श्रीमद्भागवतपुराणम्

युधिष्ठिर उवाच। किं न आचरितं श्रेयो न वेदाहमधीश्वर। योगेश्वराणां दुर्दर्शो यन्नो दृष्टः कुमेधसाम्

युधिष्ठिर म्हणाला: आपण कोणते पुण्यकर्म केले नाही, हे मला समजत नाही, प्रभो. योगेश्वरांनाही जे क्वचित दिसतो, तो आपण आम्हा अज्ञ लोकांना दिसला.

इति वै वार्षिकान्मासान्राज्ञा सोऽभ्यर्थितः सुखम्। जनयन्नयनानन्दमिन्द्रप्रस्थौकसां विभुः

राजाने विनंती केल्यावर, प्रभू काही महिने तिथेच राहिले आणि इंद्रप्रस्थातील लोकांच्या डोळ्यांना आनंद दिला.

एकदा रथमारुह्य विजयो वानरध्वजम्। गाण्डीवं धनुरादाय तूणौ चाक्षयसायकौ

एकदा अर्जुनाने वानरध्वज असलेल्या आपल्या रथावर बसून, गांडीव धनुष्य आणि अक्षय बाणांचे तुणे घेतले.

साकं कृष्णेन सन्नद्धो विहर्तुं विपिनं महत्। बहुव्यालमृगाकीर्णं प्राविशत्परवीरहा

कृष्णासोबत पूर्ण शस्त्रबद्ध होऊन, शत्रूंचा संहार करणारा अर्जुन मोठ्या वनात गेला, जिथे अनेक हिंस्र प्राणी होते, आणि तेथे फिरायला लागला.

तत्राविध्यच्छरैर्व्याघ्रान्शूकरान्महिषान्रुरून्। शरभान्गवयान्खड्गान्हरिणान्शशशल्लकान्

तेथे त्याने आपल्या बाणांनी वाघ, रानडुक्कर, रानम्हशी, हरिण, शरभ, गवे, गेंडे, ससे आणि साळींदर यांना मारले.

तान्निन्युः किङ्करा राज्ञे मेध्यान्पर्वण्युपागते। तृट्परीतः परिश्रान्तो बिभत्सुर्यमुनामगात्

राजाच्या सेवकांनी ते शुद्ध प्राणी सणाच्या वेळी राजाकडे नेले. तहान आणि थकवा आलेल्या अर्जुनाने यमुनेकडे गेला.

तत्रोपस्पृश्य विशदं पीत्वा वारि महारथौ। कृष्णौ ददृशतुः कन्यां चरन्तीं चारुदर्शनाम्

तिथे दोन्ही महाबली, कृष्ण आणि अर्जुन, शुद्ध पाणी पिऊन स्नान करून, जवळच फिरणारी एक सुंदर कन्या पाहिली.

तामासाद्य वरारोहां सुद्विजां रुचिराननाम्। पप्रच्छ प्रेषितः सख्या फाल्गुनः प्रमदोत्तमाम्

ती शुभांग, तेजस्वी आणि सुंदर चेहऱ्याची कन्या जवळ गेल्यावर, अर्जुनाने मित्राच्या सांगण्यावरून तिची विचारपूस केली.

का त्वं कस्यासि सुश्रोणि कुतो वा किं चिकीर्षसि। मन्ये त्वां पतिमिच्छन्तीं सर्वं कथय शोभने

सुंदर कटी असलेल्या कन्ये, तू कोण आहेस? कुणाची मुलगी आहेस आणि कुठून आली आहेस? काय करायचे आहेस? मला वाटतेस की तू पती शोधतेस. हे सुंदरिये, सर्व काही सांग.

श्रीकालिन्द्युवाच। अहं देवस्य सवितुर्दुहिता पतिमिच्छती। विष्णुं वरेण्यं वरदं तपः परममास्थितः

श्रीकालिंदी म्हणाली: मी सूर्यदेवाची कन्या आहे आणि पती शोधते. मी वरदाता विष्णूला पती म्हणून मिळावा म्हणून कठोर तप करत आहे.

नान्यं पतिं वृणे वीर तमृते श्रीनिकेतनम्। तुष्यतां मे स भगवान्मुकुन्दोऽनाथसंश्रयः

श्रीनिकेतन सोडून मी दुसरा पती निवडत नाही. अनाथांचा आधार असलेला तो भगवंत मुकुंद माझ्यावर प्रसन्न होवो.

कालिन्दीति समाख्याता वसामि यमुनाजले। निर्मिते भवने पित्रा यावदच्युतदर्शनम्

माझे नाव कालिंदी आहे. मी वडिलांनी बांधलेल्या राजवाड्यात यमुनेच्या पाण्यात राहते, जोपर्यंत अच्युताचे दर्शन होत नाही.

तथावदद्गुडाकेशो वासुदेवाय सोऽपि ताम्। रथमारोप्य तद्विद्वान्धर्मराजमुपागमत्

अर्जुनाने वासुदेवाला तसे सांगितले. वासुदेवाने सर्व समजून, तिला रथावर बसवले आणि धर्मराजाकडे नेले.

यदैव कृष्णः सन्दिष्टः पार्थानां परमाद्भुतम्। कारयामास नगरं विचित्रं विश्वकर्मणा

कृष्णाने पांडवांसाठी अद्भुत असे नगर बांधावे असे सांगितले गेले तेव्हा, त्याने विश्वकर्म्याला बोलावून त्या नगराची अप्रतिम उभारणी करून घेतली.

भगवांस्तत्र निवसन्स्वानां प्रियचिकीर्षया। अग्नये खाण्डवं दातुमर्जुनस्याथ सारथिः

भगवान कृष्ण तिथे आपल्या लोकांना आनंद द्यावा म्हणून राहू लागला आणि नंतर अर्जुनाचा सारथी होऊन, अग्नीला खांडववन द्यायचे ठरवले.

सोऽग्निस्तुष्टो धनुरदाद्ध्यान्श्वेतान्रथं नृप। अर्जुनायाक्षयौ तूणौ वर्म चाभेद्यमस्त्रिभिः

राजा, अग्नी संतुष्ट होऊन अर्जुनाला धनुष्य, पांढऱ्या घोड्यांचा रथ, दोन अमर बाणांचे भांडारे, अभेद्य कवच आणि दिव्य अस्त्रे दिली.

मयश्च मोचितो वह्नेः सभां सख्य उपाहरत्। यस्मिन्दुर्योधनस्यासीज्जलस्थलदृशिभ्रमः

माया अग्नीपासून वाचला आणि मैत्रीच्या खुणेने एक भव्य सभागृह आणून दिले, जिथे दुर्योधनाला पाणी हे जमीन वाटले आणि तो गोंधळला.

स तेन समनुज्ञातः सुहृद्भिश्चानुमोदितः। आययौ द्वारकां भूयः सात्यकिप्रमुखैर्वृतः

त्याच्या परवानगीने आणि मित्रांनी आनंदाने मान्यता दिल्यावर, कृष्ण सात्यकी व इतरांसह पुन्हा द्वारकेला परत गेला.

अथोपयेमे कालिन्दीं सुपुण्यर्त्वृक्ष ऊर्जिते। वितन्वन्परमानन्दं स्वानां परममङ्गलः

नंतर, योग्य काळ व शुभ मुहूर्तावर त्याने कालिंदीशी विवाह केला आणि आपल्या लोकांमध्ये परम आनंद व मंगल पसरवला.

विन्द्यानुविन्द्यावावन्त्यौ दुर्योधनवशानुगौ। स्वयंवरे स्वभगिनीं कृष्णे सक्तां न्यषेधताम्

विंदा आणि अनुविंदा, अवंतीचे राजपुत्र आणि दुर्योधनाचे अनुयायी, आपल्या बहिणीला कृष्णाशी विवाह करण्यापासून स्वयंवरात अडवू लागले.

राजाधिदेव्यास्तनयां मित्रविन्दां पितृष्वसुः। प्रसह्य हृतवान्कृष्णो राजन्राज्ञां प्रपश्यताम्

राजा, सर्व राजे पाहत असताना, कृष्णाने आपल्या पित्याच्या बहिणीची कन्या मित्रविंदेला जबरदस्तीने घेऊन गेला.

नग्नजिन्नाम कौशल्य आसीद्राजातिधार्मिकः। तस्य सत्याभवत्कन्या देवी नाग्नजिती नृप

कौशल्य देशात नज्ञजित नावाचा एक अत्यंत धर्मशील राजा होता. त्याची कन्या सत्याच नावाने ओळखली जात असे, जिला नाग्नजिती असेही म्हणत.

न तां शेकुर्नृपा वोढुमजित्वा सप्तगोवृषान्। तीक्ष्णशृङ्गान्सुदुर्धर्षान्वीर्यगन्धासहान्खलान्

कोणताही राजा त्या सात तिखट शिंगांच्या, अतिशय बलवान आणि उग्र बैलांना जिंकू शकला नाही, म्हणून कोणीही तिला जिंकू शकला नाही.

तां श्रुत्वा वृषजिल्लभ्यां भगवान्सात्वतां पतिः। जगाम कौशल्यपुरं सैन्येन महता वृतः

त्या बैलांना जिंकून कन्या मिळू शकते हे कळताच, सात्वतांचा स्वामी भगवान कृष्ण मोठ्या सैन्यासह कौशल्य नगरीकडे गेला.

स कोशलपतिः प्रीतः प्रत्युत्थानासनादिभिः। अर्हणेनापि गुरुणा पूजयन्प्रतिनन्दितः

कौशल्याचा राजा आनंदित होऊन, उठून, आसन देऊन आणि इतर सन्मानांनी त्याचे स्वागत करून, योग्य आदराने त्याला पूजले.

वरं विलोक्याभिमतं समागतं नरेन्द्र कन्या चकमे रमापतिम्। भूयादयं मे पतिराशिषोऽनलः करोतु सत्या यदि मे धृतो व्रतः

राजा, ज्या वराची तिला इच्छा होती तो समोर आला हे पाहून राजकन्येच्या मनात लक्ष्मीपती कृष्णाबद्दल प्रेम जागे झाले. तिने मनाशी म्हटले, 'माझे व्रत खरे असेल तर, हा पुरुष माझा पती होवो आणि माझ्या सर्व इच्छा पूर्ण करो.'

यत्पादपङ्कजरजः शिरसा बिभर्ति। श्रीरब्जजः सगिरिशः सह लोकपालैः । लीलातनुः स्वकृतसेतुपरीप्सया यः। कालेऽदधत्स भगवान्मम केन तुष्येत्

ज्याच्या चरणकमळांच्या धुळीला लक्ष्मी, ब्रह्मा, शंकर आणि सर्व लोकपाल आपल्या मस्तकावर धारण करतात, आणि ज्याने आपल्या इच्छेने समुद्रावर सेतू बांधला, असा भगवान माझ्यासारख्या सामान्य स्त्रीवर कसा प्रसन्न होईल?

अर्चितं पुनरित्याह नारायण जगत्पते। आत्मानन्देन पूर्णस्य करवाणि किमल्पकः

पुन्हा पूजन झाल्यावर, जगाचा स्वामी नारायण म्हणाला, 'मी स्वतःच्या आनंदात पूर्ण आहे, मग मी या लहानशा गोष्टीचे काय करावे?'

श्रीशुक उवाच। तमाह भगवान्हृष्टः कृतासनपरिग्रहः। मेघगम्भीरया वाचा सस्मितं कुरुनन्दन

श्रीशुक म्हणाले: भगवान कृष्ण आनंदित होऊन, आसन स्वीकारून, गडगडणाऱ्या मेघासारख्या गंभीर आणि हसतमुखाने कुरुवंशजाला बोलू लागले.