श्रीमद्भागवतपुराणम्

पौण्ड्रकोऽपि तदुद्योगमुपलभ्य महारथः। अक्षौहिणीभ्यां संयुक्तो निश्चक्राम पुराद्द्रुतम्

पौंंड्रक हा पराक्रमी रथी, कृष्ण येतोय हे कळताच, दोन मोठ्या सैन्यांसह झपाट्याने शहरातून बाहेर पडला.

तस्य काशीपतिर्मित्रं पार्ष्णिग्राहोऽन्वयान्नृप। अक्षौहिणीभिस्तिसृभिरपश्यत्पौण्ड्रकं हइः!

काशीचा राजा, पौंंड्रकाचा मित्र, तीन मोठ्या सैन्यांसह त्याच्या मागे गेला आणि पौंंड्रकाला पाहिले, राजन!

शङ्खार्यसिगदाशार्ङ्ग श्रीवत्साद्युपलक्षितम्। बिभ्राणं कौस्तुभमणिं वनमालाविभूषितम्

त्याने शंख, चक्र, गदा, धनुष्य आणि श्रीवत्साची खूण धारण केली होती, कौस्तुभ मणी आणि वनमाळेने स्वतःला सजवले होते.

कौशेयवाससी पीते वसानं गरुडध्वजम्। अमूल्यमौल्याभरणं स्फुरन्मकरकुण्डलम्

पिवळ्या रेशमी वस्त्रात, गरुडध्वज घेऊन, अमूल्य मुकुट व दागिने घातलेले, आणि मकराकृती कुंडले चमकत होती.

दृष्ट्वा तमात्मनस्तुल्यं वेषं कृत्रिममास्थितम्। यथा नटं रङ्गगतं विजहास भृशं हरीः

आपल्या स्वतःच्या वेषाची नक्कल करून, रंगमंचावरील नटासारखा तो उभा आहे हे पाहून, हरिने मनापासून हसू केले.

शूलैर्गदाभिः परिघैः शक्त्यृष्टिप्रासतोमरैः। असिभिः पट्टिशैर्बाणैः प्राहरन्नरयो हरिम्

शत्रू राजांनी शूळ, गदा, परिघ, शक्ती, ऋष्टि, प्रास, तोमर, तलवारी, पट्टे आणि बाणांनी हरीवर हल्ला केला.

कृष्णस्तु तत्पौण्ड्रककाशिराजयोर्। बलं गजस्यन्दनवाजिपत्तिमत्। गदासिचक्रेषुभिरार्दयद्भृशं। यथा युगान्ते हुतभुक्पृथक्प्रजाः

कृष्णाने मात्र पौंंड्रक आणि काशीच्या राजाच्या सैन्यावर—हत्ती, रथ, घोडे आणि पायदळ—गदा, तलवार, चक्र आणि बाणांनी जोरदार प्रहार केला, जसे युगाच्या शेवटी अग्नी सर्व प्राण्यांना भस्म करतो.

आयोधनं तद्र थवाजिकुञ्जर द्विपत्खरोष्ट्रैररिणावखण्डितैः। बभौ चितं मोदवहं मनस्विनामाक्रीडनं भूतपतेरिवोल्बणम्

त्या रणभूमीवर हत्ती, घोडे, उंट, गाढवे आणि माणसे, वीरांनी फोडलेली, विखुरलेली पडली होती. ती रणभूमी जणू श्मशानासारखी दिसत होती, धाडसी लोकांसाठी आनंददायक आणि प्राण्यांच्या स्वामीचे भीषण क्रीडास्थान वाटत होती.

अथाह पौण्ड्रकं शौरिर्भो भो पौण्ड्रक यद्भवान्। दूतवाक्येन मामाह तान्यस्त्राण्युत्सृजामि ते

मग शौरिने पौंंड्रकाला म्हटले: "अरे पौंंड्रका! तू दूतामार्फत मला जे सांगितलेस, तीच शस्त्रे मी आता तुला सोडतो."

त्याजयिष्येऽभिधानं मे यत्त्वयाज्ञ मृषा धृतम्। व्रजामि शरणं तेऽद्य यदि नेच्छामि संयुगम्

"माझे जे नाव तू खोटे पणे घेतले आहेस, ते मी सोडून देईन, अज्ञानी. आज मला युद्ध नको असेल तर मी तुझ्या आश्रयाला येईन."

इति क्षिप्त्वा शितैर्बाणैर्विरथीकृत्य पौण्ड्रकम्। शिरोऽवृश्चद्रथाङ्गेन वज्रेणेन्द्रो यथा गिरेः

श्रीकृष्णाने तीक्ष्ण बाणांनी पौण्ड्रकाचा रथ उद्ध्वस्त केला आणि मग रथाचं चाक उचलून त्याचं डोकं छाटलं, जसं इंद्र वज्राने डोंगर फोडतो.

तथा काशीपतेः कायाच्छिर उत्कृत्य पत्रिभिः। न्यपातयत्काशीपुर्यां पद्मकोशमिवानिलः

त्याचप्रमाणे, काशीच्या राजाचं डोकं बाणांनी धडापासून वेगळं करून, वाऱ्याने कमळाचं कळं जसं खाली पाडावं तसं, काशी नगरीत टाकलं.

एवं मत्सरिणम्हत्वा पौण्ड्रकं ससखं हरिः। द्वारकामाविशत्सिद्धैर्गीयमानकथामृतः

अशा रीतीने मत्सरू पौण्ड्रक आणि त्याचा मित्र यांचा वध करून, हरि सिद्ध पुरुषांच्या अमृतासारख्या कथा ऐकत द्वारकेत परत गेला.

स नित्यं भगवद्ध्यान प्रध्वस्ताखिलबन्धनः। बिभ्राणश्च हरे राजन्स्वरूपं तन्मयोऽभवत्

तो सतत भगवंताच्या ध्यानात मग्न राहून, सर्व बंधनांपासून मुक्त झाला आणि हरिचं स्वरूप धारण करून पूर्णपणे त्याच्यात एकरूप झाला.

शिरः पतितमालोक्य राजद्वारे सकुण्डलम्। किमिदं कस्य वा वक्त्रमिति संशिशिरे जनाः

राजवाड्याच्या दाराशी कुंडलं घातलेलं छाटलेलं डोकं पाहून, लोक म्हणू लागले, 'हे काय आहे? हे कुणाचं तोंड असावं?'

राज्ञः काशीपतेर्ज्ञात्वा महिष्यः पुत्रबान्धवाः। पौराश्च हा हता राजन्नाथ नाथेति प्रारुदन्

ते काशीच्या राजाचं डोकं आहे हे ओळखून, त्याच्या राण्या, मुले, नातेवाईक आणि नगरातील लोक हंबरडा फोडून रडू लागले, 'हाय! राजा मारला गेला! आमचा आधार हरपला!'

सुदक्षिणस्तस्य सुतः कृत्वा संस्थाविधिं पतेः। निहत्य पितृहन्तारं यास्याम्यपचितिं पितुः

सुदक्षिण, त्याचा मुलगा, वडिलांचे अंतिम संस्कार करून ठरवतो, 'मी वडिलांचा शत्रू मारून वडिलांची सेवा करीन.'

इत्यात्मनाभिसन्धाय सोपाध्यायो महेश्वरम्। सुदक्षिणोऽर्चयामास परमेण समाधिना

असं ठरवून, सुदक्षिण आपल्या पुरोहितासह, अत्यंत एकाग्रतेने महेश्वराची पूजा करू लागला.

प्रीतोऽविमुक्ते भगवांस्तस्मै वरमदाद्विभुः। पितृहन्तृवधोपायं स वव्रे वरमीप्सितम्

अविमुक्त क्षेत्रात प्रसन्न झालेल्या भगवंताने त्याला वर दिला. त्याने आपल्या इच्छेप्रमाणे वडिलांचा शत्रू मारण्याचा उपाय मागितला.

दक्षिणाग्निं परिचर ब्राह्मणैः सममृत्विजम्। अभिचारविधानेन स चाग्निः प्रमथैर्वृतः

दक्षिणाग्नीची ब्राह्मण आणि ऋत्विजांसह, अभिचार विधीने पूजा कर. तो अग्नी प्रेतात्म्यांनी वेढलेला असेल—

साधयिष्यति सङ्कल्पमब्रह्मण्ये प्रयोजितः। इत्यादिष्टस्तथा चक्रेकृष्णायाभिचरन्व्रती

—तो अग्नी जेव्हा अधर्मीवर वापरला जाईल, तेव्हा तुझी इच्छा पूर्ण करील.' असं सांगितल्यावर, त्याने कृष्णावर अभिचार करत व्रत पाळलं.

ततोऽग्निरुत्थितः कुण्डान्मूर्तिमानतिभीषणः। तप्तताम्रशिखाश्मश्रुरङ्गारोद्गारिलोचनः

मग अग्निकुंडातून भयंकर रूप धारण केलेला अग्नी प्रकट झाला, त्याचे केस आणि दाढी तांबड्या तांबड्या ज्वाळांसारखे, आणि डोळ्यांतून ज्वाळा बाहेर पडत होत्या.

दंष्ट्रोग्रभ्रुकुटीदण्ड कठोरास्यः स्वजिह्वया। आलिहन्सृक्वणी नग्नो विधुन्वंस्त्रिशिखं ज्वलत्

त्याचे दात मोठे, भुवया उग्र, तोंड कठोर, स्वतःच्या जीभेने ओठ चाटत, नग्न अवस्थेत, जळता त्रिशूळ हलवत आणि रक्तरंजित आवाज काढत होता—

पद्भ्यां तालप्रमाणाभ्यां कम्पयन्नवनीतलम्। सोऽयधावद्वृतो भूतैर्द्वारकां प्रदहन्दिशः

त्याचे पाय ताडाच्या झाडाएवढे मोठे, पृथ्वी हादरवत, तो भूतांच्या वेढ्यात द्वारकेकडे जळत जळत निघाला.

तमाभिचारदहनमायान्तं द्वारकौकसः। विलोक्य तत्रसुः सर्वे वनदाहे मृगा यथा

तो अभिचाराचा अग्नी जवळ येताना पाहून, द्वारकेचे लोक जणू काही जंगलात लागलेल्या आगीत हरवलेल्या हरणांसारखे घाबरले.

अक्षैः सभायां क्रीडन्तं भगवन्तं भयातुराः। त्राहि त्राहि त्रिलोकेश वह्नेः प्रदहतः पुरम्

भयभीत होऊन, ते सभागृहात फासे खेळणाऱ्या भगवंताजवळ गेले आणि म्हणाले, 'त्रिलोकनाथा, शहर जळतंय, आम्हाला वाचवा!'

श्रुत्वा तज्जनवैक्लव्यं दृष्ट्वा स्वानां च साध्वसम्। शरण्यः सम्प्रहस्याह मा भैष्टेत्यवितास्म्यहम्

त्यांचा गोंधळ ऐकून आणि आपले लोक घाबरलेले पाहून, सर्वांचे आश्रयस्थान असलेल्या भगवंताने हसत सांगितले, 'घाबरू नका, मी तुमचा रक्षक आहे.'

सर्वस्यान्तर्बहिःसाक्षी कृत्यां माहेश्वरीं विभुः। विज्ञाय तद्विघातार्थं पार्श्वस्थं चक्रमादिशत्

सर्वांच्या अंतर्यामी आणि बाह्य साक्षी असलेल्या सर्वव्यापी परमेश्वराने, महेश्वराच्या अभिचाराचा हेतू ओळखून, तो विघट करण्यासाठी आपल्या शेजारी असलेल्या सुदर्शन चक्राला आज्ञा दिली.

तत्सूर्यकोटिप्रतिमं सुदर्शनं जाज्वल्यमानं प्रलयानलप्रभम्। स्वतेजसा खं ककुभोऽथ रोदसी चक्रं मुकुन्दास्त्रं अथाग्निमार्दयत्

ते तेजस्वी सुदर्शन चक्र, जणू दहा कोटी सूर्यांसारखं तळपत होतं, प्रलयाच्या अग्नीप्रमाणे प्रखर उजेड देत होतं. त्याच्या तेजानं आकाश, दिशांना आणि पृथ्वीला प्रकाशमान केलं; मग मुकुंदाचं हे अस्त्र त्या ज्वालामुखीला शांत केलं.