ସୂତ ମୁନି କହିଲେ— ଯେତେବେଳେ ନାରଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ସ୍ୱରୂପର ସତ୍ୟ ତଥ୍ୟ ଶୁଣିଲେ, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ ଭକ୍ତିଦେବୀ ନାରଦଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ। ଭକ୍ତିଦେବୀ କହିଲେ— “ହେ ନାରଦ, ତୁମେ କେତେ ଧନ୍ୟ! ତୁମର ମୋ ପ୍ରତି ଅଟୁଟ ପ୍ରେମ ଅଛି। ମୁଁ କେବେ ବି ତୁମକୁ ଛାଡ଼ିବି ନାହିଁ, ସଦା ସଦା ତୁମ ହୃଦୟରେ ବସି ରହିବି। ହେ ଦୟାମୟ ମୁନି, ତୁମେ ମୋର ଦୁଃଖକୁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦୂର କରିଦେଲା। ମୋର ଦୁଇ ପୁଅ ଅଜ୍ଞାନରେ ଅଚେତନ ଅଛନ୍ତି— ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ଜଗାଅ, ଜଗାଅ।” ଭକ୍ତିଦେବୀଙ୍କ ଏହି ଆବେଦନ ଶୁଣି ନାରଦଙ୍କ ହୃଦୟ କରୁଣାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ସେ ଦୁଇ ଜଣଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗୁଳିର ଛୁଆଁରେ ମସି ଦେଇ ଜଗାଇବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ତାଙ୍କ କାନ ନିକଟକୁ ମୁଁହ ନେଇ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ— “ଓ ଜ୍ଞାନ, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଜଗା, ଓ ବୈରାଗ୍ୟ, ତୁମେ ଜଗା।” ବେଦ, ବେଦାନ୍ତ ଏବଂ ଗୀତାର ପୁନଃପୁନଃ ପାଠ କରି ତାଙ୍କୁ ଜଗାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଏବଂ ବହୁ ପ୍ରୟାସରେ ସେମାନେ କିଛି ଉଠିଲେ। କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଆଖି ଖୋଲିପାରିଲେ ନାହିଁ, ହଖିଲି ଦେଖାଉଥିଲେ, ଦୁର୍ବଳ ଏବଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେରନ ପରି ଅସାହାୟ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଶରୀର ମଣ୍ଡା ଏବଂ ଶୁଖିଲା କାଠ ପରି ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଏମିତି ଦୁଇ ଜଣ ଭୋକରେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ ଆଉଥରେ ଶୁଅଁରେ ଲୀନ ହେଉଥିବାକୁ ଦେଖି, ମୁନି ଚିନ୍ତାମଗ୍ନ ହେଲେ— “ଏମିତି ଘୋର ନିଦ୍ରା କିପରି ଆସିଲା? ଏପରି ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା କିପରି ହେଲା?” ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ଭାର୍ଗବ ମୁନି ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଆକାଶରୁ ଏକ ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱର ଶୁଣାଗଲା— “ହେ ମୁନି, ଦୁଃଖିତ ହେଅନି। ତୁମ ପ୍ରୟାସ ନିଶ୍ଚିତ ଫଳ ଦେବ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ, ହେ ଦେବମୁନି, ଧର୍ମମୟ କାର୍ଯ୍ୟ କର। ମହାତ୍ମାମାନେ ତୁମ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିବେ। ଯେତେବେଳେ ସେଇ ଧର୍ମମୟ କାର୍ଯ୍ୟ ହେବ, ତେବେ ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟଙ୍କର ନିଦ୍ରା ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ତୁରନ୍ତ ଦୂରିଯିବ, ଏବଂ ଭକ୍ତି ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ବ୍ୟାପିଯିବ।” ଏହି ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱର ସମସ୍ତେ ଶୁଣିଲେ, ନାରଦ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ ଏବଂ କହିଲେ— “ଏହି ଗୁପ୍ତ ଉପାୟ ମୋତେ ଜଣା ନାହିଁ। କ’ଣ ଉପାୟ, କ’ଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏହାର ସାର୍ଥକତା ହେବ?” “ସେଇ ଧର୍ମମୟ ଲୋକ କେଉଁଠି ମିଳିବେ, ସେମାନେ କିପରି ଉପାୟ କହିବେ? ମୁଁ କ’ଣ କରିବି, ଯାହା ଆକାଶବାଣୀରେ କୁହାଗଲା?” ସୂତ କହିଲେ— ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି, ନାରଦ ଦୁଇ ଜଣଙ୍କୁ ସେଠାରେ ରଖି ଏକ ତୀର୍ଥରୁ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇ, ବଡ଼ ବଡ଼ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ପଚାରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହି ଘଟଣା ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା, କିନ୍ତୁ ବିଚାର କରି କେହି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ନାହିଁ। କେହି କହିଲେ “ଏହା ଅସମ୍ଭବ”, କେହି କହିଲେ “ଏହା ବୁଝିବା କଷ୍ଟକର”; କେହି ନିରବ ହେଲେ, କେହି ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ। ତିନୋଟି ଲୋକରେ ବଡ଼ ଚଞ୍ଚଳତା ହେଲା, ବେଦ, ବେଦାନ୍ତ ଏବଂ ଗୀତାର ଘୋଷଣାରେ ଏହା ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲା। ଯେତେବେଳେ ଭକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ ଏହି ତିନିଟି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା ନାହିଁ, ଲୋକେ ଚୁପଚାପ କହିବାକୁ ଲାଗିଲେ— “ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ।” ନାରଦ ଯେଉଁଠାରେ ଯୋଗୀ ଥିଲେ, ସେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଏହି ଉପାୟ ବୁଝି ପାରିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ଅନ୍ୟମାନେ କିପରି କହିପାରିବେ? ଏଭଳି ମୁନିମାନେ ପଚାରିଲେ, ଏହା ଅଗମ୍ୟ ଏବଂ ଅପ୍ରାପ୍ୟ ବୋଲି ନିଷ୍କର୍ଷ ହେଲା। ଏହା ଦେଖି ଚିନ୍ତାରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ନାରଦ ବଦରିକାଶ୍ରମକୁ ଗଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ସେଇ ସମୟରେ ସେ ଦେଖିଲେ, ସାମ୍ନାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଅନେକ ଗୁଣା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସନକାଦି ମହାମୁନିମାନେ ବସିଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ ମୁନି କଥା କହିଲେ। ନାରଦ କହିଲେ— “ଏଇ ମହାଭାଗ୍ୟର ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଆଜି ଆପଣମାନଙ୍କୁ ଦେଖିପାଇଲି। ହେ କୁମାରମାନେ, ଦୟାକରି ଶୀଘ୍ର କଥା କହନ୍ତୁ, ମୋପ୍ରତି କୃପା କରନ୍ତୁ। ଆପଣମାନେ ଯୋଗୀ, ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ପଞ୍ଚେନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହରେ ସମର୍ଥ, ପ୍ରାଚୀନ ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ। ସଦା ବୈକୁଣ୍ଠରେ ବସି, ହରିଙ୍କ ଗୁଣଗାନରେ ଲୀନ, ତାଙ୍କ ଲୀଳାମୃତରେ ମଦମସ୍ତ ଏବଂ ତାଙ୍କ କଥାରେ ଜୀବନ ଦେଇଥିବା। ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁହ ସଦା ହରିନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ସେଠାରେ କାଳଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଚିନ୍ତା କରେନାହିଁ। ତାଙ୍କ ଭୃକୁଟି ମାତ୍ର ଭଙ୍ଗିରେ, ହରିଙ୍କ ଦୁଇ ଦ୍ୱାରପାଳ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ତାଙ୍କ ଦୟାରେ ସେମାନେ ପୁନଃ ନଗରକୁ ଫେରିଗଲେ। ମୁଁ ଏଠାରେ ଆପଣମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ପାଇଁ ଯୋଗର ଫଳରେ ଧନ୍ୟ ହେଲି; ଆପଣମାନେ ଦୟାମୟ, ଏ ଦରିଦ୍ର ଉପରେ ଦୟା କରନ୍ତୁ। ଆକାଶବାଣୀରେ ଯାହା କୁହାଗଲା, ତାହାର ଉପାୟ କ’ଣ? ଦୟାକରି ବିସ୍ତାରରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ ବିଷୟରେ କହନ୍ତୁ। ଭକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ କିପରି ସୁଖ ମିଳେ? ସମସ୍ତ ଜନମାନେ କିପରି ଏହାକୁ ଆସ୍ଥା ଓ ପ୍ରେମରେ ସ୍ଥାପିତ କରିପାରିବେ?” ତେବେ କୁମାରମାନେ କହିଲେ— “ଏ ଦିବ୍ୟ ମୁନି, ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ; ତୁମ ହୃଦୟକୁ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କର। ଏହି ଉପାୟ ସହଜ ଓ ଏଠି ଉପଲବ୍ଧ। ହେ ନାରଦ, ତୁମେ ଧନ୍ୟ, ବୈରାଗ୍ୟର ମୁକୁଟମଣି, ସ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସେବକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସଦା ପ୍ରଥମ, ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ। ତୁମେ ସଦା ଭକ୍ତିର ମାର୍ଗ ଅନୁସରଣ କର, ଏହି କଥା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ ଯେ, ସ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସେବକ ପାଇଁ ଭକ୍ତି ସ୍ଥାପନ ସଦା ସଫଳ ହୁଏ। ବହୁ ମୁନି ଏହି ଲୋକରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ମାର୍ଗ କୁହିଛନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକ ଦୁର୍ଲଭ ଏବଂ ପ୍ରୟାସରେ ପ୍ରାପ୍ତ, ବେଶିଭାଗ ବେଳେ ସ୍ୱର୍ଗ ଫଳ ଦେଉଛି। କିନ୍ତୁ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ନେଇଯିବା ମାର୍ଗ ଗୁପ୍ତ ରହିଛି; ଏହାର ଶିକ୍ଷକ ଦୁର୍ଲଭ, ମୁଖ୍ୟତଃ ଶୁଭ କର୍ମର ଫଳରେ ମିଳେ। ଯେ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ ଆକାଶବାଣୀରେ ତୁମକୁ କୁହାଯାଇଥିଲା, ସେହି କଥା ଏବେ ବିସ୍ତାରରେ କହିବୁ; ଏହି କଥାକୁ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତ ଓ ପ୍ରକାଶିତ ବୁଦ୍ଧିରେ ଶୁଣ।