श्रीमद्भागवतपुराणम्

अपि देवर्षिणाऽऽदिष्टः स कालोऽयमुपस्थितः । यदाऽऽत्मनोऽङ्‌गमाक्रीडं भगवान् उत्सिसृक्षति

देवर्षीने सांगितलेला तो काळ आता आला आहे का, की भगवंत आपली पृथ्वीवरील लीला संपवू इच्छित आहेत?

यस्मान्नः सम्पदो राज्यं दाराः प्राणाः कुलं प्रजाः । आसन् सपत्‍नविजयो लोकाश्च यदनुग्रहात्

त्याच्या कृपेनेच आपल्याला संपत्ती, राज्य, पत्नी, प्राण, कुटुंब, प्रजा, शत्रूंवर विजय आणि अगदी लोकही मिळाले.

पश्योत्पातान् नरव्याघ्र दिव्यान् भौमान् सदैहिकान् । दारुणान्शंसतोऽदूराद् भयं नो बुद्धिमोहनम्

हे नरसिंहा, हे सर्व अपशकुन बघ—आकाशातील, पृथ्वीवरील आणि शरीरातील—हे भयंकर आणि अशुभ आहेत, जवळच घडत आहेत, आणि आपल्याला भीती व गोंधळ वाटतो आहे.

ऊर्वक्षिबाहवो मह्यं स्फुरन्त्यङ्‌ग पुनः पुनः । वेपथुश्चापि हृदये आरात् दास्यन्ति विप्रियम्

माझ्या मांडी, डोळे आणि हात पुन्हा पुन्हा थरथरत आहेत, आणि हृदयही अस्थिर झाले आहे; नक्कीच काही अशुभ घडणार आहे.

शिवैषोद्यन्तं आदित्यं अभिरौति अनलानना । मामङ्‌ग सारमेयोऽयं अभिरेभत्यभीरुवत्

अग्निसारखा तोंड असलेली कोल्ही सूर्य उगवत असताना ओरडते आहे; आणि प्रिय, हा कुत्रा घाबरलेल्या माणसासारखा माझ्याकडे पाहून रडतो आहे.

शस्ताः कुर्वन्ति मां सव्यं दक्षिणं पशवोऽपरे । वाहांश्च पुरुषव्याघ्र लक्षये रुदतो मम

प्राणी माझ्या डाव्या-उजव्या बाजूने फिरत आहेत, आणि नरसिंहा, माझे घोडे रडताना मला दिसतात.

मृत्युदूतः कपोतोऽयं उलूकः कम्पयन् मनः । प्रत्युलूकश्च कुह्वानैः अनिद्रौ शून्यमिच्छतः

हा कपोत म्हणजे मृत्यूचा दूत आहे, घुबड मन अस्वस्थ करते, आणि रात्रीच्या घुबडाच्या किंकाळ्या—हे सर्व निद्रानाश व ओकाटपणाचे लक्षण आहे.

धूम्रा दिशः परिधयः कम्पते भूः सहाद्रिभिः । निर्घातश्च महांस्तात साकं च स्तनयित्‍नुभिः

दिशा धुराने भरल्या आहेत, क्षितिज पर्वतांसह थरथरत आहे, आणि प्रिय, मोठाले वीजेसह गडगडाट होत आहेत.

वायुर्वाति खरस्पर्शो रजसा विसृजंस्तमः । असृग् वर्षन्ति जलदा बीभत्सं इव सर्वतः

वारा कडकपणे वाहतो आहे, धूळ व अंधार पसरतो आहे; ढग सर्वत्र रक्त पाऊस पडत आहेत, फार भयंकर वाटते.

सूर्यं हतप्रभं पश्य ग्रहमर्दं मिथो दिवि । ससङ्‌कुलैर्भूतगणैः ज्वलिते इव रोदसी

सूर्याचा तेज कमी झाला आहे, ग्रह आकाशात एकमेकांवर आदळत आहेत, आणि आकाश जणू काही प्रजांनी भरलेले व जळत असल्यासारखे दिसते.

नद्यो नदाश्च क्षुभिताः सरांसि च मनांसि च । न ज्वलत्यग्निराज्येन कालोऽयं किं विधास्यति

नद्या आणि ओढे अस्वस्थ झाले आहेत, तळी आणि माणसांची मनंही अस्वस्थ आहेत. अग्नीला तुप घातलं तरी तो पेटत नाही. हे काळ आपल्यावर काय आणणार आहे?

न पिबन्ति स्तनं वत्सा न दुह्यन्ति च मातरः । रुदन्त्यश्रुमुखा गावो न हृष्यन्ति ऋषभा व्रजे

वासरं आईच्या स्तनाला दूध पित नाहीत, आणि गायीही दूध देत नाहीत. गायींच्या डोळ्यांतून अश्रू येतात आणि त्या रडतात, वासरंही आनंदी नाहीत.

दैवतानि रुदन्तीव स्विद्यन्ति ह्युच्चलन्ति च । इमे जनपदा ग्रामाः पुरोद्यानाकराश्रमाः । भ्रष्टश्रियो निरानन्दाः किमघं दर्शयन्ति नः

देवताही जणू रडतात, घाम गाळतात आणि थरथर कापतात. गावं, वाड्या, बागा, तळी, आश्रम यांचा तेज आणि आनंद हरवला आहे. हे सगळं आपल्याला कोणती विपत्ती दाखवतंय?

मन्य एतैर्महोत्पातैः नूनं भगवतः पदैः । अनन्यपुरुषश्रीभिः हीना भूर्हतसौभगा

माझ्या मते, या मोठ्या अपशकुनांमुळे नक्कीच पृथ्वीवरून भगवंतांचे पाय आणि त्यांच्या सौभाग्याने युक्त असे महान लोक निघून गेले असावेत, म्हणूनच पृथ्वीचे भाग्य हरवले आहे.

इति चिन्तयतस्तस्य दृष्टारिष्टेन चेतसा । राज्ञः प्रत्यागमद् ब्रह्मन् यदुपुर्याः कपिध्वजः

अशा प्रकारे हे अपशकुन पाहून आणि मन अस्वस्थ होऊन राजा विचार करत असताना, ब्राह्मणांनो, यदुपुरीहून कपिध्वज परत आला.

तं पादयोः निपतितं अयथापूर्वमातुरम् । अधोवदनं अब्बिन्दून् सृजन्तं नयनाब्जयोः

त्याने पाहिलं की तो पूर्वीप्रमाणे नव्हता, त्याच्या पायांवर पडला होता, मनात दुःखी होता, डोकं खाली घातलं होतं आणि डोळ्यांतून अश्रू ओघळत होते.

विलोक्य उद्विग्नहृदयो विच्छायं अनुजं नृपः । पृच्छति स्म सुहृत् मध्ये संस्मरन् नारदेरितम्

राजाने आपल्या भावाला, ज्याचं मन अस्वस्थ होतं आणि चेहरा बदलला होता, मित्रांच्या उपस्थितीत विचारलं, आणि त्यावेळी त्याला नारदांनी सांगितलेली गोष्ट आठवली.

युधिष्ठिर उवाच । कच्चिदानर्तपुर्यां नः स्वजनाः सुखमासते । मधुभोजदशार्हार्ह सात्वतान्धकवृष्णयः

युधिष्ठिर म्हणाले: अनर्त नगरीत आपले नातेवाईक—मधू, भोज, दशार्ह, आहुक, सात्वत, अंधक आणि वृष्णी—सर्वजण सुखात आहेत ना?

शूरो मातामहः कच्चित् स्वस्त्यास्ते वाथ मारिषः । मातुलः सानुजः कच्चित् कुशल्यानकदुन्दुभिः

आपले आजोबा शूर आणि त्यांची पत्नी दोघंही सुखरूप आहेत ना? आपले मामा अनकदुंदुभी आणि त्यांचे लहान भाऊ सर्वजण कुशल आहेत ना?

सप्त स्वसारस्तत्पत्‍न्यो मातुलान्यः सहात्मजाः । आसते सस्नुषाः क्षेमं देवकीप्रमुखाः स्वयम्

सात बहिणी, त्यांचे पती, इतर मामा आणि त्यांची मुलं, त्यांच्या सून, आणि देवकीसह सर्वजणी सुखरूप आहेत ना?

कच्चित् राजाऽऽहुको जीवति असत्पुत्रोऽस्य चानुजः । हृदीकः ससुतोऽक्रूरो जयन्तगदसारणाः

राजा आहुक जिवंत आहेत ना? त्यांचा दुष्ट मुलगा आणि लहान भाऊही कुशल आहेत ना? हृदिक आणि त्याचा मुलगा, अक्रूर, जयंत, गद, सारण हे सर्वजण सुखरूप आहेत ना?

आसते कुशलं कच्चित् ये च शत्रुजिदादयः । कच्चिदास्ते सुखं रामो भगवान् सात्वतां प्रभुः

शत्रुजित आणि इतर सर्वजण कुशल आहेत ना? सात्वतांचा स्वामी, भगवान राम, तेही सुखात आहेत ना?

प्रद्युम्नः सर्ववृष्णीनां सुखमास्ते महारथः । गम्भीररयोऽनिरुद्धो वर्धते भगवानुत

सर्व वृष्णींचा महाबली प्रद्युम्न सुखरूप आहे ना? गूढ स्वभावाचा अनिरुद्ध वाढत आहे आणि त्याच्यावर भगवंताची कृपा आहे ना?

सुषेणश्चारुदेष्णश्च साम्बो जाम्बवतीसुतः । अन्ये च कार्ष्णिप्रवराः सपुत्रा ऋषभादयः

सुशेण, चारुदेष्ण, जांबवतीचा मुलगा साम्ब, आणि इतर कर्ष्णींचे श्रेष्ठ, त्यांच्या मुलांसह ऋषभ वगैरे सर्वजण कुशल आहेत ना?

तथैवानुचराः शौरेः श्रुतदेवोद्धवादयः । सुनन्दनन्दशीर्षण्या ये चान्ये सात्वतर्षभाः

त्याचप्रमाणे शौरिकांचे अनुयायी—श्रुतदेव, उद्धव, सुनंद, नंद, शीरषण्या आणि इतर सात्वतांचे प्रमुख—हे सर्वजण कुशल आहेत ना?

अपि स्वस्त्यासते सर्वे रामकृष्ण भुजाश्रयाः । अपि स्मरन्ति कुशलं अस्माकं बद्धसौहृदाः

राम आणि कृष्ण यांच्या संरक्षणाखाली असणारे सर्वजण सुखरूप आहेत ना? आपल्याशी मैत्रीने जोडलेले लोक आपली आठवण काढतात ना?

भगवानपि गोविन्दो ब्रह्मण्यो भक्तवत्सलः । कच्चित्पुरे सुधर्मायां सुखमास्ते सुहृद्‌वृतः

भगवान गोविंद, जो ब्राह्मणांचा प्रिय आणि भक्तवत्सल आहे, तो सुद्धर्मा नगरीत मित्रांच्या वेढ्यात सुखात आहे ना?

मङ्‌गलाय च लोकानां क्षेमाय च भवाय च । आस्ते यदुकुलाम्भोधौ आद्योऽनन्तसखः पुमान्

सर्व लोकांच्या मंगल, कल्याण आणि समृद्धीसाठी, आद्य आणि अनंत मित्र असलेला पुरुष यदुकुळाच्या महासागरात वास करत आहे ना?

यद्‍बाहुदण्डगुप्तायां स्वपुर्यां यदवोऽर्चिताः । क्रीडन्ति परमानन्दं महापौरुषिका इव

जेव्हा यादव आपल्या स्वतःच्या नगरीत, अनेक बळकट बाहूंनी सुरक्षित असतात, तेव्हा त्यांचा मोठा सन्मान होतो आणि ते मोठ्या आनंदात, वीरांसारखे खेळतात.