श्रीमद्भागवतपुराणम्

जाने त्वां सर्वभूतानां प्राण ओजः सहो बलम्। विष्णुं पुराणपुरुषं प्रभविष्णुमधीश्वरम्

माझ्या लक्षात आलं आहे की, तू सर्व प्राण्यांचा प्राण, तेज, सामर्थ्य आणि बल आहेस — तूच तो प्राचीन विष्णु, सर्वांचा स्वामी आणि अधिपती आहेस.

त्वं हि विश्वसृजां स्रष्टा सृष्टानामपि यच्च सत्। कालः कलयतामीशः पर आत्मा तथात्मनाम्

तूच या विश्वाचे निर्माते, निर्मात्यांचाही सर्जक, आणि या सृष्टीत जे काही अस्तित्वात आहेस; तूच काळ, सर्वांची मोजणी करणारा, श्रेष्ठ आत्मा आणि प्रत्येकाचा खरा आत्मा आहेस.

यस्येषदुत्कलितरोषकटाक्षमोक्षैर्। वर्त्मादिशत्क्षुभितनक्रतिमिङ्गलोऽब्धिः । सेतुः कृतः स्वयश उज्ज्वलिता च लङ्का। रक्षःशिरांसि भुवि पेतुरिषुक्षतानि

ज्याच्या किंचित रागाच्या कटाक्षाने समुद्र ढवळला गेला, मार्ग दाखवला गेला, सेतू बांधला गेला, लंकेचे यश उजळले आणि राक्षसांची डोकी बाणांनी फोडून जमिनीवर पडली.

इति विज्ञातविज्ञानमृक्षराजानमच्युतः। व्याजहार महाराज भगवान्देवकीसुतः

असा भगवान देवकीपुत्र अच्युत, अस्वलराजाने आपली खरी ओळख पटवली तेव्हा, राजन, त्याच्याशी बोलू लागले.

अभिमृश्यारविन्दाक्षः पाणिना शंकरेण तम्। कृपया परया भक्तं मेघगम्भीरया गिरा

कमळासारख्या डोळ्यांच्या कृष्णाने आपल्या हाताने त्याला स्पर्श केला आणि मेघासारख्या गंभीर आवाजात, अत्यंत कृपेने आपल्या भक्ताशी बोलले.

मणिहेतोरिह प्राप्ता वयमृक्षपते बिलम्। मिथ्याभिशापं प्रमृजन्नात्मनो मणिनामुना

अस्वलराजा, या मणीसाठी मी तुझ्या गुहेत आलो आहे, माझ्यावर लावलेला खोटा आरोप या मणीने दूर करायला.

इत्युक्तः स्वां दुहितरं कन्यां जाम्बवतीं मुदा। अर्हणार्थं स मणिना कृष्णायोपजहार ह

असं कृष्णाने सांगितल्यावर, जांबवानाने आनंदाने आपली कन्या जांबवती आणि तो मणी कृष्णाला सन्मानाने दिला.

अदृष्ट्वा निर्गमं शौरेः प्रविष्टस्य बिलं जनाः। प्रतीक्ष्य द्वादशाहानि दुःखिताः स्वपुरं ययुः

शौरिने गुहेतून बाहेर येताना न पाहिल्यामुळे, लोकांनी दुःखी मनाने बारा दिवस वाट पाहिली आणि मग आपल्या गावात परतले.

निशम्य देवकी देवी रुक्मिण्यानकदुन्दुभिः। सुहृदो ज्ञातयोऽशोचन्बिलात्कृष्णमनिर्गतम्

कृष्ण गुहेतून बाहेर आला नाही, हे ऐकून देवकी, रुक्मिणी, वसुदेव, तसेच मित्र आणि नातेवाईक सगळेच शोकमग्न झाले.

सत्राजितं शपन्तस्ते दुःखिता द्वारकौकसः। उपतस्थुश्चन्द्र भागां दुर्गां कृष्णोपलब्धये

द्वारकेचे दुःखी लोक सत्राजितला दोष देऊ लागले आणि कृष्णाची बातमी मिळावी म्हणून त्यांनी चंद्रभागा, दुर्गा देवीची प्रार्थना केली.

तेषां तु देव्युपस्थानात्प्रत्यादिष्टाशिषा स च। प्रादुर्बभूव सिद्धार्थः सदारो हर्षयन्हरिः

त्यांच्या देवीच्या उपासनेमुळे, देवीने त्यांना आशीर्वाद दिला आणि मग कृष्ण आपल्या उद्दिष्टासह आणि पत्नीसमवेत प्रकट झाला, सर्वांना आनंद देत.

उपलभ्य हृषीकेशं मृतं पुनरिवागतम्। सह पत्न्या मणिग्रीवं सर्वे जातमहोत्सवाः

मणी गळ्यात घालून आणि पत्नीसमवेत हृषीकेश पुन्हा जिवंत झाल्यासारखा परत आला, हे पाहून सगळ्यांनी मोठा उत्सव साजरा केला.

सत्राजितं समाहूय सभायां राजसन्निधौ। प्राप्तिं चाख्याय भगवान्मणिं तस्मै न्यवेदयत्

सत्राजितला सभेत, राजाच्या उपस्थितीत बोलावून, भगवंताने मणी मिळाल्याची कथा सांगितली आणि तो मणी त्याला परत दिला.

स चातिव्रीडितो रत्नं गृहीत्वावाङ्मुखस्ततः। अनुतप्यमानो भवनमगमत्स्वेन पाप्मना

सत्राजित फार लाजला, त्याने मणी घेतला आणि चेहरा खाली घालून, आपल्या चुकीमुळे व्याकुळ होऊन घरी गेला.

सोऽनुध्यायंस्तदेवाघं बलवद्विग्रहाकुलः। कथं मृजाम्यात्मरजः प्रसीदेद्वाच्युतः कथम्

तो मनातल्या मनात विचार करू लागला, 'हे पाप मी कसे धुवू? अच्युत माझ्यावर कसा प्रसन्न होईल?'

किं कृत्वा साधु मह्यं स्यान्न शपेद्वा जनो यथा। अदीर्घदर्शनं क्षुद्रं मूढं द्रविणलोलुपम्

'मी काय करावे, जेणेकरून लोक मला चांगला समजतील आणि मला द्रव्यलोभी, मूर्ख, क्षुद्र किंवा दूरदृष्टी नसलेला म्हणणार नाहीत?'

दास्ये दुहितरं तस्मै स्त्रीरत्नं रत्नमेव च। उपायोऽयं समीचीनस्तस्य शान्तिर्न चान्यथा

'मी माझी कन्या, जी स्त्रियांमध्ये रत्न आहे, आणि मणी दोन्ही त्याला देईन. हाच योग्य मार्ग आहे त्याला शांत करण्याचा; दुसरा कोणताही नाही.'

एवं व्यवसितो बुद्ध्या सत्राजित्स्वसुतां शुभाम्। मणिं च स्वयमुद्यम्य कृष्णायोपजहार ह

अशा प्रकारे ठरवून, सत्राजित स्वतःच आपल्या सुसंस्कारित कन्येला आणि मणी घेऊन कृष्णाजवळ गेला आणि त्यांना अर्पण केले.

तां सत्यभामां भगवानुपयेमे यथाविधि। बहुभिर्याचितां शील रूपौदार्यगुणान्विताम्

भगवंताने विधिपूर्वक सत्यभामेचा विवाह केला, जिला तिच्या गुण, रूप आणि उदारतेमुळे अनेकांनी मागणी केली होती.

भगवानाह न मणिं प्रतीच्छामो वयं नृप। तवास्तां देवभक्तस्य वयं च फलभागिनः

भगवंत म्हणाले, 'राजा, आम्ही मणी स्वीकारत नाही. तो तुझ्याकडेच राहू दे, तू देवभक्त आहेस; आम्ही त्याच्या फळात सहभागी आहोत.'

कालिन्दीमित्रविन्दासत्याभद्रालक्ष्मणादीनां पाणिग्रहणम्। अथाष्टपञ्चाशत्तमोऽध्यायः 10.58 श्रीशुक उवाच। एकदा पाण्डवान्द्रष्टुं प्रतीतान्पुरुषोत्तमः। इन्द्रप्रस्थं गतः श्रीमान्युयुधानादिभिर्वृतः

शुकदेव म्हणाले: एकदा पुरुषोत्तम, युयुधान व इतरांसह, पांडवांना भेटायला इंद्रप्रस्थात गेला.

दृष्ट्वा तमागतं पार्था मुकुन्दमखिलेश्वरम्। उत्तस्थुर्युगपद्वीराः प्राणा मुख्यमिवागतम्

मुकुंद, सर्वांचा स्वामी, आला हे पाहून पांडव वीर एकदम उठले, जणू काही प्राणच पुन्हा आले.

परिष्वज्याच्युतं वीरा अङ्गसङ्गहतैनसः। सानुरागस्मितं वक्त्रं वीक्ष्य तस्य मुदं ययुः

अच्युताला मिठी मारून, त्याच्या स्पर्शाने सगळा दुःख दूर झाले आणि त्याचे प्रेमळ, हसरे मुख पाहून सर्वांना आनंद झाला.

युधिष्ठिरस्य भीमस्य कृत्वा पादाभिवन्दनम्। फाल्गुनं परिरभ्याथ यमाभ्यां चाभिवन्दितः

युधिष्ठिर आणि भीम यांना पाय वंदन करून, त्याने अर्जुनाला मिठी मारली आणि जुळे भावंडांनी त्याला सन्मान दिला.

परमासन आसीनं कृष्णा कृष्णमनिन्दिता। नवोढा व्रीडिता किञ्चिच्छनैरेत्याभ्यवन्दत

कृष्णा, नुकतीच लग्न केलेली आणि थोडीशी लाजरी, हळूच पुढे येऊन प्रमुख आसनावर बसलेल्या कृष्णाला वंदन करू लागली.

तथैव सात्यकिः पार्थैः पूजितश्चाभिवन्दितः। निषसादासनेऽन्ये च पूजिताः पर्युपासत

त्याचप्रमाणे सात्यकीला पांडवांनी सन्मानाने अभिवादन केले आणि तो आसनावर बसला. इतरही जे सन्मानित झाले होते, ते जवळ बसले.

पृथाम्समागत्य कृताभिवादनस्तयातिहार्दार्द्र दृशाभिरम्भितः। आपृष्टवांस्तां कुशलं सहस्नुषां पितृष्वसारम्परिपृष्टबान्धवः

कुंतीकडे जाऊन त्याने तिला नमस्कार केला. ती अत्यंत प्रेमाने डोळ्यांत पाणी आणून त्याला मिठी मारली. त्याने तिची, तिच्या सूनांची, बहिणीची आणि सर्व नातेवाइकांची कुशलता विचारली.

तमाह प्रेमवैक्लव्य रुद्धकण्ठाश्रुलोचना। स्मरन्ती तान्बहून्क्लेशान्क्लेशापायात्मदर्शनम्

ती अनेक संकटांची आठवण काढत आणि त्या दुःखांनंतर मिळालेल्या आत्मदर्शनाचा अनुभव आठवत, प्रेमाने गहिवरलेल्या आवाजात आणि अश्रुपूर्ण डोळ्यांनी त्याच्याशी बोलली.

तदैव कुशलं नोऽभूत्सनाथास्ते कृता वयम्। ज्ञातीन्नः स्मरता कृष्ण भ्राता मे प्रेषितस्त्वया

आम्हाला खरा आधार मिळाल्यावरच आमचे कल्याण झाले. कृष्णा, माझ्या भावाने आपल्याला आमच्या नातेवाईकांची आठवण ठेवून पाठवले.