श्रीमद्भागवतपुराणम्

ददर्श कृष्णं रामं च व्रजे गोदोहनं गतौ । पीतनीलाम्बरधरौ शरदम्बुरहेक्षणौ

अक्रूराला व्रजात कृष्ण आणि राम गायींचे दूध काढून परतताना दिसले, ते पिवळ्या आणि निळ्या वस्त्रात होते, त्यांच्या डोळ्यांना शरद ऋतूतील कमळासारखी शोभा होती.

किशोरौ श्यामलश्वेतौ श्रीनिकेतौ बृहद्‍भुजौ । सुमुखौ सुन्दरवरौ बलद्विरदविक्रमौ

ते दोघेही किशोरवयीन, एक काळा आणि एक गोरा, सौंदर्याचे निवासस्थान, रुंद भुजा, सुंदर मुख, आकर्षक रूप आणि तरुण हत्तींसारखी ताकद व चाल युक्त होते.

ध्वजवज्राङ्‌कुशाम्भोजैः चिह्नितैरङ्‌घ्रिभिर्व्रजम् । शोभयन्तौ महात्मानौ सानुक्रोशस्मितेक्षणौ

ध्वज, वज्र, अंकुश आणि कमळ अशा चिन्हांनी त्यांच्या पायांनी व्रजभूमीला शोभा आणली होती. हे महान आत्मे करुणा आणि हास्याने भरलेल्या नजरेने सर्वांना पाहत होते.

उदाररुचिरक्रीडौ स्रग्विणौ वनमालिनौ । पुण्यगन्धानुलिप्ताङ्‌गौ स्नातौ विरजवाससौ

त्यांचा खेळ उदार आणि आकर्षक होता, गळ्यात हार आणि वनमाळा घातल्या होत्या, पवित्र सुवासिक द्रव्यांनी अंगाला सुगंध लावलेला, स्नान करून स्वच्छ वस्त्रे परिधान केली होती.

प्रधानपुरुषावाद्यौ जगद्धेतू जगत्पती । अवतीर्णौ जगत्यर्थे स्वांशेन बलकेशवौ

हे दोघे, मुख्य पुरुष, जगाचे कारण आणि स्वामी, पृथ्वीच्या कल्याणासाठी स्वतःच्या अंशाने बलराम आणि केशव म्हणून अवतरले होते.

दिशो वितिमिरा राजन् कुर्वाणौ प्रभया स्वया । यथा मारकतः शैलो रौप्यश्च कनकाचितौ

राजा, त्यांनी आपल्या तेजाने सर्व दिशांतील अंधार दूर केला, जसे पाचूचा डोंगर आणि सुवर्णाने मढवलेला चांदीचा डोंगर प्रकाशमान दिसतो.

रथात् तूर्णं अवप्लुत्य सोऽक्रूरः स्नेहविह्वलः । पपात चरणोपान्ते दण्डवत् रामकृष्णयोः

अक्रूर, प्रेमाने भारावून, रथातून पटकन खाली उतरला आणि राम व कृष्ण यांच्या पायाजवळ दंडवत पडला.

भगवद्दर्शनाह्लाद बाष्पपर्याकुलेक्षणः । पुलकचिताङ्‌ग औत्कण्ठ्यात् स्वाख्याने नाशकन् नृप

भगवंतांचे दर्शन झाल्याने अक्रूराच्या डोळ्यांत आनंदाश्रू आले, अंगावर रोमांच उभे राहिले, आणि उत्कंठेने तो स्वतःचे नावही सांगू शकला नाही, हे राजन्.

भगवान् तमभिप्रेत्य रथाङ्‌गाङ्‌कितपाणिना । परिरेभेऽभ्युपाकृष्य प्रीतः प्रणतवत्सलः

भगवंत, ज्यांच्या हातावर रथचक्राचे चिन्ह होते, त्यांनी पुढे येऊन अक्रूराला जवळ ओढून प्रेमाने मिठी मारली, कारण ते नेहमीच वंदन करणाऱ्यांवर प्रेम करतात.

सङ्‌कर्षणश्च प्रणतं उपगुह्य महामनाः । गृहीत्वा पाणिना पाणी अनयत् सानुजो गृहम्

महान मनाचे संकर्षण, वंदन करणाऱ्या अक्रूराला मिठी मारून, त्याचा हात हातात घेऊन, भावासह त्याला घरात घेऊन गेले.

पृष्ट्वाथ स्वागतं तस्मै निवेद्य च वरासनम् । प्रक्षाल्य विधिवत् पादौ मधुपर्कार्हणमाहरत्

त्याची विचारपूस करून, त्याला आदराने आसन दिले, पाय विधिपूर्वक धुतले आणि मधुपर्क म्हणून स्वागताचा पदार्थ आणला.

निवेद्य गां चातिथये संवाह्य श्रान्तमादृतः । अन्नं बहुगुणं मेध्यं श्रद्धयोपाहरद् विभुः

अतिथी म्हणून त्याला गाय अर्पण केली, थकलेल्या अंगाची आदराने मालीश केली, आणि मग प्रभूंनी भक्तीभावाने भरपूर, शुद्ध अन्न दिले.

तस्मै भुक्तवते प्रीत्या रामः परमधर्मवित् । मखवासैर्गन्धमाल्यैः परां प्रीतिं व्यधात् पुनः

त्याने जेवण केल्यावर, धर्माचे तत्त्व जाणणारे राम प्रेमाने त्याला यज्ञात वापरली जाणारी सुवासिक द्रव्ये आणि फुले पुन्हा अर्पण करून सन्मानित केले.

पप्रच्छ सत्कृतं नन्दः कथं स्थ निरनुग्रहे । कंसे जीवति दाशार्ह सौनपाला इवावयः

नंदाने त्याचं योग्य स्वागत केलं आणि विचारलं, "कसा आहेस या दुष्टपणाने भरलेल्या प्रदेशात, काम्स अजूनही जिवंत असताना, दाशार्हा? आपण सगळे जण जणू एखाद्या कठोर मालकाखालील गवळ्यांसारखे नाही का?"

योऽवधीत् स्वस्वसुस्तोकान् क्रोशन्त्या असुतृप् खलः । किं नु स्वित्तत्प्रजानां वः कुशलं विमृशामहे

तो दुष्ट काम्स, ज्याने आपल्या बहिणीच्या मुलांना त्यांच्या आईच्या आक्रोशात मारलं, त्याच्यामुळे तुमचं आणि तुमच्या लोकांचं कसं बरं होईल, असं आम्हाला वाटतं.

इत्थं सूनृतया वाचा नन्देन सुसभाजितः । अक्रूरः परिपृष्टेन जहावध्वपरिश्रमम्

नंदाच्या प्रेमळ आणि मनापासूनच्या बोलांनी सन्मानित झाल्यावर, अक्रूराने त्याच्या विचारलेल्या प्रश्नांना उत्तर देताना प्रवासाचा सारा थकवा विसरला.

श्रीकृष्णबलरामयोर्मथुरायां प्रति प्रस्थानं विरहकातर गोपीनां करुणोद्‌गारः कालिंद्यां अक्रूरकर्तृकं भगवद्‌धाम दर्शनं च - श्रीशुक उवाच - ( अनुष्टुप् ) सुखोपविष्टः पर्यङ्‌के रमकृष्णोरुमानितः । लेभे मनोरथान् सर्वान् पन्पथि यान् स चकार ह

श्रीशुक म्हणाले — राम आणि कृष्ण यांनी सन्मानाने आसन दिल्यावर, अक्रूर आरामात बसला आणि प्रवासात मनात धरलेली सर्व इच्छित स्वप्नं त्याला पूर्ण झाल्यासारखी वाटली.

किमलभ्यं भगवति प्रसन्ने श्रीनिकेतने । तथापि तत्परा राजन् न हि वाञ्छन्ति किञ्चन

श्रीहरी प्रसन्न असतील तर काय मिळू शकत नाही? पण, राजन, त्यांना पूर्णपणे समर्पित झालेले भक्त काहीच इच्छा धरत नाहीत.

सायंतनाशनं कृत्वा भगवान् देवकीसुतः । सुहृत्सु वृत्तं कंसस्य पप्रच्छान्यच्चिकीर्षितम्

संध्याकाळचं जेवण झाल्यावर, देवकीपुत्र श्रीकृष्णाने आपल्या मित्रांकडून काम्साचं वर्तन आणि त्याच्या नव्या योजना काय आहेत, हे विचारलं.

श्रीभगवानुवाच - तात सौम्यागतः कच्चित् स्वागतं भद्रमस्तु वः । अपि स्वज्ञातिबन्धूनां अनमीवमनामयम्

श्रीभगवान म्हणाले — "माझ्या प्रिय, सौम्य अक्रूरा, स्वागत आहे! सर्व काही ठीक आहे ना? तुझ्या नातेवाईकांत आणि कुटुंबीयांत कुणाला काही आजार किंवा दुःख तर नाही ना?"

किं नु नः कुशलं पृच्छे एधमाने कुलामये । कंसे मातुलनाम्न्यङ्‌ग स्वानां नस्तत्प्रजासु च

"आपल्या घराण्यावर संकट आलेलं असताना आणि काम्स, आपला मामा, आपल्यावर व आपल्या लोकांवर राज्य करत असताना, मी तुझ्या कुशलतेची चौकशी कशी करू?"

अहो अस्मदभूद् भूरि पित्रोर्वृजिनमार्ययोः । यद्धेतोः पुत्रमरणं यद्धेतोर्बन्धनं तयोः

"हाय! आपल्या मुळे आपल्या वडिलांना आणि आईला किती दुःख सहन करावं लागलं — आपल्यामुळे त्यांचे पुत्र मारले गेले आणि आपल्यामुळेच त्यांना कैदेत टाकलं गेलं."

दिष्ट्याद्य दर्शनं स्वानां मह्यं वः सौम्य काङ्‌क्षितम् । सञ्जातं वर्ण्यतां तात तवागमनकारणम्

"आज माझ्या प्रिय लोकांचं दर्शन मला मिळालं, हे माझं भाग्य आहे, सौम्य अक्रूरा. आता, तुझ्या येण्याचं कारण मला सांग."

श्रीशुक उवाच - पृष्टो भगवता सर्वं वर्णयामास माधवः । वैरानुबन्धं यदुषु वसुदेववधोद्यमम्

श्रीशुक म्हणाले — श्रीभगवानाने विचारल्यावर माधवाने सर्व काही सांगितलं — यादवांतील वैर, आणि काम्साने वसुदेवाचा वध करण्याचा कट.

यत्सन्देशो यदर्थं वा दूतः सम्प्रेषितः स्वयम् । यदुक्तं नारदेनास्य स्वजन्मानकदुन्दुभेः

तो स्वतः दूत म्हणून का पाठवला गेला, काय संदेश आहे, आणि नारदाने काम्साला अनकदुंदुभीच्या पुत्राच्या जन्माबद्दल काय सांगितलं, हे सर्व त्याने स्पष्ट केलं.

श्रुत्वाक्रूरवचः कृष्णो बलश्च परवीरहा । प्रहस्य नन्दं पितरं राज्ञा दिष्टं विजज्ञतुः

अक्रूराचं बोलणं ऐकून, शत्रूंचा संहार करणारे कृष्ण आणि बलराम हसले आणि नंद, आपल्या वडिलांना, राजाचा आदेश सांगितला.

गोपान् समादिशत् सोऽपि गृह्यतां सर्वगोरसः । उपायनानि गृह्णीध्वं युज्यन्तां शकटानि च

त्यांनी गवळ्यांना सांगितलं, "सर्व दूध आणि दुग्धजन्य पदार्थ गोळा करा. देणग्या तयार ठेवा आणि गाड्या जुळवा."

यास्यामः श्वो मधुपुरीं दास्यामो नृपते रसान् । द्रक्ष्यामः सुमहत्पर्व यान्ति जानपदाः किल । एवमाघोषयत्क्षत्रा नन्दगोपः स्वगोकुले

"उद्या आपण सर्वजण मधुपुरीला जाऊ, राजाला आपली उत्पादने देऊ आणि मोठा उत्सव पाहू, कारण आसपासच्या गावांतील लोक तिकडे जात आहेत असं म्हणतात." असं नंदगोपाने आपल्या गोकुळात जाहीर केलं.

गोप्यस्तास्तद् उपश्रुत्य बभूवुर्व्यथिता भृशम् । रामकृष्णौ पुरीं नेतुं अक्रूरं व्रजमागतम्

हे ऐकून, गवळणींना फारच दुःख झालं, कारण अक्रूरा राम आणि कृष्णाला शहरात नेण्यासाठी व्रजामध्ये आला होता.