାର ଛାୟା। ସେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଅନର୍ତ୍ତ ନଗରରେ ଆମ ପରିବାର—ମଧୁ, ଭୋଜ, ଦଶାର୍ହ, ଅହୁକ, ସାତ୍ୱତ, ଅନ୍ଧକ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେ କୁଶଳରେ ଅଛନ୍ତି କି? ଆମ ମାମା ଶୂର ଓ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଏବଂ ଆମ ମାମା ଅନକଦୁନ୍ଦୁଭି ଓ ତାଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇମାନେ ସୁସ୍ଥ ଅଛନ୍ତି କି? ତାଙ୍କ ସାତ ଭଉଣୀ, ସେମାନଙ୍କର ପତି, ଅନ୍ୟ ମାମାମାନେ ତାଙ୍କ ପୁଅ, ତାଙ୍କ ବୁହାରୁ—ଦେବକୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ—ସମସ୍ତେ କୁଶଳରେ ଅଛନ୍ତି କି? ରାଜା ଅହୁକ ଓ ତାଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅ ଓ ଛୋଟ ଭାଇ ଜୀବିତ ଅଛନ୍ତି କି? ହୃଦିକା, ତାଙ୍କ ପୁଅ, ଅକୃର, ଜୟନ୍ତ, ଗଦ ଓ ଶରଣ କୁଶଳରେ ଅଛନ୍ତି କି? ଶତୃଜିତ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସୁସ୍ଥ ଅଛନ୍ତି କି? ସାତ୍ୱତମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ବଳରାମ ଆନନ୍ଦରେ ଅଛନ୍ତି କି? ବୃଷ୍ଣିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଶସ୍ତ ରଥୀ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ କୁଶଳରେ ଅଛନ୍ତି କି? ଗଭୀର ରତିରେ ଲୀନ ଅନିରୁଦ୍ଧ ବୃଦ୍ଧି ଓ ଶ୍ରେୟସ୍ ପାଉଛନ୍ତି କି? ସୁଶେଣ, ଚାରୁଦେଶ, ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କ ପୁଅ ସାମ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟ କର୍ଷ୍ଣିମାନେ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଋଷଭ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କୁଶଳରେ ଅଛନ୍ତି କି? ଶୌରିଙ୍କ ଅନୁଗାମୀ—ଶ୍ରୁତଦେବ, ଉଦ୍ଧବ, ସୁନନ୍ଦ, ନନ୍ଦ, ଶିରୀଷାନ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ସାତ୍ୱତମାନେ ସୁସ୍ଥ ଅଛନ୍ତି କି? ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିବାମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ ଅଛନ୍ତି କି? ଆମ ବନ୍ଧୁମାନେ ଆମର କୁଶଳ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି କି? ଗୋବିନ୍ଦ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିଶୀଳ ଓ ଭକ୍ତମାନେ ପ୍ରତି ସ୍ନେହଶୀଳ, ସେ ସୁଧର୍ମା ନଗରରେ ମିତ୍ରମାନେ ଘେରି ଆନନ୍ଦରେ ଅଛନ୍ତି କି? ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ, ସୁରକ୍ଷା ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଏହି ଆଦିପୁରୁଷ, ଅନନ୍ତ ବନ୍ଧୁ, ଯଦୁବଂଶ ଦରିଆରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି କି? ଯଦୁମାନେ ତାଙ୍କ ନିଜ ନଗରରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିବାବେଳେ, ସେମାନେ ମହାବୀରଙ୍କ ପରି ପରମ ଆନନ୍ଦରେ ଖେଳୁଛନ୍ତି। ସତ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟ ଷୋଳ ହଜାର ମହିଳା, ଦେବତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ଅତିକ୍ରମ କରି, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଦସେବାରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ପରି ଶ୍ରେୟସ୍ ପାଉଛନ୍ତି। ଯଦୁବଂଶୀମାନେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି, ସମୟରେ କୌଣସି ଭୟ ନ ରଖି, ଦେବତାଙ୍କ ଉପଯୋଗଯୋଗ୍ୟ ସୁଧର୍ମା ସଭାଗୃହକୁ ନିଜ ପାଦେ ଆଣି, ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ଏହି ସବୁ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବା ପରେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଆପଣଙ୍କୁ ଦୟାରେ ପଚାରିଲେ, "ପ୍ରିୟ, ତୁମେ ସୁସ୍ଥ ଅଛ? ମୋତେ ଲାଗୁଛି ତୁମ ତେଜ ମ୍ଲାନ। କିଛି ଆଶା ପୂରଣ ହୋଇନାହିଁ କି? କିମ୍ବା ଅପମାନ ହେଲା କି, ବା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦୂରେ ରହିଲା କି?" "କିଛି ଅଶୁଭ ଶବ୍ଦ ବା ଅନ୍ୟ ବିଘ୍ନ ତୁମକୁ ବିୟପ୍ତ କରିନାହିଁ କି? କିମ୍ବା କୌଣସି ଆଶାପୂର୍ଣ୍ଣ କରିପାରିନାହିଁ କି? ଆଶ୍ରୟ ଦେବାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶିଶୁ, ଗାଈ, ବୃଦ୍ଧ, ରୋଗୀ, ନାରୀ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜୀବକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଛ କି? ଅନୁଚିତ ନାରୀ କିମ୍ବା ଉପଯୋଗ୍ୟା ନାରୀଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିଛ କି, କିମ୍ବା ଏକାଧିକ ପଥରେ ହାରିଛ କି? ବୃଦ୍ଧ ଓ ଶିଶୁମାନେ ସହିତ ଭାଗ କରିବା ଉଚିତ ଖାଦ୍ୟ ଏକାକି ଖାଇଛ କି? କୌଣସି ଅପରାଧ କିମ୍ବା ଅସମର୍ଥ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ କି? ଆପଣଙ୍କର ନିଜ ପରିବାର ଦ୍ୱାରା ହୃଦୟ ଶୂନ୍ୟ ଓ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଅନୁଭବ କରୁଛ କି, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ଭାବୁଛ? ଯଦି ଏମିତି କିଛି ନୁହେଁ, ତେବେ ଦୁଃଖ କାହିଁକି?" ଏହି ସମୟରେ, ଗୋପମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି ହସି କହିଲେ, "ତୁମେ ଏତେ ଶୀଘ୍ର ଆସିଛ! କେହି ଖାଇନାହାନ୍ତି, ଦୟାକରି ଭଲଭାବେ ଖାଅ।" ତାପରେ ହୃଷୀକେଶ, ହସି, ଶିଶୁମାନେ ସହିତ ବସି, ସାପର ଚର୍ମ ଦେଖାଇ, ଜଙ୍ଗଲ ରୁ ଗାଁକୁ ଫେରିଲେ। ମୟୂରପିଛ, ଫୁଲ ଓ ତରୁଣ ଖଣିଜରେ ଶୋଭିତ, ବାଂଶୀ ଓ ଶିଂଗାର ଉତ୍ସବରେ ରମ୍ୟ, ବଛାମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରି, ପବିତ୍ର କୀର୍ତ୍ତି ଗାଇ, ଗୋପୀମାନଙ୍କ ନୟନର ଅଭିଷେକରେ, ସେ ଗୋପଗ୍ରାମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଗାଁରେ ଶିଶୁମାନେ ଗାଇଲେ: "ଆଜି ଯଶୋଦା ଓ ନନ୍ଦଙ୍କ ପୁଅ ମହାନାଗକୁ ବଧ କଲେ, ଆମେ ଏହାରୁ ରକ୍ଷିତ ହେଲୁ।" ତାପରେ ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ଏହି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମୟରେ, ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ବରୁ ନିଜ ସନ୍ତାନ ପ୍ରତି ମଧୁରତା ଅନୁଭବ କରୁନଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ କିପରି ଏପରି ଅପୂର୍ବ ପ୍ରେମରେ ଭରିଗଲେ? କୃପାକରି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କର।" ଶୁକଦେବ କହିଲେ, "ହେ ରାଜା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ ସ୍ୱୟଂ ଆତ୍ମା ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ; ସନ୍ତାନ, ଧନ, ଘର ଓ ଅନ୍ୟ ସବୁ ଆତ୍ମା ପାଇଁ ପ୍ରିୟ। ଶରୀରକୁ ଆତ୍ମା ଭାବିଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟ, ଶରୀର ତାଙ୍କୁ ଏତେ ପ୍ରିୟ ନୁହେଁ; ଶରୀର ବୃଦ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଜୀବନ ପ୍ରତି ଆଶା ଅବିଚଳିତ ରହିଥାଏ। ଏହିପରି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ ନିଜ ଆତ୍ମା ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ; ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଚରାଚର ଜଗତ ଅଛି। ଏହି ନିଜ ଆତ୍ମା ହେଉଛନ୍ତି କୃଷ୍ଣ; ସେ ଜଗତ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ମାୟାରେ ଦେହଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଁ ଏଠାରେ କୃଷ୍ଣ ଛାଡ଼ି ଆଉ କିଛି ନାହିଁ। ପ୍ରଭୁ ଏହି ଚରାଚରର ସାର; ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅସତ କିପରି ଥାଏ? ମୁରାରିଙ୍କ କମଳପାଦ ଶରଣ ନେଇଥିବାମାନେ ପାଇଁ ସଂସାର ସମୁଦ୍ର ଏକ ବଛାର ଖୁର ଚିହ୍ନ ପରି ଛୋଟ ହୋଇଯାଏ; ସେ ପରମ ଗତି, ଯାହାକୁ କେବେ ବିପଦ୍ ଛୁଇଁପାରେନାହିଁ। ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଥିଲ, ହରିଙ୍କ ଶିଶୁ ଓ ବାଳ୍ୟ କାଳର କଥା ଏଠାରେ କହିଦେଲି। ମୁରାରିଙ୍କ ମିତ୍ରମାନେ ସହିତ ଲୀଳା, ଦୁଷ୍ଟ ନାଶ, ମୃଦୁଳ ରୂପ ଓ ଭୂମିର ଆଶା ପୂରଣ—ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ ଏବଂ କୀର୍ତ୍ତି କଲେ ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏହିପରି ଛୁଆଁ ଖେଳ, ଲୁଚିଚୋରି, ପୁଲିଆ ତିଆରି, ବାନର ପରି ଲାଫ, ଇତ୍ୟାଦି ଖେଳରେ, ସେମାନେ ବ୍ରଜରେ ଶିଶୁବେଳା କାଟିଲେ।" ଏହି ଭାବରେ, ଶୂତ କଥା କହିଲେ: "ଏହିପରି ଦୁଃଖ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ଅନ୍ତଃକରଣ ବିକଳ ହୋଇ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣ ବିୟୋଗର ଅଗ୍ନିରେ ତପ୍ତ ହୋଇ, ରାଜାଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ମିତ୍ର ଅନିଚ୍ଛାସ୍ୱରୂପ ରହିଲେ।