श्रीमद्भागवतपुराणम्

तेऽसुरा ह्यपि पश्यन्तो न न्यषेधन्विमोहिताः। तद्विज्ञाय महायोगी रसपालानिदं जगौ

असुरांनी हे पाहिलं तरी, मोहामुळे त्यांनी काहीच विरोध केला नाही; हे लक्षात येताच महान योगी मयाने अमृताचं रक्षण करणाऱ्यांना सांगितलं.

स्मयन्विशोकः शोकार्तान्स्मरन्दैवगतिं च ताम्। देवोऽसुरो नरोऽन्यो वा नेश्वरोऽस्तीह कश्चन

तो हसतमुखाने, दुःखरहित राहिला आणि दुःखाने व्याकुळ झालेल्यांची व दैवाच्या लीलेची आठवण काढत होता; कारण इथे देव, दानव, माणूस किंवा कुणीही असो—कोणाच्याही हातात सर्वस्व नाही.

आत्मनोऽन्यस्य वा दिष्टं दैवेनापोहितुं द्वयोः। अथासौ शक्तिभिः स्वाभिः शम्भोः प्राधानिकं व्यधात्

स्वतःच्या किंवा दुसऱ्याच्या नशिबात जे लिहिलं आहे, ते कोणीही टाळू शकत नाही; दैवच सर्वांवर चालतं. मग त्याने आपल्या शक्तीने शंकराचं मुख्य कार्य केलं.

धर्मज्ञानविरक्त्यृद्धि तपोविद्याक्रियादिभिः। रथं सूतं ध्वजं वाहान्धनुर्वर्मशरादि यत्

धर्म, ज्ञान, वैराग्य, संपत्ती, तप, विद्या आणि कृती यांच्या जोरावर त्याने रथ, सारथी, ध्वज, घोडे, धनुष्य, कवच, बाण आणि इतर सर्व वस्तू प्रकट केल्या.

सन्नद्धो रथमास्थाय शरं धनुरुपाददे। शरं धनुषि सन्धाय मुहूर्तेऽभिजितीश्वरः

तो पूर्ण शस्त्रबद्ध होऊन रथावर चढला, धनुष्य आणि बाण हातात घेतला; बाण धनुष्याला लावून, क्षणातच विजयाचा स्वामी सज्ज झाला.

ददाह तेन दुर्भेद्या हरोऽथ त्रिपुरो नृप। दिवि दुन्दुभयो नेदुर्विमानशतसङ्कुलाः

राजा, त्या बाणाने शंकराने ती तीन अभेद्य नगरे जाळून टाकली; आकाशात दुंदुभी वाजल्या आणि शेकडो दिव्य विमानांनी आकाश भरून गेलं.

देवर्षिपितृसिद्धेशा जयेति कुसुमोत्करैः। अवाकिरन्जगुर्हृष्टा ननृतुश्चाप्सरोगणाः

देव, ऋषी, पितर आणि सिद्धगण आनंदाने 'जय' म्हणत फुलांचा वर्षाव करू लागले; आणि अप्सरांच्या समूहांनी आनंदाने नृत्य केलं.

एवं दग्ध्वा पुरस्तिस्रो भगवान्पुरहा नृप। ब्रह्मादिभिः स्तूयमानः स्वं धाम प्रत्यपद्यत

अशा प्रकारे तीन नगरे जाळून, पुरांचा नाश करणारा भगवान, ब्रह्मा आणि इतरांच्या स्तुतीने, आपल्या धामात परत गेला.

एवं विधान्यस्य हरेः स्वमायया विडम्बमानस्य नृलोकमात्मनः। वीर्याणि गीतान्यृषिभिर्जगद्गुरोर्लोकं पुनानान्यपरं वदामि किम्

अशा प्रकारे, स्वतःच्या मायेमुळे मानवांचे स्वरूप घेऊन खेळ करणाऱ्या हरिची कृत्ये ऋषी गातात; ती जगाला पावन करतात, यापेक्षा मी काय सांगू?

सूत उवाच । आनर्तान् स उपव्रज्य स्वृद्धाञ्जनपदान् स्वकान् । दध्मौ दरवरं तेषां विषादं शमयन्निव

सूतमुनी म्हणाले: भगवान आनर्त देशात आणि आपल्या भरभराटीच्या प्रदेशात पोहोचले, आणि त्यांनी मोठ्या आवाजात शंख फुंकला, जणू काही सर्वांचा दुःख दूर करत आहेत.

स उच्चकाशे धवलोदरो दरोऽपि उरुक्रमस्य अधरशोण शोणिमा । दाध्मायमानः करकञ्जसम्पुटे यथाब्जखण्डे कलहंस उत्स्वनः

तो शंख शुभ्र आणि उंच आवाजाचा होता, आणि श्रीकृष्णाच्या तांबड्या ओठांनी स्पर्शलेला, त्यांच्या कमळासारख्या हातात वाजवला गेला, तेव्हा तो जणू कमळाच्या तळ्यातील हंसाच्या आवाजासारखा वाटला.

तमुपश्रुत्य निनदं जगद्‍भयभयावहम् । प्रत्युद्ययुः प्रजाः सर्वा भर्तृदर्शनलालसाः

तो गगनभेदी, भीती दूर करणारा शंखनाद ऐकून, सर्व लोक आपल्या स्वामीचे दर्शन घेण्यासाठी आतुरतेने पुढे आले.

तत्रोपनीतबलयो रवेर्दीपमिवादृताः । आत्मारामं पूर्णकामं निजलाभेन नित्यदा

तेथे जमलेले लोक, आपली शक्ती पुन्हा मिळवून, अंधारात दिव्याचा सन्मान करावा तसा त्यांचा सन्मान करत होते; त्याच्या उपस्थितीने ते नेहमीच समाधानी आणि परिपूर्ण वाटत होते.

प्रीत्युत्फुल्लमुखाः प्रोचुः हर्षगद्‍गदया गिरा । पितरं सर्वसुहृदं अवितारं इवार्भकाः

आनंदाने फुललेल्या चेहऱ्यांनी, हर्षाने गदगदलेल्या स्वरात, त्यांनी आपल्या सर्वांचे रक्षक आणि प्रिय मित्र असलेल्या पित्याशी जसे बोलतात तसे बोलले.

नताः स्म ते नाथ सदाङ्‌घ्रिपङ्‌कजं विरिञ्चवैरिञ्च्य सुरेन्द्र वन्दितम् । परायणं क्षेममिहेच्छतां परं न यत्र कालः प्रभवेत्परः प्रभुः

नाथा, आम्ही नेहमी तुझ्या कमळासारख्या पायांना वंदन करतो, ज्यांना ब्रह्मा, शंकर आणि इंद्रही पूजतात; तूच आमच्यासाठी सर्वोच्च आश्रय आहेस, जिथे काळही काही करू शकत नाही.

भवाय नस्त्वं भव विश्वभावन त्वमेव माताथ सुहृत्पतिः पिता । त्वं सद्‍गुरुर्नः परमं च दैवतं यस्यानुवृत्त्या कृतिनो बभूविम

आमच्या कल्याणासाठी, तूच या विश्वाचा निर्माता, पालनकर्ता आणि रक्षक आहेस; तूच आमची आई, मित्र, स्वामी आणि पिता आहेस; तूच आमचे खरे गुरु आणि सर्वोच्च दैवत आहेस—तुझ्या मागे चालल्यामुळेच आम्ही काहीतरी साध्य केलं.

अहो सनाथा भवता स्म यद्वयं त्रैविष्टपानामपि दूरदर्शनम् । प्रेमस्मित स्निग्ध निरीक्षणाननं पश्येम रूपं तव सर्वसौभगम्

अहो, तुझ्या कृपेने आम्ही खरोखरच सनाथ झालो आहोत, कारण स्वर्गातील देवतांनाही जे क्वचितच पाहायला मिळतं, ते तुझं प्रेमळ हास्य आणि स्नेही कटाक्षांनी उजळलेलं सुंदर रूप आम्ही पाहतो.

यर्ह्यम्बुजाक्षापससार भो भवान् कुरून् मधून् वाथ सुहृद् दिदृक्षया । तत्राब्दकोटिप्रतिमः क्षणो भवेद् रविं विनाक्ष्णोरिव नस्तवाच्युत

कमळनयन, जेव्हा जेव्हा तू कुरू किंवा मधू देशात मित्रांना भेटायला जात होतास, तेव्हा प्रत्येक क्षण कोटी युगांसारखा वाटायचा, जणू सूर्याशिवाय डोळ्यांना काहीच दिसत नाही, तसंच अच्युत, तुझ्याशिवाय आम्हाला काहीच आनंद नाही.

इति चोदीरिता वाचः प्रजानां भक्तवत्सलः । शृण्वानोऽनुग्रहं दृष्ट्या वितन्वन् प्राविशत्पुरम्

अशा प्रकारे लोकांनी या भावना व्यक्त केल्या, तेव्हा भक्तवत्सल भगवान, त्यांचे बोल ऐकत आणि कृपादृष्टी देत, नगरात प्रवेश केला.

मधुभोजदशार्हार्ह कुकुरान्धक वृष्णिभिः । आत्मतुल्य बलैर्गुप्तां नागैर्भोगवतीमिव

मधु, भोज, दशार्ह, कुळकुर, अंधक आणि वृष्णि या आपल्या बळासमान बांधवांनी ज्या शहराचे रक्षण केले, ते जणू नागांनी भोगवतीचे जसे रक्षण केले तसंच सुरक्षित होतं.

सर्वर्तु सर्वविभव पुण्यवृक्षलताश्रमैः । उद्यानोपवनारामैः वृत पद्माकर श्रियम्

त्या नगरीत सर्व ऋतूंमध्ये भरभराट होती, पुण्यवान झाडं, वेलींनी, आश्रमांनी, बगिच्यांनी, उद्यानांनी आणि कमळाच्या तलावांनी ती वेढलेली होती, आणि तिची शोभा अधिक खुलून दिसत होती.

गोपुरद्वारमार्गेषु कृतकौतुक तोरणाम् । चित्रध्वजपताकाग्रैः अन्तः प्रतिहतातपाम्

गडाच्या दरवाजांवर, रस्त्यांवर आणि वाटांवर सुंदर तोरणं बांधली होती, रंगीबेरंगी ध्वजांनी आणि पताकांनी ती सजवली होती, आणि आतल्या बाजूला उन्हाचा त्रास होत नव्हता.

सम्मार्जित महामार्ग रथ्यापणक चत्वराम् । सिक्तां गन्धजलैरुप्तां फलपुष्पाक्षताङ्‌कुरैः

मुख्य रस्ते, गल्ल्या, बाजारपेठा आणि चौक नीट झाडून स्वच्छ केले होते, सुगंधी पाण्याने शिंपडले होते, आणि फळं, फुलं, अक्षता आणि धान्यांनी सजवले होते.

द्वारि द्वारि गृहाणां च दध्यक्षत फलेक्षुभिः । अलङ्‌कृतां पूर्णकुम्भैः बलिभिः धूपदीपकैः

प्रत्येक घराच्या दाराशी दही, अक्षता, फळं आणि ऊस यांनी सजावट केली होती, पूर्ण कलश, नैवेद्य, धूप आणि दिव्यांनी ती शोभून गेली होती.

निशम्य प्रेष्ठमायान्तं वसुदेवो महामनाः । अक्रूरश्चोग्रसेनश्च रामश्चाद्‍भुतविक्रमः

आपला प्रिय येत असल्याचं कळताच, उदार मनाचा वसुदेव, अक्रूर, उग्रसेन आणि अद्भुत पराक्रमी राम हे सर्व आनंदित झाले.

प्रद्युम्नः चारुदेष्णश्च साम्बो जाम्बवतीसुतः । प्रहर्षवेग उच्छशित शयनासन भोजनाः

प्रद्युम्न, चारुदेष्ण, सांब आणि जांबवतीचा पुत्र हे सगळे आनंदाने भरून गेले आणि त्यांनी आपली झोप, आसनं आणि जेवण सगळं सोडून दिलं.

वारणेन्द्रं पुरस्कृत्य ब्राह्मणैः ससुमङ्‌गलैः । शङ्‌खतूर्य निनादेन ब्रह्मघोषेण चादृताः । प्रत्युज्जग्मू रथैर्हृष्टाः प्रणयागत साध्वसाः

मोठ्या हत्तीला पुढे करून, ब्राह्मणांच्या मंगल गाण्यांसह, शंख आणि तुतारींच्या आवाजात, वेदघोषाने सन्मानित होत, ते सर्व रथांवरून आनंदाने, प्रेम आणि आदराने पुढे आले.

वारमुख्याश्च शतशो यानैः तत् दर्शनोत्सुकाः । लसत्कुण्डल निर्भात कपोल वदनश्रियः

शेकडो प्रमुख हत्ती, त्याच्या दर्शनासाठी उत्सुक, चमकणाऱ्या कुंडलांनी, उजळ गालांनी आणि तेजस्वी चेहऱ्यांनी त्या सोहळ्याची शोभा वाढवत होते.

नटनर्तकगन्धर्वाः सूत मागध वन्दिनः । गायन्ति चोत्तमश्लोक चरितानि अद्‍भुतानि च

नर्तक, नट, गंधर्व, सूत, मागध आणि वंदक हे सर्व त्या परमेश्वराच्या अद्भुत आणि गौरवशाली लीला गात होते.