ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ଅଥୋଟଜମୁପାଯାତଂ ନୃଦେଵଂ ପ୍ରଣତଂ ପୁରଃ । ସପର୍ଯଯା ପର୍ଯଗୃହ୍ଣାତ୍ ପ୍ରତିନନ୍ଦ୍ଯାନୁରୂପଯା

ତାପରେ, ରାଜା ଉଟଜରେ ପହଞ୍ଚି ମୁନିଙ୍କ ପାଖରେ ଶିର ନମାଇଲେ, ମୁନି ଯଥାଯଥ ସମ୍ମାନ ଓ ଅଭିନନ୍ଦନ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱୀକାର କଲେ ।

ଗୃହୀତାର୍ହଣମାସୀନଂ ସଂଯତଂ ପ୍ରୀଣଯନ୍ ମୁନିଃ । ସ୍ମରନ୍ ଭଗଵଦାଦେଶଂ ଇତ୍ଯାହ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଯା ଗିରା

ମୁନି, ଯଥାଯଥ ଆର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ଓ ଶାନ୍ତ ମନେ ରାଜାଙ୍କୁ ବସାଇ, ଭଗବାନଙ୍କ ଆଦେଶ ସ୍ମରଣ କରି, ମୃଦୁ ଶବ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ ।

ନୂନଂ ଚଙ୍କ୍ରମଣଂ ଦେଵ ସତାଂ ସଂରକ୍ଷଣାଯ ତେ । ଵଧାଯ ଚାସତାଂ ଯସ୍ତ୍ଵଂ ହରେଃ ଶକ୍ତିର୍ହି ପାଲିନୀ

ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ହେ ଦେବ, ତୁମର ଏହି ଦେଶଦେଶାନ୍ତର ଚରଣ ସଜ୍ଜନଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଓ ଦୁଷ୍ଟମାନେର ବିନାଶ ପାଇଁ; କାରଣ ତୁମେ ହରିଙ୍କ ରକ୍ଷାଶକ୍ତି ।

ଯୋଽର୍କେନ୍ଦୁ ଅଗ୍ନୀନ୍ଦ୍ରଵାଯୂନାଂ ଯମଧର୍ମପ୍ରଚେତସାମ୍ । ରୂପାଣି ସ୍ଥାନ ଆଧତ୍ସେ ତସ୍ମୈ ଶୁକ୍ଲାଯ ତେ ନମଃ

ତୁମେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ଇନ୍ଦ୍ର, ବାୟୁ, ଯମ, ଧର୍ମ ଓ ବରୁଣଙ୍କ ରୂପ ଓ ସ୍ଥାନ ଧାରଣ କରୁଛ; ଏହି ଶୁଦ୍ଧ ତୁମକୁ ମୋର ନମସ୍କାର ।

ନ ଯଦା ରଥମାସ୍ଥାଯ ଜୈତ୍ରଂ ମଣିଗଣାର୍ପିତମ୍ । ଵିସ୍ଫୂର୍ଜତ୍ ଚଣ୍ଡକୋଦଣ୍ଡୋ ରଥେନ ତ୍ରାସଯନ୍ ଅଘାନ୍

ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ରତ୍ନଖଚିତ ଜୟରଥରେ ବସି ନଥାଅ, ତୁମ ଭୟଙ୍କର ଧନୁଷ ଉଠାଇ, ତୁମ ରଥ ଦ୍ୱାରା ଅପରାଧୀମାନେକୁ ଭୟଭୀତ କର ।

ସ୍ଵସୈନ୍ଯଚରଣକ୍ଷୁଣ୍ଣଂ ଵେପଯନ୍ ମଣ୍ଡଲଂ ଭୁଵଃ । ଵିକର୍ଷନ୍ ବୃହତୀଂ ସେନାଂ ପର୍ଯଟସି ଅଂଶୁମାନିଵ

ତୁମର ସେନାର ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଭୂମିର ମଣ୍ଡଳକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରି, ତାହାକୁ କମ୍ପିତ କରି, ବଡ଼ ସେନାକୁ ଆଗକୁ ଆଣି, ତୁମେ ତେଜସ୍ୱୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚାରିପଟେ ଘୁରୁଛ ।

ତଦୈଵ ସେତଵଃ ସର୍ଵେ ଵର୍ଣାଶ୍ରମନିବନ୍ଧନାଃ । ଭଗଵଦ୍ ରଚିତା ରାଜନ୍ ଭିଦ୍ଯେରନ୍ ବତ ଦସ୍ଯୁଭିଃ

ସେଇ ସମୟରେ, ରାଜା, ଭଗବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର ସମସ୍ତ ସୀମା ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକମାନେ ଭାଙ୍ଗି ଦେବେ ।

ଅଧର୍ମଶ୍ଚ ସମେଧେତ ଲୋଲୁପୈର୍ଵ୍ଯଙ୍କୁଶୈର୍ନୃଭିଃ । ଶଯାନେ ତ୍ଵଯି ଲୋକୋଽଯଂ ଦସ୍ଯୁଗ୍ରସ୍ତୋ ଵିନଙ୍କ୍ଷ୍ଯତି

ଲୋଭୀ ଓ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଲୋକମାନେ ଅଧର୍ମକୁ ବଢ଼ାଇବେ; ତୁମେ ଯଦି ଶୋଇ ପଡ଼, ଏହି ସଂସାର ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦଳିତ ହୋଇ ନଶ୍ଟ ହେଇଯିବ ।

ଅଥାପି ପୃଚ୍ଛେ ତ୍ଵାଂ ଵୀର ଯଦର୍ଥଂ ତ୍ଵଂ ଇହାଗତଃ । ତଦ୍ଵଯଂ ନିର୍ଵ୍ଯଲୀକେନ ପ୍ରତିପଦ୍ଯାମହେ ହୃଦା

ତଥାପି, ବୀର, ମୁଁ ପଚାରୁଛି, କେଉଁ କାରଣରେ ତୁମେ ଏଠାରେ ଆସିଛ ? ଆମେ ସତ୍ମନରେ ତାହା ଅନୁସାରେ କାମ କରିବା ।

ଚୀରହରଣଲୀଲା - ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ - ( ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ) ହେମନ୍ତେ ପ୍ରଥମେ ମାସି ନନ୍ଦଵ୍ରଜକୁମାରିକାଃ । ଚେରୁର୍ହଵିଷ୍ଯଂ ଭୁଞ୍ଜାନାଃ କାତ୍ଯାଯନ୍ଯର୍ଚନଵ୍ରତମ୍

ଶ୍ରୀଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଶୀତକାଳର ପ୍ରଥମ ମାସରେ, ନନ୍ଦର ବ୍ରଜର ଝିଅମାନେ ସରଳ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ କାତ୍ୟାୟନୀଙ୍କ ପୂଜା ଓ ବ୍ରତ କରୁଥିଲେ ।

ଆପ୍ଲୁତ୍ଯାମ୍ଭସି କାଲିନ୍ଦ୍ଯା ଜଲାନ୍ତେ ଚୋଦିତେଽରୁଣେ । କୃତ୍ଵା ପ୍ରତିକୃତିଂ ଦେଵୀଂ ଆନର୍ଚୁଃ ନୃପ ସୈକତୀମ୍

ସେମାନେ ପ୍ରଭାତବେଳେ କାଳିନ୍ଦୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି, ତୀରେ ବାଳିରେ ଦେବୀଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରି ପୂଜା କରୁଥିଲେ, ରାଜା ।

ଗନ୍ଧୈର୍ମାଲ୍ଯୈଃ ସୁରଭିଭିଃ ବଲିଭିର୍ଧୂପଦୀପକୈଃ । ଉଚ୍ଚାଵଚୈଶ୍ଚୋପହାରୈଃ ପ୍ରଵାଲଫଲ ତଣ୍ଡୁଲୈଃ

ସେମାନେ ସୁଗନ୍ଧ ମାଳା, ଚନ୍ଦନ, ବିଭିନ୍ନ ଦାନ, ଧୂପ, ଦୀପ, ଏବଂ ବଡ଼ ଛୋଟ ଉପହାର, ମନ୍ଦାର, ଫଳ ଓ ଧାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ ।

କାତ୍ଯାଯନି ମହାମାଯେ ମହାଯୋଗିନ୍ଯଧୀଶ୍ଵରି । ନନ୍ଦଗୋପସୁତଂ ଦେଵି ପତିଂ ମେ କୁରୁ ତେ ନମଃ । ଇତି ମନ୍ତ୍ରଂ ଜପନ୍ତ୍ଯସ୍ତାଃ ପୂଜାଂ ଚକ୍ରୁଃ କୁମାରିକାଃ

ସେମାନେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ: 'ହେ କାତ୍ୟାୟନୀ, ମହାମାୟା, ମହାଯୋଗିନୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠା, ଦେବୀ, ନନ୍ଦର ପୁଅକୁ ମୋର ସ୍ୱାମୀ କର; ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି'—ଏଭଳି ଝିଅମାନେ ପୂଜା କରୁଥିଲେ ।

ଏଵଂ ମାସଂ ଵ୍ରତଂ ଚେରୁଃ କୁମାର୍ଯଃ କୃଷ୍ଣଚେତସଃ । ଭଦ୍ରକାଲୀଂ ସମାନର୍ଚୁଃ ଭୂଯାନ୍ନନ୍ଦସୁତଃ ପତିଃ

ଏଭଳି, କୃଷ୍ଣରେ ମନ ଲଗାଇ, ଝିଅମାନେ ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ରତ ରଖି ଭଦ୍ରକାଳୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ, ନନ୍ଦର ପୁଅ ସ୍ୱାମୀ ହେଉଥିବାକୁ ଆଶା କରି ।

ଊଷସ୍ଯୁତ୍ଥାଯ ଗୋତ୍ରୈଃ ସ୍ଵୈରନ୍ଯୋନ୍ଯା ବଦ୍ଧବାହଵଃ । କୃଷ୍ଣଂ ଉଚ୍ଚୈର୍ଜଗୁର୍ଯାନ୍ତ୍ଯଃ କାଲିନ୍ଦ୍ଯାଂ ସ୍ନାତୁମନ୍ଵହମ୍

ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ସଙ୍ଗୀନୀମାନେ ସହିତ ଉଠି, ଏକାଠି ହାତ ଧରି, ସେମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଗୀତ ଗାଇ କାଳିନ୍ଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ ।

ନଦ୍ଯାଃ କଦାଚିଦାଗତ୍ଯ ତୀରେ ନିକ୍ଷିପ୍ଯ ପୂର୍ଵଵତ୍ । ଵାସାଂସି କୃଷ୍ଣଂ ଗାଯନ୍ତ୍ଯୋ ଵିଜହ୍ରୁଃ ସଲିଲେ ମୁଦା

ଏକଦିନ, ନଦୀତୀରକୁ ଆସି, ପୂର୍ବବତ୍ ଜମାକପଡ଼ା ରଖି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଗୀତ ଗାଇ ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ପାଣିରେ ଖେଳୁଥିଲେ ।

ଭଗଵାନ୍ ତଦଭିପ୍ରେତ୍ଯ କୃଷ୍ଣୋ ଯୋଗେଶ୍ଵରେଶ୍ଵରଃ । ଵଯସ୍ଯୈରାଵୃତସ୍ତତ୍ର ଗତସ୍ତତ୍କର୍ମସିଦ୍ଧଯେ

ସେମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବୁଝି, ସମସ୍ତ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃଷ୍ଣ, ତାଙ୍କ ସଙ୍ଗମାନେ ସହିତ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ।

ତାସାଂ ଵାସାଂସ୍ଯୁପାଦାଯ ନୀପମାରୁହ୍ଯ ସତ୍ଵରଃ । ହସଦ୍‌ଭିଃ ପ୍ରହସନ୍ ବାଲୈଃ ପରିହାସମୁଵାଚ ହ

ସେ ଝିଅମାନଙ୍କର କପଡ଼ା ଉଠାଇ, ତୁରନ୍ତ ଏକ କଦମ୍ବ ଗଛରେ ଚଢ଼ିଗଲେ; ଏବଂ ବାଳକମାନେ ସହିତ ହସି, ମଜା କରି କଥା କହିଲେ ।

ଅତ୍ରାଗତ୍ଯାବଲାଃ କାମଂ ସ୍ଵଂ ସ୍ଵଂ ଵାସଃ ପ୍ରଗୃହ୍ଯତାମ୍ । ସତ୍ଯଂ ବ୍ରଵାଣି ନୋ ନର୍ମ ଯଦ୍ଯୂଯଂ ଵ୍ରତକର୍ଶିତାଃ

ଏଠାକୁ ଆସ, ଝିଅମାନେ, ଯେଉଁଝିଅ ଯେଉଁ କପଡ଼ା ଚାହେଁ, ନିଅ; ମୁଁ ମଜା କରୁନାହିଁ, ସତ୍ୟ କହୁଛି, ଯଦି ବ୍ରତରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହେଇଥିବ ।

ନ ମଯୋଦିତପୂର୍ଵଂ ଵା ଅନୃତଂ ତଦିମେ ଵିଦୁଃ । ଏକୈକଶଃ ପ୍ରତୀଚ୍ଛଧ୍ଵଂ ସହୈଵେତି ସୁମଧ୍ଯମାଃ

ମୁଁ କେବେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିନାହିଁ, ଏହି ବାଳକମାନେ ଜାଣନ୍ତି; ସୁନ୍ଦରୀମାନେ, ଏକ ଏକ କରି ଆସି ନିଅ, ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ନୁହଁ ।

ତସ୍ଯ ତତ୍ କ୍ଷ୍ଵେଲିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗୋପ୍ଯଃ ପ୍ରେମପରିପ୍ଲୁତାଃ । ଵ୍ରୀଡିତାଃ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଚାନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଜାତହାସା ନ ନିର୍ଯଯୁଃ

ତାଙ୍କର ଖେଳଧରା ଦେଖି, ଗୋପୀମାନେ ପ୍ରେମରେ ଭିଜିଗଲେ; ଲଜ୍ଜାରେ ପରସ୍ପରକୁ ଦେଖି ହସିଲେ, କିନ୍ତୁ ବାହାରିଲେ ନାହିଁ ।

ଏଵଂ ବ୍ରୁଵତି ଗୋଵିନ୍ଦେ ନର୍ମଣାଽଽକ୍ଷିପ୍ତଚେତସଃ । ଆକଣ୍ଠମଗ୍ନାଃ ଶୀତୋଦେ ଵେପମାନାସ୍ତମବ୍ରୁଵନ୍

ଗୋବିନ୍ଦ ଏଭଳି ମଜା କହିବା ସମୟରେ, ଝିଅମାନଙ୍କର ମନ ଅସ୍ଥିର ହେଲା; ସେମାନେ ଗଳା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଠଣ୍ଡା ପାଣିରେ ବୁଡ଼ି, କମ୍ପି କମ୍ପି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ ।

ମାନଯଂ ଭୋଃ କୃଥାସ୍ତ୍ଵାଂ ତୁ ନନ୍ଦଗୋପସୁତଂ ପ୍ରିଯମ୍ । ଜାନୀମୋଽଙ୍‌ଗ ଵ୍ରଜଶ୍ଲାଘ୍ଯଂ ଦେହି ଵାସାଂସି ଵେପିତାଃ

ହେ ନନ୍ଦର ପ୍ରିୟ ପୁଅ, ଆମକୁ ସମ୍ମାନ ଦିଅ; ଆମେ ଜାଣୁଛୁ, ତୁମେ ବ୍ରଜର ଗର୍ବ; ଆମେ କମ୍ପୁଛୁ, ଦୟାକରି ଆମର କପଡ଼ା ଦିଅ ।

ଶ୍ଯାମସୁନ୍ଦର ତେ ଦାସ୍ଯଃ କରଵାମ ତଵୋଦିତମ୍ । ଦେହି ଵାସାଂସି ଧର୍ମଜ୍ଞ ନୋ ଚେଦ୍ ରାଜ୍ଞେ ବ୍ରୁଵାମ ହେ

ହେ ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦର, ଆମେ ତୁମର ଦାସୀ, ତୁମେ ଯାହା କହିବ, ଆମେ କରିବୁ; ଧର୍ମକୁ ଜାଣୁଥିବା, ଆମର କପଡ଼ା ଦିଅ, ନାହିଁଲେ ରାଜାଙ୍କୁ ଅଭିଯୋଗ କରିବୁ ।

ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ । ଭଵତ୍ଯୋ ଯଦି ମେ ଦାସ୍ଯୋ ମଯୋକ୍ତଂ ଵା କରିଷ୍ଯଥ । ଅତ୍ରାଗତ୍ଯ ସ୍ଵଵାସାଂସି ପ୍ରତୀଚ୍ଛନ୍ତୁ ଶୁଚିସ୍ମିତାଃ

ଭଗବାନ୍ କହିଲେ: ଯଦି ତୁମେ ସତ୍ୟରେ ମୋର ଦାସୀ ଅଟୁଟ ଭାବେ ମୋ କଥା ଶୁଣିଛ, ତେବେ ଏହି ପବିତ୍ର ହସ ଥିବା ଝିଅମାନେ ଏଠାକୁ ଆସି ନିଜ ଜମାକପଡ଼ା ନେଉନ୍ତୁ।

ତତୋ ଜଲାଶଯାତ୍ ସର୍ଵା ଦାରିକାଃ ଶୀତଵେପିତାଃ । ପାଣିଭ୍ଯାଂ ଯୋନିମାଚ୍ଛାଦ୍ଯ ପ୍ରୋତ୍ତେରୁଃ ଶୀତକର୍ଶିତାଃ

ତାପରେ ସମସ୍ତ ଝିଅମାନେ ଜଳ ତଳୁଠାରୁ ଶୀତରେ କମ୍ପିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ, ନିଜ ଶରୀରର ଗୁପ୍ତଅଂଶକୁ ହାତରେ ଢାକି, ଠଣ୍ଡାରେ ଏକାଏକି ଉଠି ଆସିଲେ।

ଭଗଵାନାହତା ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଶୁଦ୍ଧ ଭାଵପ୍ରସାଦିତଃ । ସ୍କନ୍ଧେ ନିଧାଯ ଵାସାଂସି ପ୍ରୀତଃ ପ୍ରୋଵାଚ ସସ୍ମିତମ୍

ଭଗବାନ୍ ତାଙ୍କୁ ଅସହାୟ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ଶୁଦ୍ଧ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଜମାକପଡ଼ା ଦେହରେ ରଖି, ହସି ହସି ସ୍ନେହରେ କହିଲେ।

( ମିଶ୍ର ) ଯୂଯଂ ଵିଵସ୍ତ୍ରା ଯଦପୋ ଧୃତଵ୍ରତା ଵ୍ଯଗାହତୈତତ୍ ତଦୁ ଦେଵହେଲନମ୍ । ବଦ୍ଧ୍ଵାଞ୍ଜଲିଂ ମୂର୍ଧ୍ନ୍ଯପନୁତ୍ତଯେଂଽହସଃ କୃତ୍ଵା ନମୋଽଧୋ ଵସନଂ ପ୍ରଗୃହ୍ଯତାମ୍

ତୁମେ ନଗ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲ, ଏହା ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଅପରାଧ। ଏହି ଦୋଷ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ହାତ ଜୋଡ଼ି ମୁଣ୍ଡ ନମାଅ, ତାପରେ ତୁମେ ତୁମର ଜମାକପଡ଼ା ନେଇ ପିନ୍ଧ।

( ଇଂଦ୍ରଵଂଶା ) ଇତ୍ଯଚ୍ଯୁତେନାଭିହିତଂ ଵ୍ରଜାବଲା ମତ୍ଵା ଵିଵସ୍ତ୍ରାପ୍ଲଵନଂ ଵ୍ରତଚ୍ଯୁତିମ୍ । ତତ୍ପୂର୍ତିକାମାସ୍ତଦଶେଷକର୍ମଣାଂ ସାକ୍ଷାତ୍କୃତଂ ନେମୁରଵଦ୍ଯମୃଗ୍ ଯତଃ

ଏପରି ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ବ୍ରଜର ଝିଅମାନେ ବୁଝିଲେ ଯେ, ନଗ୍ନ ହୋଇ ସ୍ନାନ କରିବା ତାଙ୍କର ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ। ତେଣୁ ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରିବାକୁ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ତାଙ୍କର ନିଷ୍ପତ୍ତି ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ, କାରଣ ଏହା ନିଜେ ଭଗବାନ୍ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିଲା, ଏହିଥିରେ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ।