ଵକ୍ତ୍ରା କ୍ଷୌରଂ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯଂ ଦିନାଦ୍ ଅର୍ଵାକ୍ ଵ୍ରତାପ୍ତଯେ । ଅରୁଣୋଦଯେଽସୌ ନିର୍ଵର୍ତ୍ଯ ଶୌଚଂ ସ୍ନାନଂ ସମାଚରେତ୍
କଥାକାର ଉପବାସ ଆରମ୍ଭ ପୂର୍ବରୁ ଦିନ ଉଦୟ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ମୁଣ୍ଡ କଟାଇବା ଉଚିତ; ଆରୁଣ୍ୟ ଉଦୟ ସମୟରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ କରି, ଶୁଧ୍ଧି ଓ ସ୍ନାନ କରିବା ଦରକାର ।
ନିତ୍ଯଂ ସଂକ୍ଷେପତଃ କୃତ୍ଵା ସଂଧ୍ଯାଦ୍ଯଂ ସ୍ଵଂ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ । କଥାଵିଘ୍ନଵିଘାତାଯ ଗଣନାଥଂ ପ୍ରପୂଜଯେତ୍
ନିତ୍ୟ ନିଜ ସଂଧ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସଂକ୍ଷେପରେ ଯଥାଯଥ ଭାବେ କରି, କଥାର ବିଘ୍ନ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ବିଘ୍ନନାଶକଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ ।
ପିତୄନ୍ ସଂତର୍ପ୍ଯ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ସମାଚରେତ୍ । ମଣ୍ଡଲଂ ଚ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯଂ ତତ୍ର ସ୍ଥାପ୍ଯୋ ହରିସ୍ତଥା
ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ତୃପ୍ତି ଦେଇ ଶୁଧ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଦରକାର; ଏକ ମଣ୍ଡଳ ତିଆରି କରି, ସେଠି ହରିଙ୍କୁ ବସାଇବା ଉଚିତ ।
କୃଷ୍ଣମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ମଂତ୍ରେଣ ଚରେତ୍ ପୂଜାଵିଧିଂ କ୍ରମାତ୍ । ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ ନମସ୍କାରାନ୍ ପୂଜାନ୍ତେ ସ୍ତୁତିମାଚରେତ୍
କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପୂଜା ବିଧିକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ କରିବା ଦରକାର; ପୂଜା ସମାପ୍ତିରେ ପରିକ୍ରମା ଓ ପ୍ରଣାମ କରି, ସ୍ତୁତି କରିବା ଉଚିତ ।
ସଂସାରସାଗରେ ମଗ୍ନଂ ଦୀନଂ ମାଂ କରୁଣାନିଧେ । କର୍ମମୋହଗୃହୀତାଙ୍ଗଂ ମାମୁଦ୍ଧର ଭଵାର୍ଣଵାତ୍
ହେ କରୁଣାସାଗର, ମୁଁ ଯିଏ ସଂସାର ସାଗରରେ ଡୁବିଯାଇଛି, ଦୁଃଖିତ ଓ କର୍ମମୋହରେ ବନ୍ଧା, ମୋତେ ଏହି ଭବସାଗରରୁ ଉଦ୍ଧାର କର ।
ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତସ୍ଯାପି ତତଃ ପୂଜା ପ୍ରଯତ୍ନତଃ । କର୍ତଵ୍ଯା ଵିଧିନା ପ୍ରୀତ୍ଯା ଧୂପଦୀପସମନ୍ଵିତା
ତାପରେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତର ପୂଜା ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ଭଲଭାବେ, ସ୍ନେହରେ, ଧୂପ ଓ ଦୀପ ସହିତ କରିବା ଉଚିତ ।
ତତସ୍ତୁ ଶ୍ରୀଫଲଂ ଧୃତ୍ଵା ନମସ୍କାରଂ ସମାଚରେତ୍ । ସ୍ତୁତିଃ ପ୍ରସନ୍ନଚିତ୍ତେନ କର୍ତଵ୍ଯା କେଵଲଂ ତଦା
ତାପରେ, ଶ୍ରୀଫଳ ଧରି ନମସ୍କାର କରିବା ଦରକାର; ସେ ସମୟରେ ପ୍ରସନ୍ନ ମନେ ସ୍ତୁତି କରିବା ଉଚିତ ।
ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତାଖ୍ଯୋଽଯଂ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଃ କୃଷ୍ଣ ଏଵ ହି । ସ୍ଵୀକୃତୋଽସି ମଯା ନାଥ ମୁକ୍ତ୍ଯର୍ଥଂ ଭଵସାଗରେ
ଏହି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ଗ୍ରନ୍ଥ ନିଜେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରତିକ୍ଷ ରୂପ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି । ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ, ନାଥ, ଏହି ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ଗ୍ରହଣ କରିଛି ।
ମନୋରଥୋ ମଦୀଯୋଽଯଂ ସଫଲଃ ସର୍ଵଥା ତ୍ଵଯା । ନିର୍ଵିଘ୍ନେନୈଵ କର୍ତଵ୍ଯ ଦାସୋଽହଂ ତଵ କେଶଵ
ମୋର ଆଶା ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି । ଏହା ଅବିଘ୍ନ ଭାବରେ କରିବା ଦରକାର; ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଦାସ, ହେ କେଶବ ।
ଏଵଂ ଦୀନଵଚଃ ପ୍ରୋଚ୍ଯ ଵକ୍ତାରଂ ଚାଥ ପୂଜଯେତ୍ । ସମ୍ଭୂଷ୍ଯ ଵସ୍ତ୍ରଭୂଷାଭିଃ ପୂଜାନ୍ତେ ତଂ ଚ ସଂସ୍ତଵେତ୍
ଏଭଳି ଦୟାଭାବରେ କହି, ଉପଦେଶକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ; ତାଙ୍କୁ ଜମା ଓ ଗହଣା ପିନ୍ଧାଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୂଜା ପରେ ସ୍ତୁତି କରିବା ଉଚିତ ।
ଶୁକରୂପ ପ୍ରବୋଧଜ୍ଞ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରଵିଶାରଦ । ଏତତ୍କଥାପ୍ରକାଶେନ ମଦଜ୍ଞାନଂ ଵିନାଶଯ
ହେ ଶୂକର ରୂପୀ, ଜ୍ଞାନୀ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ଜ୍ଞାତା, ଏହି କଥା ଉପଦେଶ ଦ୍ୱାରା ମୋର ଅଜ୍ଞାନକୁ ଦୂର କର ।
ତଦଗ୍ରେ ନିଯମଃ ପଶ୍ଚାତ୍ କର୍ତଵ୍ଯଃ ଶ୍ରେଯସେ ମୁଦା । ସପ୍ତରାତ୍ରଂ ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ଧାରଣୀଯଃ ସ ଏଵ ହି
ଏହା ପରେ, ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦରେ ଏକ ନିୟମ ନିବାହ କରିବା ଉଚିତ; ସପ୍ତ ରାତି ଯଥାଶକ୍ତି ଏହି ନିୟମ ରଖିବା ଦରକାର ।
ଵରଣଂ ପଂଚଵିପ୍ରାଣାଂ କଥାଭଙ୍ଗନିଵୃତ୍ତଯେ । କର୍ତଵ୍ଯଂ ତୈଃ ହରେର୍ଜାପ୍ଯଂ ଦ୍ଵାଦଶାକ୍ଷରଵିଦ୍ଯଯା
କଥା ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେବା ନିବାରଣ ପାଇଁ ପଞ୍ଚ ଗୋଟିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚୟନ କରିବା ଉଚିତ; ସେମାନେ ଦ୍ୱାଦଶ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କୁ ଜପ କରିବେ ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ଵୈଷ୍ଣଵାନ୍ ଚାନ୍ଯାନ୍ ତଥା କୀର୍ତନକାରିଣଃ । ନତ୍ଵା ସଂପୂଜ୍ଯ ଦତ୍ତାଜ୍ଞଃ ସ୍ଵଯଂ ଆସନମାଵିଶେତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବୈଷ୍ଣବ ଓ ଅନ୍ୟ କୀର୍ତନ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ କରି, ନିଜ ଆସନରେ ବସିବା ପୂର୍ବରୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଆଜ୍ଞା ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ ।
ଲୋକଵିତ୍ତଧନାଗାର ପୁତ୍ରଚିନ୍ତାଂ ଵ୍ଯୁଦସ୍ଯ ଚ । କଥାଚିତ୍ତଃ ଶୁଦ୍ଧମତିଃ ସ ଲଭେତ୍ଫଲମୁତ୍ତମମ୍
ଧନ, ସମ୍ପତ୍ତି, ଘର, ପୁଅ ପ୍ରତି ଚିନ୍ତାକୁ ଛାଡି, କଥାରେ ମନ ଲଗାଇ ଶୁଦ୍ଧ ମନ ରଖିଲେ, ସେ ଉତ୍ତମ ଫଳ ପାଇବେ ।
ଆସୂର୍ଯୋଦଯମାରଭ୍ଯ ସାର୍ଧତ୍ରିପ୍ରହରାନ୍ତକମ୍ । ଵାଚନୀଯା କଥା ସମ୍ଯକ୍ ଧୀରକଣ୍ଠଂ ସୁଧୀମତା
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ତିନି ଓ ଅଧା ପ୍ରହର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏହି କଥାକୁ ଶାନ୍ତ ଗଳା ଓ ବୁଦ୍ଧିମତି ଲୋକ ଭଲ ଭାବରେ ପଢିବା ଉଚିତ ।
କଥାଵିରାମଃ କର୍ତଵ୍ଯୋ ମଧ୍ଯାହ୍ନେ ଘଟିକାଦ୍ଵଯଂ । ତତ୍କଥାମନୁ କାର୍ଯଂ ଵୈ କୀର୍ତନଂ ଵୈଷ୍ଣଵୈସ୍ତଦା
ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ଦୁଇ ଘଟିକା ପାଇଁ କଥାକୁ ବିରତି ଦେବା ଉଚିତ; ଏହା ପରେ ବୈଷ୍ଣବମାନେ କୀର୍ତନ କରିବେ ।
ମଲମୂତ୍ରଜଯାର୍ଥଂ ହି ଲଘ୍ଵାହାରଃ ସୁଖାଵହଃ । ହଵିଷ୍ଯାନ୍ନେନ କର୍ତଵ୍ଯୋ ହି, ଏକଵାରଂ କଥାର୍ଥିନା
ଶରୀର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପାଇଁ ହଳକା ଓ ସୁଖଦ ଖାଦ୍ୟ ନିବାହ କରିବା ଉଚିତ; କଥା ଶୁଣିବା ଇଚ୍ଛା ଥିଲେ ହବିଷ ଖାଦ୍ୟ କେବଳ ଏକଥର ଖାଇବା ଦରକାର ।
ଉପୋଷ୍ଯ ସପ୍ତରାତ୍ରଂ ଵୈ ଶକ୍ତିଶ୍ଚେତ୍ ଶ୍ରୁଣୁଯାତ୍ ତଦା । ଘୃତପାନଂ ପଯଃପାନଂ କୃତ୍ଵା ଵୈ ଶ୍ରୃଣୁଯାତ୍ ସୁଖମ୍
ଯଦି ଶକ୍ତି ଅଛି, ସପ୍ତ ରାତି ଉପବାସ କରି ପରେ ଶୁଣିବା ଉଚିତ; କିମ୍ବା ଘିଅ କିମ୍ବା ଦୁଧ ପିଇ ଶୁଣିଲେ ମଧୁର ଅନୁଭୂତି ହେବ ।
ଫଲାହାରେଣ ଵା ଭାଵ୍ଯଂ ଏକଭୁକ୍ତେନ ଵା ପୁନଃ । ସୁଖସାଧ୍ଯଂ ଭଵେଦ୍ ଯତ୍ତୁ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଶ୍ରଵଣାଯ ତତ୍
ଫଳ ଖାଇ କିମ୍ବା ଏକଥର ଭୋଜନ କରି ମଧ୍ୟ ନିବାହ କରିପାରିବେ; ଯାହା ସହଜ ଭାବରେ ହେବ, ଏହି କଥା ଶୁଣିବା ପାଇଁ ତାହା କରିବା ଉଚିତ ।
ଭୋଜନଂ ତୁ ଵରଂ ମନ୍ଯେ କଥାଶ୍ରଵଣକାରକମ୍ । ନୋପଵାସୋ ଵରଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ କଥାଵିଘ୍ନକରୋ ଯଦି
ମୁଁ ଭୋଜନକୁ କଥା ଶୁଣିବା ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ଭାବି ନେଉଛି; ଉପବାସ କଥା ବିଘ୍ନ କରିଲେ ଏହା ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ ।
ସପ୍ତାହଵ୍ରତିନାଂ ପୁଂସାଂ ନିଯମାନ୍ ଶ୍ରୁଣୁ ନାରଦ । ଵିଷ୍ଣୁଦୀକ୍ଷାଵିହୀନାନାଂ ନାଧିକାରଃ କଥାଶ୍ରଵେ
ହେ ନାରଦ, ସପ୍ତାହ ନିୟମ ରଖୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ନିୟମ ଶୁଣ; ଯେଉଁମାନେ ବିଷ୍ଣୁ ଦୀକ୍ଷା ନାହିଁ, ସେମାନେ କଥା ଶୁଣିବାର ଅଧିକାର ନାହିଁ ।
ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯମଧଃ ସୁପ୍ତିଃ ପତ୍ରାଵଲ୍ଯାଂ ଚ ଭୋଜନମ୍ । କଥାସମାପ୍ତୌ ଭୁକ୍ତିଂ ଚ କୁର୍ଯାତ୍ ନିତ୍ଯଂ କଥାଵ୍ରତୀ
ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ରଖିବା, ଭୂମିରେ ଶୋଇବା, ପତ୍ରରେ ଭୋଜନ କରିବା, କଥା ସମାପ୍ତ ହେଲା ପରେ ଖାଇବା—ଏହି ନିୟମ ଦିନକୁ ଦିନ ରଖିବା ଉଚିତ ।
ଦ୍ଵିଦଲଂ ମଧୁ ତୈଲଂ ଚ ଗରିଷ୍ଠାନ୍ନଂ ତଥୈଵ ଚ । ଭାଵଦୁଷ୍ଟଂ ପର୍ଯୁଷିତଂ ଜହ୍ଯାତ୍ ନିତ୍ଯଂ କଥାଵ୍ରତୀ
ଦ୍ୱିଦଳ, ମଧୁ, ତେଲ, ଭାରି ଖାଦ୍ୟ, ଅଶୁଦ୍ଧ କିମ୍ବା ପୁରୁଣା ଖାଦ୍ୟ ସବୁ ଦିନ ଦୂରେ ରଖିବା ଉଚିତ ।
କାମଂ କ୍ରୋଧଂ ମଦଂ ମାନଂ ମତ୍ସରଂ ଲୋଭମେଵ ଚ । ଦମ୍ଭ ମୋହଂ ତଥା ଦ୍ଵେଷଂ ଦୂରଯେଚ୍ଚ କଥାଵ୍ରତୀ
କାମ, କ୍ରୋଧ, ମଦ, ମାନ, ଇର୍ଷ୍ୟା, ଲୋଭ, ଢୋଙ୍ଗ, ମୋହ ଓ ଦ୍ୱେଷ—ଏହି ସବୁକୁ କଥା ନିୟମ ରଖୁଥିବା ଲୋକ ଦୂରେ ରଖିବା ଉଚିତ ।
ଵେଦଵୈଷ୍ଣଵଵିପ୍ରାଣାଂ ଗୁରୁଗୋଵ୍ରତିନାଂ ତଥା । ସ୍ତ୍ରୀରାଜମହତାଂ ନିନ୍ଦାଂ ଵର୍ଜଯେତ୍ ଯଃ କଥାଵ୍ରତୀ
ଯେଉଁଠି ଏହି କଥା ପାଠ କରିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ରହିଛି, ସେଠି ବେଦବିଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବୈଷ୍ଣବ, ଗୁରୁ, ଗାଈ, ବ୍ରତ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଲୋକ, ଜନନୀ, ରାଜା ଓ ମହାନ ମନ୍ୟଙ୍କୁ କେବେ ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ରଜସ୍ଵଲା ଅନ୍ତ୍ଯଜ ମ୍ଲେଚ୍ଛ ପତିତ ଵ୍ରାତ୍ଯକୈସ୍ତଥା । ଦ୍ଵିଜଦ୍ଵିଡ୍ ଵେଦବାହ୍ଯୈଶ୍ଚ ନ ଵଦେତ୍ ଯଃ କଥାଵ୍ରତୀ
ଯେଉଁଠି ଏହି କଥା ପାଠ କରିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ରହିଛି, ସେଠି ରଜସ୍ୱଳା ନାରୀ, ଅନ୍ତ୍ୟଜ, ବିଦେଶୀ, ପତିତ, ବେଦ ବାହ୍ୟ, ଦ୍ୱିଜ ଦ୍ୱେଷୀ ଓ ବେଦ ବିରୋଧୀଙ୍କ ସହ କଥା ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ସତ୍ଯଂ ଶୌଚଂ ଦଯାଂ ମୌନଂ ଆର୍ଜଵଂ ଵିନଯଂ ତଥା । ଉଦାରମାନସଂ ତଦ୍ଵତ୍ ଏଵଂ କୁର୍ଯାତ୍ କଥାଵ୍ରତୀ
ଏହି କଥା ପାଠ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସତ୍ୟବାଦି, ପବିତ୍ର, ଦୟାଳୁ, ମୌନବ୍ରତୀ, ସରଳ, ବିନମ୍ର ଓ ଉଦାର ମନରେ ରହିବା ଉଚିତ୍।
ଦରିଦ୍ରଶ୍ଚ କ୍ଷଯୀ ରୋଗୀ ନିର୍ଭାଗ୍ଯଃ ପାପକର୍ମଵାନ୍ । ଅନପତ୍ଯୋ ମୋକ୍ଷକାମଃ ଶ୍ରୁଣୁଯାଚ୍ଚ କଥାମିମାମ୍
ଦରିଦ୍ର, ଦୁଃଖୀ, ରୋଗୀ, ଅଭାଗା, ପାପ କରୁଥିବା, ସନ୍ତାନ ନଥିବା ଓ ମୋକ୍ଷ ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଏହି କଥା ଶୁଣିବା ଉଚିତ୍।
ଅପୁଷ୍ପା କାକଵନ୍ଧ୍ଯା ଚ ଵନ୍ଧ୍ଯା ଯା ଚ ମୃତାର୍ଭକା । ସ୍ରଵତ୍ ଗର୍ଭା ଚ ଯା ନାରୀ ତଯା ଶ୍ରାଵ୍ଯା ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ଯେ ନାରୀ ସନ୍ତାନ ଧାରଣ କରିପାରୁନାହାନ୍ତି, ଯାଙ୍କର ସନ୍ତାନ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଯାଏ, ଯାହା ବନ୍ଧ୍ୟା, ଯାହାର ଶିଶୁ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି କିମ୍ବା ଗର୍ଭପାତ ହେଉଛି, ସେମାନେ ଏହି କଥା ଭଲଭାବରେ ଶୁଣିବା ଉଚିତ୍।