ଏକ ଦିନ, ମହାରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ମନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଶାନ୍ତ ହେଉଥିଲା। ସେ ଦେଖିଲେ ତାଙ୍କର ଜଂଘା, ଚକ୍ଷୁ ଓ ବାହୁ ବାରମ୍ବାର କମ୍ପିତ ହେଉଛି, ଏବଂ ହୃଦୟ ଅସ୍ଥିର ହେଉଛି। ସେ ଅନୁଭବ କଲେ, ନିଶ୍ଚୟ କିଛି ଅଶୁଭ ଘଟଣା ଘଟିବାକୁ ଯାଉଛି। ଏହି ସମୟରେ, ତାଙ୍କର ପାଖରେ ଏକ ଅଗ୍ନିମୁଖୀ ଶୀଯ଼ାଉ ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖି ହୁଁକାର ଦେଉଛି, ଏବଂ ଏକ କୁକୁର ଭୟଭୀତ ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି କାନ୍ଦୁଛି। ପଶୁମାନେ ତାଙ୍କୁ ବାମ ଓ ଡାହାଣ ଦୁଇପଟେ ଘେରି ଚାଲିଛନ୍ତି, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ାମାନେ ମଧ୍ୟ କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି। ଏକ ପଖୀ, ଯାହା ମୃତ୍ୟୁର ଦୂତ ଭାବେ ଆସିଛି, ଏବଂ ଏକ ଗୁହୁରି, ଏକ ଉଲ୍ଲୁ ତାଙ୍କର ମନକୁ ଅସ୍ଥିର କରି ଦେଉଛି; ରାତିର ଉଲ୍ଲୁ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କରୁଛି—ଏହା ଅନିଦ୍ରା ଓ ଶୂନ୍ୟତାର ଚିହ୍ନ। ଦିଗ୍ବାଲ ଧୂଆଁରେ ଭରିଯାଇଛି, ପର୍ବତମାନେ ଓ ଦିଗନ୍ତ ଅସ୍ଥିର ହେଉଛି, ବିଦ୍ୟୁତ ସହ ବଡ଼ ବଡ଼ ମେଘଗର୍ଜନ ହେଉଛି। ବାୟୁ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଭାବରେ ବହୁଛି, ଧୂଳି ଓ ଅନ୍ଧାରିକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଉଛି; ମେଘମାନେ ଭୟଭୀତ ଭାବରେ ସମସ୍ତଠାରେ ରକ୍ତ ବର୍ଷା କରୁଛନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜ ମ୍ଲାନ ହେଉଛି, ଗ୍ରହମାନେ ଆକାଶରେ ଏକାଉଁ ହେଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ଆକାଶ ଅଗ୍ନିରେ ଜ୍ୱଳି ଉଠିଛି, ଅଜଣା ପ୍ରାଣୀମାନେ ଆକାଶରେ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି। ନଦୀ ଓ ଝରଣାମାନେ ବିକଳ ହେଉଛନ୍ତି, ହ୍ରଦ ଓ ମନ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ଥିର ହେଉଛି; ଅଗ୍ନି ଘୃତ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ଦହି ଉଠୁନାହିଁ। ଏହି ସମୟ କ'ଣ ନେଇଅସିବ? ବଛାମାନେ ମାଆଁ ଦୁଧ ନାହିଁ ପିଉଛନ୍ତି, ଗାଈମାନେ ଦୁଧ ଦେଉନାହାନ୍ତି; ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ କ୍ଷୀଣ ଦେଖାଯାଉଛି, ଏବଂ ବଳଦମାନେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ ନୁହଁନ୍ତି। ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି, ଘମିଯାଉଛନ୍ତି, କମ୍ପିତ ହେଉଛନ୍ତି; ଏହି ସମସ୍ତ ସହର, ଗାଁ, ବାଗିଚା, ହ୍ରଦ ଓ ଆଶ୍ରମମାନେ ତାଙ୍କର ଶୋଭା ଓ ଆନନ୍ଦ ହରାଇଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ଅଶୁଭ ଚିହ୍ନ କ'ଣ ଦେଖାଉଛି? ଏମିତି ଭାବି, ମହାରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଏହି ମହା ଅଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖି ଅତି ଚିନ୍ତିତ ହେଉଥିଲେ। ସେ ଭାବିଲେ—ନିଶ୍ଚୟ, ପୃଥିବୀ ଭଗବାନଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଭକ୍ତମାନେ ଛାଡ଼ିଦେବାରୁ ନିଜ ଶ୍ରୀ ହରାଇଛି। ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ, ମନ ଅସ୍ଥିର ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ବନରେ ମଙ୍ଗଳଧ୍ୱଜ ବହିଥିବା ଅର୍ଜୁନ ଯାଦବମାନଙ୍କ ସହରୁ ଫେରି ଆସିଲେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଦେଖିଲେ, ଅର୍ଜୁନ ପୂର୍ବ ଭଳି ଆନନ୍ଦିତ ନୁହଁନ୍ତି, ପଦପଦ୍ମରେ ପଡ଼ି ରହିଛନ୍ତି, ମୁହଁ ନମ୍ର ଓ ଚକ୍ଷୁରୁ ଅଶ୍ରୁ ବର୍ଷିତ ହେଉଛି। ଭାଇଙ୍କୁ ଏଭଳି ଦୁଃଖିତ ଓ ଅବସାନ୍ନ ଦେଖି, ରାଜା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ମନେ ନାରଦଙ୍କ କଥା ଆଣି। ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପଚାରିଲେ: କି ଅନର୍ତ୍ତ ସହରରେ ଆମର ସମ୍ବନ୍ଧୀମାନେ—ମଧୁ, ଭୋଜ, ଦାଶାର୍ହ, ଅହୁକ, ସାତ୍ୱତ, ଆନ୍ଧକ, ବୃଷ୍ଣିମାନେ—ସୁଖରେ ଅଛନ୍ତି? ଆମ ମାମା ଶୂର ଓ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ କେମିତି ଅଛନ୍ତି? ଆମ ମାମା ଅନକଦୁନ୍ଦୁଭି ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ କୁଶଳେ ଅଛନ୍ତି କି? ସାତ ଭଉଣୀ, ତାଙ୍କ ପତିମାନେ, ଅନ୍ୟ ମାମାମାନେ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଓ ବୋହୁମାନେ, ଦେବକୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ସମସ୍ତେ କୁଶଳେ ଅଛନ୍ତି କି? ଅହୁକ ରାଜା ଓ ତାଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅ ଓ ଭାଇ କି ଅଛନ୍ତି? ହୃଦିକା, ତାଙ୍କ ପୁଅ, ଅକୃର, ଜୟନ୍ତ, ଗଦା, ଶରଣ—ସମସ୍ତେ କୁଶଳେ କି? ଶତୃଜିତ୍ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କୁଶଳେ କି? ସତ୍ୱତମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ବଳରାମ କି ସୁଖରେ ଅଛନ୍ତି? ସମସ୍ତ ବୃଷ୍ଣିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାରଥୀ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ କି କୁଶଳେ? ଅନିରୁଦ୍ଧ, ଯିଏ ଗଭୀର ପ୍ରେମରେ ଲୀନ, ସେ କି ଶୁଭରେ ବଢ଼ୁଛି? ସୁଷେଣ, ଚାରୁଦେଶ, ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କ ପୁଅ ସାମ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟ କୃଷ୍ଣିମାନେ, ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ରିଷଭ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—ସମସ୍ତେ କୁଶଳେ କି? ଶୌରିଙ୍କ ଅନୁସରଣକାରୀ—ଶ୍ରୁତଦେବ, ଉଦ୍ଧବ, ସୁନନ୍ଦ, ନନ୍ଦ, ଶିରିଷାନ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ମୁଖ୍ୟ ସାତ୍ୱତମାନେ କି କୁଶଳେ? ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଭରସା କରୁଥିବା ସମସ୍ତେ କି ସୁରକ୍ଷିତ? ମିତ୍ରତାରେ ବନ୍ଧିଥିବା ସେମାନେ କି ଆମ ମଙ୍ଗଳ ମନେ ରଖନ୍ତି? ଗୋବିନ୍ଦ, ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତ, ଭକ୍ତମାନେ ପ୍ରତି ପ୍ରେମମୟ, ସେ କି ସୁଧର୍ମା ସହରରେ ମିତ୍ରମାନେରେ ବିବର୍ଜିତ ହୋଇ ନିବାସ କରୁଛନ୍ତି? ସମସ୍ତ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ, ସୁରକ୍ଷା ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ଏହି ପ୍ରାଚୀନ, ଅନନ୍ତ ବନ୍ଧୁ, ମନୁଷ୍ୟ ଯାଦବ ବଂଶର ସମୁଦ୍ରରେ ଅବସ୍ଥିତ କି? ଯଦୁମାନେ ନିଜ ସହରରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଅନେକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀରମାନେ ପରି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦରେ କ୍ରୀଡ଼ା କରନ୍ତି। ସତ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟ ଷୋଳ ହଜାର ମହିଳା, ଯେଉଁମାନେ ଦେବୀମାନଙ୍କୁ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପ୍ରଧାନ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଭାବେ ପଦପଦ୍ମର ସେବା କରି, ଇନ୍ଦ୍ରପତ୍ନୀମାନେ ପାଇଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶୀର୍ବାଦ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଯଦୁମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ନିଜର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ଅଭୟ ଅଟୁଟ ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେବମାନେ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଏହି ସୁଧର୍ମା ସଭାଗୃହକୁ ନିଜ ପଦଦ୍ୱାରା ଜୋରକରି ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ପ୍ରିୟ ଭାଇ, ତୁମେ କି ସଦା ସ୍ୱସ୍ଥ ଅଛ? ମୋତେ ଦେଖି ଲାଗୁଛି ତୁମ ତେଜ ମ୍ଲାନ। କି ତୁମେ କିଛି ପାଇପାରିନାହ, କିମ୍ବା ଅପମାନିତ ହେଲ, କିମ୍ବା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦୂରେ ରହିଲ? ତୁମେ କି ଅଶୁଭ ଶବ୍ଦ ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ଦୁଃଖଦାୟକ ଦେଖିଛ? କିମ୍ବା ଆଶାରେ ଦାତାଙ୍କୁ ଦିଆ ବା ଦେବାକୁ ଥିବା କଥା ରଖିପାରିଲାନି? ତୁମେ ଶରଣ ଦେଇଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶିଶୁ, ଗାଈ, ବୃଦ୍ଧ, ରୋଗୀ, ଜନାନୀ ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିଛ? ତୁମେ କି ଯାହାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁ ବା ଯୋଗ୍ୟ, ଅଥବା ସହଚରୀ କରାଯାଇଥିବା ଜନାନୀଙ୍କୁ ସମ୍ପୃକ୍ତ କରିଛ? କିମ୍ବା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବା ଅବନତ ମାର୍ଗରେ ପରାଜିତ ହେଲ? ତୁମେ ବୃଦ୍ଧ ଓ ଶିଶୁମାନେ ସହିତ ଭାଗ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ କି ଏକା ଖାଇଛ? କିମ୍ବା କୌଣସି ଅପମାନଜନକ କିମ୍ବା ଅସମ୍ଭବ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ? ପ୍ରିୟ, ତୁମ ହୃଦୟ ସଦା ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୂନ୍ୟ ଓ ବଞ୍ଚିତ ଲାଗିଛି କି? ନାହିଁ ହେଲେ, ତେବେ ଦୁଃଖ କିଛି ନାହିଁ। ଏହିଭଳି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମିତ୍ରମାନେ କହିଲେ: "ହେ କୃଷ୍ଣ! ତୁମେ ଏତେ ତୁରନ୍ତ ଆସିଛ।