ଏହି କଥାର ଆରମ୍ଭରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଶିରୋନମ୍ର ପ୍ରଣାମ କରୁଛୁ, ଯାହାଙ୍କ ଦେହ ଅସ୍ତିତ୍ୱ, ଚେତନା ଓ ଆନନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ପ୍ରଳୟର କାରଣ, ଏବଂ ତିନି ପ୍ରକାର ଦୁଃଖର ନାଶକ। ଏହି ମହାପୁରୁଷଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଯାହାଙ୍କ ହୃଦୟ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ଯିଏଙ୍କୁ ଦ୍ୱୈପାୟନ ତାଙ୍କ ବିରାଗର ସମୟରେ ଦୁଃଖରେ ଡାକିଥିଲେ, ଏବଂ ଯିଏଙ୍କୁ ବୃକ୍ଷମାନେ ନିଜ ସନ୍ତାନ ବୋଲି ସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ। ଏହି ଭାଗବତ କଥା ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି ନୈମିଷାରଣ୍ୟରେ, ଯେଉଁଠାରେ ମହାମନା ସୂତଦେବଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଆମୃତ କଥାର ଆସ୍ୱାଦନ କରିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଶୌନକ ମହାମୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ। ଶୌନକ କହିଲେ, “ହେ ସୂତ, ତୁମର ତେଜ ଅନେକ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଆଲୋକ ସମାନ, ଅଜ୍ଞାନର ଅନ୍ଧକାରକୁ ନାଶ କର, ମୋତେ ଏହି କଥାମୃତ ଶ୍ରବଣ କରାଅ। ଭକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ମହାପୁରୁଷମାନେ କିପରି ମାୟାର ମୋହକୁ ଦୂର କରନ୍ତି? ଏହି ଭୟଙ୍କର କଳିଯୁଗରେ, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତେ ଆସୁରୀ ଗୁଣରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ, ଦୁଃଖିତ ଜନଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଦ୍ଧିର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପାୟ କ’ଣ? ଆମକୁ ସେହି ପରମ ମଙ୍ଗଳମୟ, ପବିତ୍ରରୁ ପବିତ୍ରତମ, ଏବଂ ଶାଶ୍ଵତ କୃଷ୍ଣପ୍ରାପ୍ତିକ ଉପାୟ କଥା କହ। ଚିନ୍ତାମଣି ପୃଥିବୀସୁଖ ଦେଉଛି, କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ସମ୍ପଦ ଦେଉଛି, କିନ୍ତୁ ତୁଷ୍ଟ ଗୁରୁ ଯେଉଁ ଦେଉଛନ୍ତି, ସେହି ବୈକୁଣ୍ଠ ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ।" ସୂତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ହେ ଶୌନକ, ତୁମ ହୃଦୟରେ ଯେ ପ୍ରେମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ଏହିକଥା ମୁଁ ଭଲରେ ବିଚାର କରି କହିବି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ସାର, ଏବଂ ସଂସାରଭୟ କୁ ନାଶ କରେ। ଯେଉଁ କଥା କୃଷ୍ଣଭକ୍ତିର ବୃଦ୍ଧି କରେ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ, ତାହା ମୁଁ କହିବି, ଆପଣମାନେ ମନୋଯୋଗରେ ଶୁଣନ୍ତୁ। ସମୟ ନାମକ ସର୍ପର ଭୟ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ କଳିଯୁଗରେ କୀର ଦ୍ୱାରା ଏହି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ କଥା କହାଯାଇଛି। ମନର ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଏହା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ; ପୂର୍ବଜନ୍ମର ପୁଣ୍ୟ ଥିଲେ ମାତ୍ର ଏହି ଭାଗବତ ମିଳେ। ପରୀକ୍ଷିତ ରାଜା ଶ୍ରବଣ ମଣ୍ଡଳରେ ବସିଥିବାବେଳେ ଓ ଶୁକଦେବ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ, ଦେବତାମାନେ ଆମୃତର କୁମ୍ଭ ନେଇ ଆସିଥିଲେ। ସେମାନେ ଶୁକଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ, “ମୁଁ ଆମ୍ବେ ଆମୃତ ଆଣିଛୁ, ଆମକୁ କଥାମୃତ ଦିଅ।” ବିନିମୟ ହେବା ସମୟରେ, ରାଜା ପାନ କରିବେ ଆମୃତ, ଆମେ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ କଥାମୃତ ଶ୍ରବଣ କରିବା। ତେବେ, କଥା କେଉଁଠି, ଆମୃତ କେଉଁଠି, ଗ୍ଲାସ କେଉଁଠି, ମହାମଣି କେଉଁଠି? ବ୍ରହ୍ମରାତ୍ (ଶୁକ) ଏହି ଭାବରେ ବିଚାର କରି ଦେବତାମାନେ ଉପରେ ହସିଥିଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ଦେବତାମାନେ ଭକ୍ତିଶୂନ୍ୟ, ତେଣୁ ସେମାନେ କଥାମୃତ ଦେଲେ ନାହିଁ; ଏହି ଭାଗବତ କଥା ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ। ରାଜାଙ୍କ ମୋକ୍ଷ ଦେଖି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ; ସତ୍ୟଲୋକରେ ତୁଳା ଧରି ଅଜନ୍ମା (ବ୍ରହ୍ମା) ମୋକ୍ଷର ଉପାୟକୁ ତୁଳନା କଲେ। ଅନ୍ୟ ଗ୍ରନ୍ଥ ସବୁ ଅଳ୍ପ, ଏହି ଭାଗବତ ଗୁରୁତ୍ୱରେ ମହାନ। ଏହିଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ସେମାନେ ଭାଗବତକୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ବୋଲି ମନେ କଲେ, କାରଣ କଳିଯୁଗରେ ଏହାକୁ ପଢ଼ିବା କିମ୍ବା ଶୁଣିବା ମାତ୍ରେ ବୈକୁଣ୍ଠ ଫଳ ମିଳେ। ଏହି କଥା ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ଶୁଣିବା ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, କରୁଣାମୟ ସନକ ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ଏହି କଥା ନାରଦଙ୍କୁ କହିଥିଲେ। ଦିବ୍ୟ ଋଷିଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ବ୍ରହ୍ମସଂଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଏହି କଥା ଶୁଣିବା ସଉଭାଗ୍ୟ ମିଳିଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସପ୍ତାହିକ ଶ୍ରବଣ ପ୍ରଣାଳୀ କୁମାରମାନେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଥିଲେ। ଏଠି ଶୌନକ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ନାରଦ ଯିଏ ସଂସାରିକ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ଓ ସଦା ଚଳିତ, ସେ କିପରି କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ବା ଯଜ୍ଞସଭା ସହିତ ସମ୍ପୃକ୍ତି ବା ପ୍ରେମ ଭାବ ରଖିପାରିଲେ?” ସୂତ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏଠି ତୁମକୁ ସେହି ଭକ୍ତିମୟ କଥା କହିବି, ଯାହା ଶୁକଦେବ ମୋତେ ଶିଷ୍ୟ ବୋଲି ଗୁପ୍ତ ଭାବେ କହିଥିଲେ। ଏକଥି ଏପରି, ଏକଦା ବିଶାଳା ନାମକ ସ୍ଥାନରେ ଚାରି ଜଣ ଶୁଦ୍ଧ ମୁନି ନିଜ ନିଜ ସାଙ୍ଗ କଲେ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ଦର୍ଶନ ହେଲା ନାରଦଙ୍କ। କୁମାରମାନେ ପଚାରିଲେ, “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କାହିଁକି ତୁମ ମୁହଁ ଅବନମ୍ର, ମନ ଅଶାନ୍ତ? କେଉଁଠାକୁ ଯାଉଛ, କେଉଁଠାରୁ ଆସିଛ? ଏଯିଏ ମନେ ହେଉଛି ତୁମେ ନିଜ ଧନ ହରାଇଛ, ସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ ପରି ଚିନ୍ତିତ, ଏହା ଏକ ନିରଲିପ୍ତ ପୁରୁଷ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ—କାରଣ କହ। ନାରଦ କହିଲେ, “ମୁଁ ପୃଥିବୀରେ ଚାଲିଲି, ପୁଷ୍କର, ପ୍ରୟାଗ, କାଶୀ ଓ ଗୋଦାବରୀ ଦେଖିଲି। ହରିକ୍ଷେତ୍ର, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ଶ୍ରୀରଙ୍ଗ, ସେତୁବନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଘୁଞ୍ଚିଲି। କିନ୍ତୁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ମନକୁ ଶାନ୍ତି ମିଳିଲା ନାହିଁ; ଏବେ ପୃଥିବୀ କଳିର ଦୁଷ୍ଟତାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ। ସତ୍ୟ, ତପସ୍ୟା, ପବିତ୍ରତା, ଦୟା, ଦାନ—ସବୁ ନଷ୍ଟ। ଲୋକେ ମାତ୍ର ଉଦରପୂରଣ ପାଇଁ ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି, ମିଥ୍ୟା କଥା କହୁଛନ୍ତି। ମୁଢ଼, ଅସମ୍ବେଦନଶୀଳ, ଦୁଃଖୀ, ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଲୋକେ ବଢ଼ିଛନ୍ତି; ଭଲ ଲୋକ କମ୍, ଚାଳାକିରେ ଲିନ, ଏବଂ ସନ୍ନ୍ୟାସୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଘର ଚାଳାନ୍ତି। ଘର ଚାଲାନ୍ତି ଯୁବତୀମାନେ, ଭାଉଜମାନେ ପରାମର୍ଶ ଦେଉଛନ୍ତି, ଝିଅମାନେ ଲୋଭରେ ବିକ୍ରି ହେଉଛନ୍ତି, ଦମ୍ପତିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିରୋଧ। ଆଶ୍ରମଗୁଡ଼ିକୁ ବିଦେଶୀମାନେ ଅବରୋଧ କରିଛନ୍ତି, ପବିତ୍ର ନଦୀ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ମନ୍ଦିର ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଧ୍ୱଂସ କରିଛନ୍ତି। କୌଣସି ଯୋଗୀ, ସିଦ୍ଧ, ଜ୍ଞାନୀ, ଶିଳ୍ପୀ ନାହିଁ; କଳିର ଅଗ୍ନିରେ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଜଳିଗଲା। ଗ୍ରାମଗୁଡ଼ିକୁ ଚୋରମାନେ ଉପଦ୍ରବ କରୁଛନ୍ତି, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଶିବଙ୍କ ତ୍ରିଶୂଳରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ, ଯୁବତୀମାନେ ଅବିନ୍ୟସ୍ତ କେଶରେ କଳିରେ କାମାନ୍ଧ। ଏପରି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ଦେଖି ମୁଁ ପୃଥିବୀ ଚାଲିଲି; ଏବଂ ଯମୁନାତୀରେ ଆସିଲି, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଲୀଳା ଘଟିଥିଲା। ସେଠାରେ ମୁଁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲି—ଶୁଣ, ହେ ମୁନିଗଣ! ସେଠାରେ ଏକ ଯୁବତୀ ବସିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ମନ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଳାନ୍ତ ଓ ବିପନ୍ନ।