श्रीमद्भागवतपुराणम्

क्वचिद् हैयङ्‌गवस्तैन्ये मात्रा बद्ध उलूखले । गच्छन् अर्जुनयोर्मध्ये बाहुभ्यां तावपातयत्

कधी तरी लोणी चोरल्यामुळे आईने त्याला उखळाला बांधले होते. तेव्हा तो चालत चालत दोन अर्जुन वृक्षांच्या मध्ये गेला आणि दोन्ही झाडे हाताने पाडली.

वने सञ्चारयन् वत्सान् सरामो बालकैर्वृतः । हन्तुकामं बकं दोर्भ्यां मुखतोऽरिमपाटयत्

रानात वासरांना राखत असताना, इतर मुलांसोबत असताना, बकासुर त्याला मारायला आला, पण त्याने दोन्ही हातांनी बकासुराचे तोंड फाडले.

वत्सेषु वत्सरूपेण प्रविशन्तं जिघांसया । हत्वा न्यपातयत्तेन कपित्थानि च लीलया

एकदा वासरांच्या रूपात आलेल्या दैत्याने त्याला मारण्यासाठी वासरांत प्रवेश केला, पण त्याने त्याला मारले आणि खेळता खेळता कपित्थ फळेही खाली पाडली.

हत्वा रासभदैतेयं तद्‍बन्धूंश्च बलान्वितः । चक्रे तालवनं क्षेमं परिपक्व फलान्वितम्

त्याने गाढवाच्या रूपातील दैत्य आणि त्याचे बलाढ्य साथीदार मारले आणि तालवन सुरक्षित केले, जेथे भरपूर पिकलेली फळे होती.

प्रलम्बं घातयित्वोग्रं बलेन बलशालिना । अमोचयद् व्रजपशून् गोपांश्चारण्यवह्नितः

त्याच्या सामर्थ्याने त्याने उग्र प्रलंबासुराचा वध केला आणि अरण्यातील आगीतून गायी आणि गवळ्यांना वाचवले.

आशीविषतमाहीन्द्रं दमित्वा विमदं ह्रदात् । प्रसह्योद्वास्य यमुनां चक्रेऽसौ निर्विषोदकाम्

त्याने मोठ्या सर्पराजाला त्याचा गर्व मोडून तलावातून हाकलून दिले आणि त्यामुळे यमुनेचे पाणी विषरहित केले.

दुस्त्यजश्चानुरागोऽस्मिन् सर्वेषां नो व्रजौकसाम् । नन्द ते तनयेऽस्मासु तस्याप्यौत्पत्तिकः कथम्

व्रजातील सर्व लोकांना त्याच्यावर असलेले प्रेम काही केल्या सुटत नाही. नंदा, तुझ्या मुलावर आमच्यात असे नैसर्गिक प्रेम कसे निर्माण झाले?

क्व सप्तहायनो बालः क्व महाद्रिविधारणम् । ततो नो जायते शङ्‌का व्रजनाथ तवात्मजे

सात दिवसांचा लहान मुलगा आणि एवढा मोठा डोंगर धरायची गोष्ट, हे कसे शक्य आहे? म्हणूनच, व्रजनाथा, तुझ्या मुलाबद्दल आम्हाला शंका वाटते.

श्रीनन्द उवाच - श्रूयतां मे वचो गोपा व्येतु शङ्‌का च वोऽर्भके । एनं कुमारमुद्दिश्य गर्गो मे यदुवाच ह

श्रीनंद म्हणाले: गवळ्यांनो, माझे बोलणे ऐका आणि या मुलाबद्दलची तुमची शंका दूर होऊ द्या. या मुलाबद्दल यदुवंशीय गर्ग ऋषींनी मला सांगितले आहे.

वर्णास्त्रयः किलास्यासन् गृह्णतोऽनुयुगं तनूः । शुक्लो रक्तस्तथा पीत इदानीं कृष्णतां गतः

त्याने प्रत्येक युगात वेगवेगळ्या रंगांची रूपे घेतली आहेत – पांढरा, लाल आणि पिवळा; आता तो काळा झाला आहे.

प्रागयं वसुदेवस्य क्वचित् जातः तवात्मजः । वासुदेव इति श्रीमान् अभिज्ञाः सम्प्रचक्षते

पूर्वी हा तेजस्वी मुलगा वसुदेवाचा पुत्र म्हणून जन्मला होता; आता तो तुझा मुलगा आहे. ज्ञानी लोक त्याला वासुदेव म्हणतात.

बहूनि सन्ति नामानि रूपाणि च सुतस्य ते । गुण कर्मानुरूपाणि तान्यहं वेद नो जनाः

तुझ्या मुलाची अनेक नावे आणि रूपे आहेत, त्याच्या गुण आणि कृत्यांनुसार. ती मला माहीत आहेत, पण लोकांना नाही.

एष वः श्रेय आधास्यद् गोपगोकुलनन्दनः । अनेन सर्वदुर्गाणि यूयमञ्जस्तरिष्यथ

हा गोकुळाचा आणि गवळ्यांचा आनंद तुमच्यासाठी कल्याण घेऊन येईल; त्याच्या कृपेने तुम्ही सर्व संकटे सहज पार कराल.

पुरानेन व्रजपते साधवो दस्युपीडिताः । अराजके रक्ष्यमाणा जिग्युर्दस्यून्समेधिताः

पूर्वी, व्रजपती, जेव्हा राज्य नव्हते आणि सज्जन लोक दुष्टांनी त्रस्त होते, तेव्हा त्याने त्यांना वाचवले आणि सर्वांनी मिळून दुष्टांचा पराभव केला.

य एतस्मिन् महाभागाः प्रीतिं कुर्वन्ति मानवाः । नारयोऽभिभवन्त्येतान् विष्णुपक्षानिवासुराः

जे भाग्यवान माणसं या गोष्टीवर प्रेम करतात, त्यांना दु:ख जिंकू शकत नाही; जसं विष्णूच्या आश्रयाखाली असणाऱ्यांना दैत्य जिंकू शकत नाहीत.

तस्मान् नन्द कुमारोऽयं नारायणसमो गुणैः । श्रिया कीर्त्यानुभावेन तत्कर्मसु न विस्मयः

म्हणून नंदाचा हा मुलगा गुणांनी, श्रीमंतीने, कीर्तीने आणि प्रभावाने नारायणासारखाच आहे; म्हणून त्याच्या कृत्यांमध्ये काहीच आश्चर्य नाही.

इत्यद्धा मां समादिश्य गर्गे च स्वगृहं गते । मन्ये नारायणस्यांशं कृष्णं अक्लिष्टकारिणम्

असं मला प्रत्यक्ष सांगून, गार्ग घरी परत गेला. मला वाटतं की कृष्ण हा नारायणाचा अंश आहे आणि तो सहजपणे सर्व कामं करतो.

इति नन्दवचः श्रुत्वा गर्गगीतं व्रजौकसः । दृष्टश्रुतानुभावास्ते कृष्णस्यामिततेजसः । मुदिता नन्दमानर्चुः कृष्णं च गतविस्मयाः

नंदाची वचने आणि गार्गांनी गायलेलं स्तोत्र ऐकून, व्रजवासी जे कृष्णाची अमाप तेजस्विता पाहिली आणि ऐकली होती, त्यांनी आनंदाने नंद आणि कृष्णाचं सन्मान केलं आणि त्यांना आता काहीच आश्चर्य वाटलं नाही.

इति श्रीमद्‍भागवते महापुराणे पारमहंस्यां संहितायां दशमस्कन्धे पूर्वार्धे षड्‌विंशोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीमद्भागवत या महापुराणाच्या दहाव्या स्कंधाच्या पहिल्या भागातील सहाव्या वीसाव्या अध्यायाचा समारोप झाला.

सन्तोऽनपेक्षा मच्चित्ताः प्रशान्ताः समदर्शिनः । निर्ममा निरहङ्कारा निर्द्वन्द्वा निष्परिग्रहाः

संत लोक कोणत्याही गोष्टीची अपेक्षा न करता, माझ्यात मन लावून, शांत, सर्वांना सारखं पाहणारे, मीपणा आणि अहंकार सोडलेले, द्वंद्वांपासून मुक्त आणि काहीही मिळवण्याची इच्छा नसलेले असतात.

तेषु नित्यं महाभाग महाभागेषु मत्कथाः । सम्भवन्ति हिता नृणां जुषतां प्रपुनन्त्यघम्

हे भाग्यवान, अशा पुण्यवान संतांमध्ये माझ्या कथा नेहमी घडतात; त्या कथा ऐकणाऱ्यांचं पाप दूर करतात आणि त्यांना शुद्ध करतात.

ता ये श्रृण्वन्ति गायन्ति ह्यनुमोदन्ति चादृताः । मत्पराः श्रद्दधानाश्च भक्तिं विन्दन्ति ते मयि

जे लोक श्रद्धेने त्या कथा ऐकतात, गातात किंवा आनंदाने मान्य करतात, आणि जे माझ्यावर प्रेम करतात, त्यांना माझ्या भक्तीची प्राप्ती होते.

भक्तिं लब्धवतः साधोः किमन्यद् अवशिष्यते । मय्यनन्तगुणे ब्रह्मण्यानन्दानुभवात्मनि

ज्याने भक्ती मिळवली आहे अशा संताला, जेव्हा तो माझ्यात, अनंत गुण असणाऱ्या ब्रह्मस्वरूपात आणि आनंदस्वरूपात रमतो, तेव्हा आणखी काहीच मिळवायचं उरत नाही.

यथोपश्रयमाणस्य भगवन्तं विभावसुम् । शीतं भयं तमोऽप्येति साधून् संसेवतस्तथा

जसा एखादा जण तेजस्वी अग्नीजवळ गेला की थंडी, भीती आणि अंधार नाहीसे होतात, तसंच संतांच्या संगतीनेही तसं होतं.

निमज्ज्योन्मज्जतां घोरे भवाब्धौ परमायनम् । सन्तो ब्रह्मविदः शान्ता नौर्दृढेवाप्सु मज्जताम्

जी माणसं या भयानक संसारसागरात बुडत आणि वर येत असतात, त्यांच्यासाठी शांत, ब्रह्म जाणणारे संत हे पाण्यात बुडणाऱ्यांसाठी मजबूत होडीसारखे असतात.

अन्नं हि प्राणिनां प्राण आर्तानां शरणं त्वहम् । धर्मो वित्तं नृणां प्रेत्य सन्तोऽर्वाग् बिभ्यतोऽरणम्

अन्न हे सर्व प्राण्यांचं जीवन आहे; मी दु:खी लोकांचा आधार आहे; धर्म हे माणसाचं मृत्यूनंतरचं खऱ्या अर्थाने धन आहे; आणि संत हे या जगात भीती वाटणाऱ्यांसाठी आश्रयस्थान आहेत.

सन्तो दिशन्ति चक्षूंषि बहिरर्कः समुत्थितः । देवता बान्धवाः सन्तः सन्त आत्माहमेव च

संत लोक बाहेर उगवणाऱ्या सूर्यासारखे दृष्टी देतात; देवता, नातेवाईक, संत आणि मी स्वतःही संतच आहे.

वैतसेनस्ततोऽप्येवम् उर्वश्या लोकनिस्पृहः । मुक्तसङ्गो महीमेतम् आत्मारामश्चचार ह

वैतसेन, उर्वशी मिळाल्यावरही, सर्व लोकांच्या गोष्टींना न जुमानता, सर्व आसक्ती सोडून, स्वतःमध्ये रमून या पृथ्वीवर फिरत राहिला.