ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍
ମାତ୍ର ଆଧ୍ଯାତ୍ମିକୀଂ ଵିଦ୍ଯାଂ ଶମନୀଂ ସର୍ଵକର୍ମଣାମ୍ । ଵିତରିଷ୍ଯେ ଯଯା ଚାସୌ ଭଯଂ ଚାତିତରିଷ୍ଯତି
ମା, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏମିତି ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଜ୍ଞାନ ଦେବି, ଯାହା ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଶାନ୍ତ କରେ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଭୟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବ।
ମୈତ୍ରେଯ ଉଵାଚ - ଏଵଂ ସମୁଦିତସ୍ତେନ କପିଲେନ ପ୍ରଜାପତିଃ । ଦକ୍ଷିଣୀକୃତ୍ଯ ତଂ ପ୍ରୀତୋ ଵନମେଵ ଜଗାମ ହ
ମୈତ୍ରେୟ କହିଲେ — ଏଭଳି କପିଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉପଦେଶ ପାଇ ପ୍ରଜାପତି ଖୁସି ହେଇ, ତାଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ପରିକ୍ରମା କରି, ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଵ୍ରତଂ ସ ଆସ୍ଥିତୋ ମୌନଂ ଆତ୍ମୈକଶରଣୋ ମୁନିଃ । ନିଃସଙ୍ଗୋ ଵ୍ଯଚରତ୍ କ୍ଷୋଣୀଂ ଅନଗ୍ନିରନିକେତନଃ
ସେ ମୁନି ମୌନବ୍ରତ ଧାରଣ କଲେ, ଆତ୍ମାକୁ ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ କରି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଲଗା ହୋଇ ପୃଥିବୀରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଅଗ୍ନି ବା ଘର ନଥିଲା।
ମନୋ ବ୍ରହ୍ମଣି ଯୁଞ୍ଜାନୋ ଯତ୍ତତ୍ ସଦସତଃ ପରମ୍ । ଗୁଣାଵଭାସେ ଵିଗୁଣ ଏକଭକ୍ତ୍ଯାନୁଭାଵିତେ
ସେ ନିଜ ମନକୁ ବ୍ରହ୍ମରେ ଲଗାଇଲେ, ଯାହା ସଦ୍ ଓ ଅସଦ୍ ଉଭୟରୁ ଉପରେ, ଗୁଣ ଦେଖାଏ କିନ୍ତୁ ନିଜେ ନିର୍ଗୁଣ, ଏକମାତ୍ର ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଅନୁଭବ କରାଯାଏ।
ନିରହଙ୍କୃତିର୍ନିର୍ମମଶ୍ଚ ନିର୍ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଃ ସମଦୃକ୍ ସ୍ଵଦୃକ୍ । ପ୍ରତ୍ଯକ୍ପ୍ରଶାନ୍ତଧୀର୍ଧୀରଃ ପ୍ରଶାନ୍ତୋର୍ମିରିଵୋଦଧିଃ
ସେ ଅହଂକାର ଓ ମମତାରୁ ମୁକ୍ତ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ତାରି, ସମଦୃଷ୍ଟି ଓ ନିଜକୁ ଦେଖିପାରୁଥିବା, ଭିତରେ ଶାନ୍ତ ଓ ଧୃଢ଼ ମନ, ତରଙ୍ଗ ନଥିବା ଶାନ୍ତ ସମୁଦ୍ର ପରି।
ଵାସୁଦେଵେ ଭଗଵତି ସର୍ଵଜ୍ଞେ ପ୍ରତ୍ଯଗାତ୍ମନି । ପରେଣ ଭକ୍ତିଭାଵେନ ଲବ୍ଧାତ୍ମା ମୁକ୍ତବନ୍ଧନଃ
ସର୍ବଜ୍ଞ ଭଗବାନ ବାସୁଦେବ, ଯିଏ ଆତ୍ମା ଭିତରେ ବସିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଅନୁଭବ କରି, ସେ ନିଜକୁ ଜାଣିଲେ ଏବଂ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ।
ଆତ୍ମାନଂ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ଭଗଵନ୍ତଂ ଅଵସ୍ଥିତମ୍ । ଅପଶ୍ଯତ୍ସର୍ଵଭୂତାନି ଭଗଵତ୍ଯପି ଚାତ୍ମନି
ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭିତରେ ନିଜ ଆତ୍ମା ଭାବେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ନିଜ ମନରେ ଭଗବାନ ଭିତରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଅଛନ୍ତି ବୋଲି ଅନୁଭବ କଲେ।
ଇଚ୍ଛାଦ୍ଵେଷଵିହୀନେନ ସର୍ଵତ୍ର ସମଚେତସା । ଭଗଵଦ୍ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତେନ ପ୍ରାପ୍ତା ଭାଗଵତୀ ଗତିଃ
ଇଚ୍ଛା ଓ ଦ୍ୱେଷ ଛାଡ଼ି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମଭାବରେ ଦେଖି, ଭଗବାନଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ରଖି, ସେ ଭାଗବତ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।
ସ୍ଫୁରତ୍କିରୀଟଵଲଯ ହାରନୂପୁରମେଖଲମ୍ । ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାପଦ୍ମ ମାଲାମଣ୍ଯୁତ୍ତମର୍ଦ୍ଧିମତ୍
ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଚମକୁଥିବା ମୁକୁଟ, ହାତରେ ବାଳା, ଗଳାରେ ହାର, ପାଉଁରେ ନୂପୁର ଓ କମରରେ ମେଖଳା ଅଛି; ସଙ୍ଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ପଦ୍ମ, ମାଳା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଣିର ଅଳଙ୍କାରରେ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ।
ସିଂହସ୍କନ୍ଧତ୍ଵିଷୋ ବିଭ୍ରତ୍ ସୌଭଗ ଗ୍ରୀଵକୌସ୍ତୁଭମ୍ । ଶ୍ରିଯାନପାଯିନ୍ଯା କ୍ଷିପ୍ତ ନିକଷାଶ୍ମୋରସୋଲ୍ଲସତ୍
ସେ ଶୁଭ ଗଳାରେ କୌସ୍ତୁଭ ମଣି ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ସିଂହ ପରି ମଜବୁତ କାନ୍ଧ, ଅକ୍ଷୟ ଶ୍ରୀରେ ଚମକୁଛନ୍ତି, ନିର୍ମଳ ପାରସ ପଥର ପରି ତାଙ୍କ ରୂପ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ପୂରରେଚକସଂଵିଗ୍ନ ଵଲିଵଲ୍ଗୁଦଲୋଦରମ୍ । ପ୍ରତିସଙ୍କ୍ରାମଯଦ୍ ଵିଶ୍ଵଂ ନାଭ୍ଯାଵର୍ତଗଭୀରଯା
ତାଙ୍କ ପେଟରେ ତିନିଟି ଭାଲି ଚିହ୍ନ ଚମକୁଛି, ଶ୍ୱାସ-ପ୍ରଶ୍ୱାସର ଚଳନରେ ହଲୁଚାଲୁ, ତାଙ୍କ ଗଭୀର ନାଭିର ଘୂର୍ଣ୍ଣନରେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଆସିଯାଏ ଓ ଯାଉଛି।
ଶ୍ଯାମଶ୍ରୋଣ୍ଯଧିରୋଚିଷ୍ଣୁ ଦୁକୂଲସ୍ଵର୍ଣମେଖଲମ୍ । ସମଚାର୍ଵଙ୍ଘ୍ରିଜଙ୍ଘୋରୁ ନିମ୍ନଜାନୁସୁଦର୍ଶନମ୍
ତାଙ୍କ ଶ୍ୟାମ ନିତମ୍ଭ ଉପରେ ଚମକୁଥିବା ପୀତାମ୍ବର ଓ ସୁନାର ମେଖଳା ଅଛି, ତାଙ୍କ ଉରୁ, ଜାଙ୍ଘ, ଗୁଡ଼ିକ ସମ ଓ ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଶୋଭାବନ୍ତ।
ପଦା ଶରତ୍ପଦ୍ମପଲାଶରୋଚିଷା ନଖଦ୍ଯୁଭିର୍ନୋଽନ୍ତରଘଂ ଵିଧୁନ୍ଵତା । ପ୍ରଦର୍ଶଯ ସ୍ଵୀଯମପାସ୍ତସାଧ୍ଵସଂ ପଦଂ ଗୁରୋ ମାର୍ଗଗୁରୁସ୍ତମୋଜୁଷାମ୍
ତାଙ୍କ ପାଦ ଶରତ୍କାଳର ପଦ୍ମ ପତ୍ର ପରି ଚମକୁଛି, ନଖର ଆଲୋକ ଭିତରର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରୁଛି; ହେ ଗୁରୁ, ଅଜ୍ଞାନ ଅନ୍ଧକାର ଛାଡ଼ିବା ପଥ ଭାବେ ନିଜ ପାଦକୁ ଦେଖାନ୍ତୁ।
(ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍) ଏତଦ୍ ରୂପମନୁଧ୍ଯେଯଂ ଆତ୍ମଶୁଦ୍ଧିମଭୀପ୍ସତାମ୍ । ଯଦ୍ଭକ୍ତିଯୋଗୋଽଭଯଦଃ ସ୍ଵଧର୍ମମନୁତିଷ୍ଠତାମ୍
ଏହି ରୂପକୁ ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ଆତ୍ମାର ଶୁଦ୍ଧି ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ଭକ୍ତିଯୋଗ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଭୟହୀନତା ଦେଇଥାଏ।
ଭଵାନ୍ ଭକ୍ତିମତା ଲଭ୍ଯୋ ଦୁର୍ଲଭଃ ସର୍ଵଦେହିନାମ୍ । ସ୍ଵାରାଜ୍ଯସ୍ଯାପ୍ଯଭିମତ ଏକାନ୍ତେନାତ୍ମଵିଦ୍ଗତିଃ
ଭଗବାନ୍, ଆପଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତିଶୀଳ ଲୋକମାନେ ମାତ୍ର ପାଇପାରନ୍ତି, ଯଦିଓ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପାଇବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ। ଏକାନ୍ତିକ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମିଳୁଥିବା ଆତ୍ମଜ୍ଞାନର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବସ୍ଥା ଆତ୍ମସ୍ୱାଧୀନତା ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।
ତଂ ଦୁରାରାଧ୍ଯମାରାଧ୍ଯ ସତାମପି ଦୁରାପଯା । ଏକାନ୍ତଭକ୍ତ୍ଯା କୋ ଵାଞ୍ଛେତ୍ ପାଦମୂଲଂ ଵିନା ବହିଃ
ଯିଏକି ସତ୍ପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ଭାବେ ପାଇପାରନ୍ତି, ସେଭଳି ଭଗବାନ୍ଙ୍କୁ ଏକାନ୍ତିକ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜିଲାପରେ, ତାଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମ ବାହାରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଆଶା କିଏ କରିପାରିବ?
ଯତ୍ର ନିର୍ଵିଷ୍ଟମରଣଂ କୃତାନ୍ତୋ ନାଭିମନ୍ଯତେ । ଵିଶ୍ଵଂ ଵିଧ୍ଵଂସଯନ୍ ଵୀର୍ଯ ଶୌର୍ଯଵିସ୍ଫୂର୍ଜିତଭ୍ରୁଵା
ଯେଉଁଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କ ଶେଷ, ସେଠାରେ ନିର୍ବିକାର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଆସିପାରେନି, ଯଦିଓ ସେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ଭୟଙ୍କର ଭୃକୁଟିରେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ନଶ୍ୱର କରେ।
କ୍ଷଣାର୍ଧେନାପି ତୁଲଯେ ନ ସ୍ଵର୍ଗଂ ନାପୁନର୍ଭଵମ୍ । ଭଗଵତ୍ ସଙ୍ଗିସଙ୍ଗସ୍ଯ ମର୍ତ୍ଯାନାଂ କିମୁତାଶିଷଃ
ମଣିଷମାନେ ଭଗବତ୍ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗର ଅର୍ଦ୍ଧ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ସମୟକୁ ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ମୋକ୍ଷ ସହିତ ମଧ୍ୟ ତୁଳନା କରିପାରିବେନି—ଏହା ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ଆଶୀର୍ବାଦ ତ କଥା ହିଁ ନୁହେଁ।
ଅଥାନଘାଙ୍ଘ୍ରେସ୍ତଵ କୀର୍ତିତୀର୍ଥଯୋଃ ଅନ୍ତର୍ବହିଃସ୍ନାନଵିଧୂତପାପ୍ମନାମ୍ । ଭୂତେଷ୍ଵନୁକ୍ରୋଶସୁସତ୍ତ୍ଵଶୀଲିନାଂ ସ୍ଯାତ୍ସଙ୍ଗମୋଽନୁଗ୍ରହ ଏଷ ନସ୍ତଵ
ଏହିପରି, ହେ ପାପହୀନ ଭଗବାନ୍, ଆପଣଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତିର ପବିତ୍ରତାରେ ଭିତରେ ବାହାରେ ସ୍ନାନ କରି ଯେଉଁମାନେ ପାପମୁକ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି ଦୟାଶୀଳ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଚରିତ୍ର ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଏମିତି ଲୋକମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗ ଆମେ ପାଉଁ—ଏହି ଆପଣଙ୍କର ଦୟା।
ନ ଯସ୍ଯ ଚିତ୍ତଂ ବହିରର୍ଥଵିଭ୍ରମଂ ତମୋଗୁହାଯାଂ ଚ ଵିଶୁଦ୍ଧମାଵିଶତ୍ । ଯଦ୍ଭକ୍ତିଯୋଗାନୁଗୃହୀତମଞ୍ଜସା ମୁନିର୍ଵିଚଷ୍ଟେ ନନୁ ତତ୍ର ତେ ଗତିମ୍
ଯାହାଙ୍କ ମନ ବାହ୍ୟ ଅବସ୍ଥୁରେ ଭ୍ରମିତ ହୁଏନାହିଁ, ଅଜ୍ଞାନର ଅନ୍ଧକାର ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କରେନାହିଁ, ଭକ୍ତି ଓ ଯୋଗର କୃପାରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଛି—ଏମିତି ମୁନି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଆପଣଙ୍କର ପଥକୁ ଦେଖନ୍ତି।
(ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍) ଯତ୍ରେଦଂ ଵ୍ଯଜ୍ଯତେ ଵିଶ୍ଵଂ ଵିଶ୍ଵସ୍ମିନ୍ ଅଵଭାତି ଯତ୍ । ତତ୍ତ୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମ ପରଂ ଜ୍ଯୋତିଃ ଆକାଶମିଵ ଵିସ୍ତୃତମ୍
ଯେଉଁଠି ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ, ଏବଂ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ବିଶ୍ୱ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ—ସେଇ ସତ୍ୟ, ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜ୍ୟୋତି, ଆକାଶ ପରି ବିସ୍ତୃତ।
ଯୋ ମାଯଯେଦଂ ପୁରୁରୂପଯାସୃଜଦ୍ ବିଭର୍ତି ଭୂଯଃ କ୍ଷପଯତ୍ଯଵିକ୍ରିଯଃ । ଯଦ୍ଭେଦବୁଦ୍ଧିଃ ସଦିଵାତ୍ମଦୁଃସ୍ଥଯା ତ୍ଵମାତ୍ମତନ୍ତ୍ରଂ ଭଗଵନ୍ପ୍ରତୀମହି
ଆପଣ ନିଜ ମାୟା ଶକ୍ତିରେ ଏହି ବିଭିନ୍ନ ରୂପର ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି, ତାହାକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ପୁନି ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରୁହି ତାହାକୁ ନଶ୍ୱର କରନ୍ତି। ଭିନ୍ନତାର ଭାବନା ମନର ଅସ୍ଥିରତା ଦ୍ୱାରା ହୁଏ—ହେ ଭଗବାନ୍, ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବେ ଚିହ୍ନିଲୁ।
କ୍ରିଯାକଲାପୈରିଦମେଵ ଯୋଗିନଃ ଶ୍ରଦ୍ଧାନ୍ଵିତାଃ ସାଧୁ ଯଜନ୍ତି ସିଦ୍ଧଯେ । ଭୂତେନ୍ଦ୍ରିଯାନ୍ତଃକରଣୋପଲକ୍ଷିତଂ ଵେଦେ ଚ ତନ୍ତ୍ରେ ଚ ତେ ଏଵ କୋଵିଦାଃ
ଯୋଗୀମାନେ ବିଭିନ୍ନ କ୍ରିୟା ଓ ପୂଜାଦି ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ପୂଜନ୍ତି। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଅନୁଭବ କରାଯାଏ—ଏହିପରି ବେଦ ଓ ତନ୍ତ୍ରର ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଜାଣନ୍ତି।
ତ୍ଵମେକ ଆଦ୍ଯଃ ପୁରୁଷଃ ସୁପ୍ତଶକ୍ତିଃ ତଯା ରଜଃସତ୍ତ୍ଵତମୋ ଵିଭିଦ୍ଯତେ । ମହାନହଂ ଖଂ ମରୁଦଗ୍ନିଵାର୍ଧରାଃ ସୁରର୍ଷଯୋ ଭୂତଗଣା ଇଦଂ ଯତଃ
ଆପଣ ଏକମାତ୍ର ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷ, ଯାହାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଶୟନାବସ୍ଥାରେ ରହିଛି। ସେଇ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ରଜ, ସତ୍ତ୍ୱ, ତମ ଭିନ୍ନ ହୁଏ। ଆପଣଠାରୁ ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱ, ଆକାଶ, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ଜଳ, ପୃଥିବୀ, ଦେବତା, ଋଷି ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ସୃଷ୍ଟଂ ସ୍ଵଶକ୍ତ୍ଯେଦମନୁପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ ଚତୁର୍ଵିଧଂ ପୁରମାତ୍ମାଂଶକେନ । ଅଥୋ ଵିଦୁସ୍ତଂ ପୁରୁଷଂ ସନ୍ତମନ୍ତଃ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ହୃଷୀକୈର୍ମଧୁ ସାରଘଂ ଯଃ
ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଏହି ସୃଷ୍ଟିରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଆପଣ ଚାରିପ୍ରକାର ଦେହରେ ଆତ୍ମାଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବେ ବସିଛନ୍ତି। ଏହିପରି, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଜାଣନ୍ତି ଯେ, ଯିଏ ଭିତରେ ରହି ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ରସକୁ ମଧୁ ପରି ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି, ସେଇ ପୁରୁଷ ଆପଣ।
ସ ଏଷ ଲୋକାନତିଚଣ୍ଡଵେଗୋ ଵିକର୍ଷସି ତ୍ଵଂ ଖଲୁ କାଲଯାନଃ । ଭୂତାନି ଭୂତୈରନୁମେଯତତ୍ତ୍ଵୋ ଘନାଵଲୀର୍ଵାଯୁରିଵାଵିଷହ୍ଯଃ
ଆପଣ ସମୟର ଅତି ତୀବ୍ର ରଥ, ସମସ୍ତ ଲୋକମାନେକୁ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ଟାଣିନେଉଛନ୍ତି। ଭୂତତ୍ତ୍ୱମାନେ ଅନୁମାନରେ ଜଣାଯାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକ ମେଘମାଳା ପରି, ଆପଣ ବାୟୁ ପରି ଅସହ୍ୟ।
ପ୍ରମତ୍ତମୁଚ୍ଚୈରିତି କୃତ୍ଯଚିନ୍ତଯା ପ୍ରଵୃଦ୍ଧଲୋଭଂ ଵିଷଯେଷୁ ଲାଲସମ୍ । ତ୍ଵମପ୍ରମତ୍ତଃ ସହସାଭିପଦ୍ଯସେ କ୍ଷୁଲ୍ଲେଲିହାନୋଽହିରିଵାଖୁମନ୍ତକଃ
ମନୁଷ୍ୟମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ ଚିନ୍ତାରେ ମତ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟଦିଗରେ ମନ ଦେଇ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖ ପାଇଁ ଲୋଭରେ ଲାଲସା କରୁଥିବାବେଳେ, ଆପଣ ସଦା ସଚେତନ ରୁହି, ହଠାତ୍ ତାଙ୍କୁ ଧରିନେଉଛନ୍ତି—ଯେପରି ସାପ ଏକ ଉଣ୍ଡୁକୁ ଚଟିଯାଏ, ହେ ମୃତ୍ୟୁ।
କସ୍ତ୍ଵତ୍ପଦାବ୍ଜଂ ଵିଜହାତି ପଣ୍ଡିତୋ ଯସ୍ତେଽଵମାନଵ୍ଯଯମାନକେତନଃ । ଵିଶଙ୍କଯାସ୍ମଦ୍ଗୁରୁରର୍ଚତି ସ୍ମ ଯଦ୍ ଵିନୋପପତ୍ତିଂ ମନଵଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ
କିଏ ଜ୍ଞାନୀ ତୁମ ପଦପଦ୍ମକୁ ଛାଡ଼ିପାରିବ, ଯେଉଁଠି ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଓ ନମ୍ରତା ବସିଛି? ଭୟରେ ଏହି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ମନୁ, ଯେମାନେ ଆମର ଗୁରୁ, ତୁମକୁ ପୂଜିଥିଲେ, ଯାହାଉଁଥିଲେ ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଅବସ୍ଥା ଠାରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହେବେ।
(ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍) ଅଥ ତ୍ଵମସି ନୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ପରମାତ୍ମନ୍ ଵିପଶ୍ଚିତାମ୍ । ଵିଶ୍ଵଂ ରୁଦ୍ରଭଯଧ୍ଵସ୍ତଂ ଅକୁତଶ୍ଚିଦ୍ଭଯା ଗତିଃ
ଏହିପରି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ହେ ପରମାତ୍ମା, ଆପଣ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ। ବିଶ୍ୱ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଭୟରେ ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ ହେଲେ, ଆପଣ ଭୟହୀନ ଶରଣ।
ଇଦଂ ଜପତ ଭଦ୍ରଂ ଵୋ ଵିଶୁଦ୍ଧା ନୃପନନ୍ଦନାଃ । ସ୍ଵଧର୍ମମନୁତିଷ୍ଠନ୍ତୋ ଭଗଵତି ଅର୍ପିତାଶଯାଃ
ହେ ରାଜାନନ୍ଦନମାନେ, ଏହି ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକୁ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ନିଜ ଧର୍ମ ପାଳନ କରି, ମନ ଭଗବାନ୍ଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ କରି ଉଚ୍ଚାରଣ କର, ତୁମମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।